Wednesday, November 15, 2017

ග්‍රේස් මුගාබේ ට එරෙහි සිම්බාවන්ගේ කැරැල්ල

සිම්බාබ්වේ කැරැල්ල ගැන කියවනවා නම් කතා කල යුත්තේ රොබට් බුගාබේ ගැන නෙවි ග්‍රේස් මුගාබේ ගැන. මේවා අතිශය පුද්ගලික කරුණු වුනත් අවසාන උත්තරේ ට එන ස්ටෙප්ස් නිසා කතාකරන්න වෙනවා.

පහත දැක්වෙන්නේ ග්‍රේස් ගේ ටයිම් ලයින් එක.

> උපත - 1965

> පළමු විවාහය -1983 [යුද සෙබලෙක් සමග]

> පළමු විවාහයේ දරුවා - 1984

> රොබට්මුගාබේ ගේ ලේකම් වරිය ලෙස - 80 දශකය අග

> රොබට් මුගාබේ සමග අනියම් සම්බන්ධය - ඒ කාලයේම

> රොබට් මුගාබේ ගෙන් පළමු දරුවා - 1988 [ඉන්පසු තවත් දරු දෙදෙනෙක් අනියම් සම්බන්ධය තුල හා දෙවැනි විවාහයෙන් පසු]

> පළමු විවාහයෙන් දික්කසාදය - 1996

> රොබට් මුගාබේ හා විවාහය - 1996 [ඔහුගේ පළමු බිරිය මියගිය පසු]

වයස 31 දී ඇය විවාහ වන්නේ 72 හැවිරිදි මහලු නායකයා සමග. ඔවුන් දෙදෙනාගේ ලොකුම දරුවා ගේ වයස තවම 29 යි.

මුගාබේ ගේ පෙර විවාහයේ [ග්‍රේස් ට වඩා වසරක් වැඩිමල්] දරුවා මියයනවා වයස 3 දී නිදහස් සටන අතරතුර මව සමග සැඟවී සිටියදී. මුගාබේ එවකට හිරේ දරුවා ගේ මරණයටවත් යන්න ලැබෙන්නේ නෑ.

මුගාබේ පවුලේ ගැටලුව තියෙන්නේ මෙතන. පක්ෂයේ ඊ ගාව නායකයට නොදී පවුල තුල බලය තියාගන්න කරන උත්සාහය. එහෙත් නිසි අනුප්‍රාප්තිකයෙක් නෑ. පළමු විවාහයේ දරුවා උන්නා නම් 53 වියැති ඔහු මේ වනවිට ක්‍රමිකව ගෙනත් තියෙයි.

මේ උත්සාහය කෘතීම ලෙස ග්‍රේස් එතනට ගන්න. එහි නියමුවා රොබට් ද ග්‍රේස් ද කියන්න දන්නේ නෑ. එය ක්‍රමික පරිවර්තනයකුත් නෙවෙයි. ක්ෂණිකව 2014 විතර පටන් ගන්න එකක්. ඊට පෙර එවකට 90 වියැති රොබට් කිසියම් උත්සව අවස්තාවක ඇද වැටිලා රෝගාතුර වෙලා ඉන්නවා. ඒ අනුව ස්වභාව ධර්මයේ තීන්දුවට පෙර මේ වැඩ සටහන හදිස්සි කළා වෙන්න පුළුවන්. ඉතාම මහලු නායකයා නොවේ දැන් රියදුරු අසුනේ ඉන්නේ බිරිය. රොබට් ගේ මළ සිරුර ඉල්ලුවත් අපි දිනනවා කියන ඇගේ ප්‍රසිද්ධ ප්‍රකාශය අස්සෙත් තියෙන්නේ මේ සැලසුම වෙන්න ඕනේ.

මේ ග්‍රේස් ගේ කතාවේ ඉතිරි ටික.

> පක්ෂ කාන්තා කණ්ඩායමේ නායකත්වය - 2014

> ජනාධිපති තනතුරට ඉදිරිපත් වීම ගැන කතා කරන්නේ - 2015 සිට

> උප ජනාධිපති එක්ක පක්ෂයේ ප්‍රතිරෝධය - 2016 සිට [නිදහස් සටනේ නියමුවෙක් මෙයත්]

> උප ජනාධිපති එළවීම - 2017

ඒ අනුව කතාව පැහැදිලියි. සිම්බාබ්වේ රටේ මිනිසුන්ටත් මේ කොහෙවත් නැති ගෑනියෙක් උඩින් පාත් වෙලා බලය ගන්න එක අවුල්. ලෝකයා එක්ක කෙතරම් ගැටුනත් රොබට් අදත් රටවැසියාගේ නොමද ගෞරවය ලබන්නෙක්. නිදහස් අරගලය තුල ඔහු විඳි දුක් හා කල කැපකිරීම් නෙල්සන් මැන්ඩෙලා හා සමානයි.

කැරලි ගහපු උනුත් රොබට් ට කරදරයක් නෑ රොබට් යහතින් ඉන්නවා රොබට් එක්ක තරහක් නෑ කියන්නේ ඒ නිසා.

එහෙත් මේ කාන්තාව රටවැසියා තුල නිර්මාණය කර ඇත්තේ 50-50 දැක්මක්. 2014 ට පෙර ඇය ප්‍රසිද්ධ අධි වියදම් සාප්පු සවාරි වගේ දේවල් වලට. නිදහස් සටනේ වැදගත් කාර්යභාරයක් කල අම්මා ලෙස ජාතිය විසින් ආදරයෙන් සිහි කල පෙර බිරිය ඉන්න තැනට මෙයා හොරපාරෙන් ඇවිත් එතන අල්ල ගන්නවට ඒ රටේ ජන මානසිකත්වය පවා අකමැති ඇති.

රොබට් ට කරදරයක් කරන්නේ නෑ එහෙත් ඔහු වටා සිට රටේ ධනය කොල්ලකන එවුන්ට දඬුවම් කරනවා කියන්නේ ඒකයි. දැනට දන්නා තරමින් ග්‍රේස් ඉන්නේ හමුදා අත් අඩංගුවේ.

ප.ලි. ග්‍රේස් නැමීබියාවට පළා ගිය බව පසුව දැනගන්න ලැබුණා. ස්තුතියි අජිත් ධර්මකීර්ති මේ නිවුස් එක අප්ඩේට් කලාට

Tuesday, October 31, 2017

ෆෙරියක් නිසා බිහි වූ දේශ සීමාව කසුන්ගුලා

මේක  ඉස්මතු  වන්නේ ඩිරාන්  කාරියවසම්  අද  මේ  ප්‍රශ්නය ආයිත්  ඇද්ද  නිසා.  මේක  කලකට  පෙර  සාමාන්‍ය  දැනුම  සමූහයක  අහපු  ප්‍රශ්නයක්.

----------

[කිසියම් රටවල්  හතරකින්] රටවල් තුනක් යා කරන මුල්ලක් එසේම රටවල් තුනක් යා කරන තවත් මුල්ලකට මීටර කීපයක් [සීයක් හමාරක් විතර] දුරින් තියෙන තැනක් ලෝකේ තිබේ.

1. මීට හවුල් වන රටවල් හතර මොනවාද?

2. මෙසේ මීටර සීයක බෝඩරයක් ඇති වීමට හේතුවන කිසියම් ක්‍රියාකාරකමක් තියෙනවා ඒ මොකද්ද?

3. මෙම ක්‍රියාකාරකමට එරෙහිව මෑත ඉතිහාසයේ දෙරටක් ක්‍රියා කළා. ඔවුන් කලේ මොකද්ද? එසේ කලේ ඇයි?

----------

මේ ප්‍රශ්නයට පිළිතුර නැමීබියා බොට්ස්වානා හා සැම්බියා බෝඩර මුල්ල සහ සිම්බාබ්වේ බොට්ස්වානා සැම්බියා මුල්ල අතර දුර මීටර සීයක් පමණ වීමයි.

ඒ අනුව රටවල් හතර වනුයේ නැමීබියා, බොට්ස්වානා, සිම්බාබ්වේ හා සැම්බියාවයි. මීටර් සීයේ බෝඩරය හිමි දෙරට සැම්බියාව හා බොට්ස්වානා වේ. ඒ අනුව මීටර සීයකින් මිස් වීම නිසා නැමීබියාව හා සිම්බාබ්වේ අඩුම දුරින් පිහිටි ඒත් අසල්වැසියන් නොවන දෙරට වනු ඇත.




මෙම රටවල් වෙන් කරන්නේ සැම්බිසි ගඟේ ඇති තැනකිනි. මෙම දේශසීමා, මුළු හා මායිම් සියල්ල අයිති සැම්බිසි ගඟට වේ. කලකට පෙර මෙම මුල්ල ගැන හරි නියාමකයක් නොවූ අතර එය හරහා සැම්බියාව හා බොට්ස්වානා අතර ෆෙරියක් පැවතුනි. එම ෆෙරිය සහිත  තොටුපොල කසුන්ගුලා නම්  වේ.  මෙසේ  අවිනිශ්චිත  ලෙස  පැවති සීමාව  නිත්‍යානුකූල  ලෙස  ලකුණු  කරන්නට හේතු වූ ක්‍රියාකාරකම මෙම ෆෙරියයි.

පළමු වෙඩි මුරය පත්තු කලේ අපාතයිඩ් දකුණු අප්‍රිකාවයි. මීට දශක කීපයකට පෙර ඔවුහු නැමීබියාව පාලනය කළහ. මෙම මුල්ල රටවල් හතරක් හා කරන මුල්ලක් බැවින් දෙරටක් පමණක් පාලනය කරන ෆෙරිය නීති විරෝධී බව ඔවුහු පැවසූහ. පවසා ෆෙරියට වෙඩි තැබූහ. සිද්ධියේ අනිකුත් පාර්ශ්ව කරුවා වන සිම්බාබ්වේ එවකට රොඩේශියාව නම් සුදු ආන්තික දේශයයි. ඔවුහු ෆෙරිය ගිල්වා දැමූහ. අවසානයේ සිද්ධිය දුරදිග යාමට එරෙහිව එකතු වූ අප්‍රිකානු රාජ්‍ය ෆෙරිය පවත්වා ගන්නට එය හිමි දෙරටට බිම් කඩක් වෙන් කරන ලදී.




කුඩා බිම්කඩ දේශ සීමාවක් වන්නේ එලෙසිනි. කෙසේ වෙතත් මොහොතේ කසුන්ගුලා හරහා ඉදිවන පාළම මෙම ෆෙරිය භාවිතයෙන් ඉවත් කරනු ඇත. පහත දැක්වෙන්නේ එහි අවසන් ස්වරූපය ඇඳි සිතුවමකි. පාළම 2018 වසරේ නිමාවීමට නියමිතය

රටවල් හතරක් එකවර මුණ ගැහෙන ලක්ෂ්‍ය වලට quadrapoints කියා 
කියයි. රටවල් මායිම් කරන quadrapoints වර්තමාන ලෝක සිතියමේ නැත. මේ ඊට ආසන්නම අවස්ථාවයි. මට හමුවූ මේක ලඟට ඇති ඊළඟ අවස්තාව තුර්කිය හා අසර්බයිජානයට අයිති නක්චිවාන් ඔටෝනොමස් රීජන් එකේ කිමි 10 බෝඩරය වේ. මේ කිමි 10 නිසා ඉරානය හා ආමේනියාවට බෝඩරයක් නොමැත.

වර්තමානයේ නැතුවාට අතීතයේ quadrapoints තිබී ඇත. නයිජීරියා රාජ්‍යයේ කොටසක් නිදහස් නොවී පැවති 1960 දශකයේ චැඩ් විල අසල එවැනි ස්ථානයක් පැවතුනි


Sunday, October 1, 2017

පෙම් හුටපටයක්, මාලිගා කුමන්ත්‍රණයක්, අඩ සහස්වසකට පසු තවම ලිහාගන්න බැරි ගැටයක්

මේක නියම "මාලිගා කුමන්ත්‍රණ" කතාවක්.

එකමත් එක රජෙකුට කසාද දෙකකින් ළමයි කීපයක් ඉන්නවා. ඉන් සමහරෙක් කුඩා වියේදී මියයන අතර අපේ කතාවට වැදගත් වන්නේ පළමු කසාදයේ පුත් කුමරුවෙකු සහ ඔහුට බෙහෙවින් ලාබාල දෙවැනි කසාදෙ කුමාරිකාවක්. මේ කුමාරි උපන්න ගමන් පිය රජු මැරෙනවා. තරුණ වයසේ උන්නු අනිත් කසාදෙ පුත් කුමරා බලය ගන්නවා.

ඊට පස්සේ ඔහු කුමාරිකාව සහ ඇගේ පවුලේ භාරකාරත්වය අරගෙන ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් සීමා කර තරමක නිවාස අඩස්සියක සීමිත ජීවිතෙක ඔවුන් පවත්වා ගන්නවා මීට හේතුව වනුයේ තමන්ගේ දුවට ඔටුන්න පවරා දෙන්න.

සැලසුම හරියට කරන්න ඇති ප්‍රධාන බාධාව වෙන්නේ පෙර කී කුමාරිය. ඒ නිසාම එයාව බොහෝ දෙනෙකුට බන්දලා දෙන්න ඇගේ ටීනේජස් වල සිටම උත්සහ කරනවා.

මේ කුමාරිකාව දැඩි මතයක ඉන්න ශක්තිමත් චරිතයක්. ඇය දිගටම සිය වැඩිමහල් අර්ධ සහෝදරයා කරන සැලසුම් ව්‍යර්ථ කර ගන්නවා. ඇය බලෙන් බන්දලා දෙන්න හදන සැලසුම් කීපයක් වාසනාවට මිස් වෙනවා. මේ අතරේ කුමාරි සමත් වෙනවා කුඩා කාලෙම ඇය බන්දලා දෙන්න කියල වැඩිහිටියන් හිතා උන්නු කුඩා වියේ සිට එකට හැදුනු කුමාරයෙකු සමග රහසිගතව ප්‍රේමයක් පටන් ගන්න,

රටේ කැරලි ඇතිවෙනවා. මිනිස්සු කුමාරිය එහි නායකත්වයට ගන්න හැදුවම ඇය ඒ අවස්තාව ගෙන යුද්ධය නවතා සහෝදරයා සමග එකඟතාවයකට එනවා ඇය ගේ කැමැත්තට පිටින් ඇය බන්දා දෙන්න හෝ රජුගේ දුවට රජය පවරා දෙන්න බෑ තමා ඔටුන්න හිමි කෙනා ලෙස නම්කරන ලෙස. තාම කුමාරිට 17 යි.

රජා ආයිත් කපටි සැලසුම් ගහනවා මේ කරදරකාර සහෝදරිය බන්දා දෙන්න. ඒ වෙලාවේ කුමාරිය මාලිගාවෙන් පලා යනවා. ඇගේ පෙම්වතා සේවකයෙක් ලෙස වෙස්වලාගෙන ඔහුගේ රටින් එනවා. මේ දෙන්න බඳිනවා.

ටික කලකින් සහෝදර රජු මළාම ඇය රජවෙනවා. ඇය කසාද බඳින්නේ අසල රටක ඔටුන්න හිමි කුමරෙක්. ඒ අනුව ඒ දෙන්නට හිමි රටවල් දෙක එකතුවෙලා ලොකු රටක් හැදෙනවා. එය පාලනය කරන්නේ කුමාරි රැජින ලෙස. මේ රැජින ඒ රටේ ඉතිහාසයේ ගත්තු ප්‍රබලම තීන්දුවක් ගන්නවා, ඒ රට ලෝකයේ ප්‍රබලම රටක් බවට පත්කරන්න හේතු වෙච්ච.

දැන් මේ 2017 දී මේ අමාරුවෙන් කසාද බැන්ද ප්‍රේමවන්තයින් දෙදෙනා ගැට ගහපු එක ගනුදෙනුවක් ලිහාගන්න සිද්ද වෙලා තියෙනවා.

-----------
ඔබ මෙය මේ දක්වා ගෙස් කර සිටියා නම්, මේ ඉසබෙලා සහ ෆර්ඩිනන්ඩ් ගේ පැවැත්ම උදෙසා බැඳී ප්‍රේමයේ කතාවයි. කැටලෝනියා දේශයේ කතාවයි.

කැටලෝනියා කියන්නේ වසර පන්සීයකට වඩා කාලයක් නිදහස් ව පැවති රටක්. එය පිහිටුවන්නේ මොරොක්කෝව දිහාවෙන් එන මුස්ලිම් ආක්‍රමණ නවතන අදහසින්. පසුව අසල්වැසි ඇරගන් දේශය සමග එකතුවෙලා ඔවුන් ඇරගන් රාජධානිය හදනවා. ක්‍රමයෙන් මධ්‍යධරණී දූපත් ආඳා ගන්න මේ රාජ්‍යය ප්‍රබල රාජ්‍යක්. වෙනත් බොහෝ යුරෝපිය ජාතික රාජ්‍ය තරම් ම දීර්ඝ ඉතිහාසයක් සහ අනන්‍යතාවයක් සහිතයි. මේ වෙද්දී ඉතිරි ස්පාඤ්ඤ කොටස හඳුන්වන්නේ කැස්ටීලය කියල.


Image result


1451 දී කැස්ටීලයේ ඉසබෙලා කුමරිය ඉපදිලා වසරකින් විතර තාත්ත මිය ගිහින් අර්ධ සහෝදර හෙන්රි යටතේ "නගර අඩස්සියේ" තමා හැදෙන්නේ. හෙන්රි බලන්නේ ඉසබෙලා බන්දලා දීල ලයින් එකෙන් ඉවත් කරලා තම දුවට ඔටුන්න පවරන්න. ඉසබෙලා විවාහ යෝජනා ප්‍රතික්ෂේප කරමින් ඉන්න බලනවා. හෙන්රි ඇය "විකුණා දමන්න " හෙවත් භාණ්ඩාගාරයට සල්ලි දෙන්න කැමති කෙනෙකුට බන්දලා දෙන්න හැදුවත් ඒ ගමනේදී මනාලයා මියයන නිසා ඇය බේරෙනවා. මේ කාලේ ඉසබෙලා දැරියක්.

ඉසබෙලාට 17 වෙද්දී ඇතිවෙන කැරැල්ල තුලින් ඇය සහෝදරයාගේ බලය පාලනය කරගන්නවා. ඉසබෙලා මේ අතර ප්‍රේම සම්බන්ධයක් පටන් ගන්නේ අසල්වැසි ඇරගන් රාජ්‍යයේ ෆර්ඩිනන්ඩ් කුමාරයා එක්ක. ප්‍රේම සම්බන්ධ කිව්වට මුලින්ම මේක යෝජනා කරන්නේ ඇය කුඩා කාලේ. පස්සේ වෙද්දී ඒ සම්බන්ධය හෙන්රි ට පාඩු නිසා ඔහු එයට එරෙහි වෙද්දියි ඉසබෙලා ප්‍රේම සම්බන්ධයකට හරවා ගන්නේ. ඒ සියල්ල පැවැත්ම වෙනුවෙන් කරන අරගලයක් වෙන්නත් පුළුවන්.

කොහොම හරි වයස 18 වෙද්දී සහෝදරයා විසින් බලෙන්ම බන්දා දෙන ඉඩකඩ නිසාත් ප්‍රේම සම්බන්ධයට ඔහු දක්වන විරෝධය නිසාත් ඉසබෙලා මාලිගාවෙන් පලා යනවා. ඇගේ පෙම්වතා කැස්ටීලය ට එන්නේ සේවකයෙක් ලෙස වෙස්වලාගෙන. මෙයාල අතර ඥාති සම්බන්ධ නිසා [යුරෝපේ රජ පවුල් ඔක්කොම නෑදෑයෝ] මෙයාලගේ විවාහය නීතිගත කරගන්න පාප් තුමාගේ විශේෂ අවසරයක් පවා ගන්න වෙනවා. මේවා සඳහා විවිධ පාර්ශ්ව මැදිහත් වෙනවා. ඒ අනුව මේ ප්‍රේමවන්තයින්ගේ සම්බන්ධය වගේම විවාහයත් විශාල දේශපාලන සිද්ධි වලින් මෙහෙයවෙන බොහෝ දෙනා යටින් සපෝට් කරන මාලිගා කුමන්ත්‍රණ ම තමා.

කෙටි කලකින්හෙන්රි මැරෙනවා. කැරැල්ල වෙලාවේ පොරොන්දු ප්‍රකාරව 22 හැවිරිදි ඉසබෙලා කැස්ටීලයේ රැජින වෙනවා. ෆර්ඩිනන්ඩ් මේ අතර ඇරගන් දේශයේ රජු වෙනවා. දෙන්න විවාහ වෙලා හවුල් රජුන් ලෙස දෙරට පාලනය කරන්නේ. මේ දෙන්න මෙහෙම එකතු කරන රට තමා ස්පාඤ්ඤය වන්නේ. ඒ සමග වසර දාහකට ආසන්න ඇරගන් හෙවත් කැටලෝනියා ස්වාධිපත්‍යය වඩාත් විශාල කැස්ටීල් දේශයේ දියවෙලා යනවා.

නව රජ යුවලට සැහෙන ගැටළු එනවා,. හෙන්රිගේ බිරියගේ පැත්තේ අය පෘතුගීසි. ඒ නිසා හෙන්රිගේ දුවට රාජ්‍යය දෙන්න ඔවුන් යුද ප්‍රකාශ කරනවා. රට වැසියා කැරලි ගහනවා. ෆර්ඩිනන්ඩ් ඉසබෙලා යුවල මේවා එක්ක සටන් කරලා විවිධ උපක්‍රම වලින් කෙසේ හෝ දිනනවා. එපමණක් නොවේ කැටලෝනියා දේශය බිහි කරන්න පාදක වෙච්ච මුස්ලිම් ආක්‍රමණය දකුණු ස්පාඤ්ඤ පෙදෙස් වලින් එළවා, ඒ පෙදෙස් වල මුස්ලිමුන් පිටුවහල් කිරීමෙන් හෝ බලෙන් ක්‍රිස්තියානි කරවීමෙන් සහ කැරලි මර්දනය කිරීමෙන් ක්‍රිස්තියානි යුරෝපය මුස්ලිමුන්ගෙන් සුද්ද කිරීමේ පල්ලියේ කොන්තරාත් එකත් ඉවර කරන්නේ මේ ජෝඩුව. මේ දෙන්නම යුදයේ සහ නෙගොශියේෂන් වල සමතුන් ලෙස සැලකෙන්නේ. පස්සේ මෙයාලගේ මුනුපුරෙක් ශුද්ධ වූ රෝමයේ මහාධිරාජ තනතුර [මේක දෙන්නේ එහි අසොසියෙට් රටවල කෙනෙකුට] දක්වා යනවා. ඒ වගේම හබ්ස්බර්ග් නම් මධ්‍යම යුරෝපිය රජ වංශය ස්පාග්න්ග්නයට ගෙන්වන්නේ මෙයාලගේ මානසික අර්බුදයක් සහිත දියණිය ඒ වංශයේ කුමාරයෙකුට සරණ දීමෙන්. ඇයට පාලනය් කල නොහැකි නිසා සැමියා රජ වීමෙන් ස්පාඤ්ඤ හබ්ස්බර්ග් පරපුර පටන් ගන්නවා. මෙය සියවස්  ගානක්  දිගට  ඇදෙන යුරෝපා සහ කොලොනියල් රටවල්  අතර  එදිරිවාදිකම්  සහ   ගැටුම් වල මූලයක් වෙනවා.

කෙසේ වෙතත් ඉසබෙලා ගේ ස්පාඤ්ඤ දේශය පිළිගන්න හිලව්වට පෘතුගීසින් ඔවුන්ගේ අප්‍රිකානු කොලනි පවරා ගන්නවා [කැනරි දූපත් හැර]. යටත් විජිත වල සම්පත් නැවතීමෙන් ස්පාඤ්ඤය බංකොලොත් වෙද්දී, ලෝකය බෝලයක් කියල හිතු ටිකක් පිස්සු වගේ පොරක් ඇවිත් ඉසබෙලා කන්වින්ස් කරනවා බෝලේ වටෙන් ගිහින් ඉන්දියාවට යන්න සහ කුළුබඩු ගේන්න පුළුවන් කියල. ගැම්බල් එකක් වැනි මේ සැලසුමට ඇය සහය දෙනවා. රෙස්ට් වොස් හිස්ටරි. ස්පාඤ්ඤය ලෝකයේ ප්‍රබලම අධිරාජ්‍යයක් වෙන්න යන්නේ තව අවු පනහක් සීයක් වගේ.

ඔය හෙන්රිගෙන් බේරෙන්න බැඳුනු රහසිගත ප්‍රේමේ නිසා ජාතියක් භාෂාවක් සංස්කෘතියක් තිබ්බ කැටලන් වරුන්ට අහිමි වෙච්ච ස්වාධිපත්‍යය ආයේ හිමිවන්නේ නෑ. මෙතැනදී කියන්න ඕනේ ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යයේ ස්වර්ණමය අවස්ථාවේ එහි ආර්ථික වාසි නිසා ඔවුන් දිගටම ඒක ඇතුලේ රැඳිලා ඉන්න බව. එහෙත් වරින් වර වෙන්වෙන්න ගන්න උත්සාහයන් බිඳ වැටෙනවා. 1900 ගණන් වෙද්දී කැටලන් වාමාංශිකයන් බිහිකරන වාමවාදී කෙටිකාලින සමූහාණ්ඩුව ස්පාඤ්ඤ ජාතිකවාදී මිලිටරි නායකයින් බිඳ දමලා [ස්පාඤ්ඤ සිවිල් යුද්ධය] ඔවුන් යටපත් කලත්, පස්සේ ටික ටික ඔවුන්ට ඔටෝනොමස් බලයක් දෙන්න සිද්ධ වෙනවා. කටලෝනියාව සෙසු ස්පාඤ්ඤය ට වඩා ආර්ථික අතින් දියුණු පෙදෙසක්

මේ මොහොතේ කැටලන් වරුන් නිදහස් වෙන්න ජනමතවිචාරණයක් තියනවා. කැටලන් ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුව ඒක දින්නොත් නිදහස ප්‍රකාශ කරන්න ඉන්නේ. එහෙත් මේ වෙන්වීම ස්පාඤ්ඤ ව්‍යවස්ථාවට පටහැනියි. චන්දය නීතිවිරෝධී ලෙස නම් කරලා ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුව සතු බලය මධ්‍යම ආණ්ඩුවට අරගෙන ස්පාඤ්ඤ පොලිසිය කටලෝනියාවේ චන්ද මධ්‍යස්ථාන රේඩ් කරලා තියෙන්නේ. කැටලන් පොලිසිය කොයි පැත්ත ගන්නවද කියන එක මත සියල්ල රැඳිලා තියෙන්නේ. සමහර විට වයලන්ට් අවසානයක් වෙන්න පුළුවන්.

අද පුවත් වල කියනවා සිය ගානකට තුවාල කරගෙන ස්පාඤ්ඤ පොලිසිය ප්‍රචණ්ඩ ලෙස මර්දනය කළත් කැටලන් වරුන් නිදහසට අවශ්‍ය චන්දය දිනලා කියල. ඒ අතරම ස්පාඤ්ඤය ඒ ප්‍රතිපලය ප්‍රතික්ෂේප කරනවා නීති විරෝධී කියල. ස්පාඤ්ඤ ව්‍යවස්ථාව අනුව එය නීති විරෝධියි. එහෙත් කැටලන් වරුන් මේ තත්වය වෙනස් කර ගනියි කියා මට වැටහෙන්නේ. සමහර අවස්ථා වල ව්‍යවස්ථා වල කියන කාරණා තව දුරටත් වැලිඩ් නොවෙන්න පුළුවන්. ඒවා කොහෙවත් අර්ථ දක්වා නැහැ.

කැටලෝනියානු ප්‍රශ්නය සතුරුකම් කරන සහෝදරයෙකුට එරෙහිව තම පැවැත්ම උදෙසා  කුමාරියක් වෙනත් කුමාරයෙකු සමග සරණ යාමෙන් බිහිවූ එක්තරා ආකාරෙක විකෘතියක්. එහෙත් ඒ ප්‍රශ්නයේ ඉතිහාසය අමතක කලොත් මෙතන අපිට ගන්න දෙයක් තියෙනවා.

ඒ තමා ව්‍යවස්ථා වල මොන බහුබූත ලිව්වත් ඇතැම් මට්ටමකින් එහා දේශපාලන බල බෙදුමකින් පස්සේ රට එකට තියෙන එක at their mercy තත්වයක් කියල. මධ්‍යමය මොන බම්බුව කලත් ව්‍ය්වසතාවේ උසාවියේ මොන කෙහෙම්මලක් කිව්වත් එතනින් පස්සේ උන්ට ඕනෙනම් වෙන් වෙන්න පුළුවන්. වාර්ගික ලෙස බෙදා වාර්ගික ආතල් උත්කර්ෂ කරන තැනක නම් ඒ වාර්ගිකයන් ඉතාම ප්‍රාථමික හේතු මත වෙන්වෙන තැනට දක්කන්න පුළුවන්.

අපිට කැටලෝනියා ප්‍රශ්නය ලස්සන කේස් ස්ටඩි එකක්

ප. ලි. අන්තර්ජාලයේ  ලියවෙන  දේවල්  වල  වටිනාකම  නම්  අපිට  ඒවා නැවත  ලියන්න  හැකිවීම. ඔක්තෝබර් 1 පළමු  සටහන  ලිව්වට පස්සේ  කැටලෝනියානු  කතාන්දරයේ  ඉදිරි  විකාශයන්  වරින් වර  එකතු කරන්න  හිතුවා.

ඔක්තෝබර් 12:


කැටලෝනියාව ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශ කර ස්පාඤ්ඤය සමග කතාබස් කිරීමට එය අත් හිටුවා ඇත.

ස්පාඤ්ඤය කැටලෝනියානු පාලනය බලෙන් ඉවත් කර ප්‍රාන්තය මධ්‍යගත පාලනයට ගැනීම සඳහා නිදහස ප්‍රකාශ කළේදැයි ඔවුන්ගෙන් නිල වශයෙන් විමසා ඇත.

කැටලෝනියා පොලිසියේ ප්‍රධානියා ස්පාඤ්ඤ උසාවිය සමග එකඟ වන කැටලෝනියානු උසාවිය විසින් කැඳවා ඇති අතර ස්පාඤ්ඤය කැටලෝනියාවේ ස්පාඤ්ඤ පොලිස් සහ අතුරු හමුදා බලය වර්ධනය කර ඇත.

යුරෝපා සංගමය සහ ප්‍රංශය ස්පාඤ්ඤ අනුදැනුමකින් තොරව කැටලෝනියාවක් බිහිවීම ප්‍රතික්ෂේප කරති. බොහෝ ව්‍යාපාර ආයතන කැටලෝනියාව හැර යති.

ඔක්තෝබර් 13:


කැටලෝනියා කතාන්දරයේ ටයිම් ලයින් එක.

පොයු 500 ට පෙර: රෝමානු පාලනය. ස්පාඤ්ඤ ප්‍රදේශවලින් මුලින්ම රෝමානුකරණය වෙච්ච පලාතක්.

700 සියවස: අරාබි කාලිෆෙට් සහ ගොතික් ෆ්රෑන්ක් වරුන් අතර බලය හුවමාරු වීම

800-900: ෆ්‍රෑන්ක් වරුන් දකුණෙන් එන මුස්ලිමුන් නතර කරන්නට පිහිටුවන ෆ්රෑන්ක් රාජ්‍යයේ වෙසල් ස්ටේට් එක. පසුව කැටලෝනියා ලෙස නම් කෙරෙන්නේ මෙය

1100 සියවස: ෆ්‍රෑන්ක් වරුන්ගෙන් ස්වායත්ත වීම. රජුගේ විවාහයක් හරහා ඇරගන් රාජ්‍යය සමග එකතු වීම. ඇරගන් රාජධානියේ කැටලන් කියන්නේ ස්වාධීන හා සමාන ලෙස බලය හිමි පෙදෙසක්. රාජ්‍යය එකතු වුනාට පාලන දෙකක්.

1470 දශකය: ඇරගන් රජු ෆර්ඩිනන්ඩ් අසල්වැසි කැස්ටීලයේ ඉසබෙලා රැජින හා විවාහ වීම. දෙදෙනා සම-රජුන් ලෙස දෙරට වෙන වෙනම පාලනය් කරනවා.

1500 සියවස: පෙර කී යුවලගේ මුණුපුරා යටතේ එකම ස්පාඤ්ඤ දේශයක් ලෙස බාහිරයට පෙනී සිටිනවා. අභ්‍යන්තර පාලනයන් දෙකක්,

1640 දශකය: නිදහස් සටනක් තාවකාලික ස්වාධීන රාජ්‍යයක්. පසුව පරාජය වුනත් ස්පාඤ්ඤ දේශය තුල දිගටම ස්වාධීනව ඉන්න දෙනවා.

1700 ගණන් මුල: ස්පාඤ්ඤ කිරීටයේ අර්බුදයකදී පරාජිත් පිලට සහය දෙනවා 1714 බාසිලෝනා යුදමය අතින් පරාජය වෙනවා. ප්‍රතිවාදී රජු මෙතෙක් පැවති ස්වාධිපත්‍යය ඉවත් කර ස්පාඤ්ඤ දේශයේ ප්‍රාන්ත බවට පත් කරනවා

1900 ගණන් මුල: නිදහස් ව්‍යාපාර. විවිධ උත්සාහයන්. ඇතැම් විට තරමක බලතල ස්පාඤ්ඤ පාලනය ලබා දෙනවා

1930 දශකය: ස්වාධෙන ජනරජයක් ලෙසත් කැටලෝනියානු සමාජවාදී රාජ්‍යය ලෙසත් දෙවරක් ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශ කලත් ජෙනරල් ෆ්රන්කෝ යටතේ එන ස්පාඤ්ඤ ජාතිකවාදී හමුදා අතින් පරදිනවා [ස්පාඤ්ඤ සිවිල් යුද්දය]

1970 දක්වා: ෆ්රන්කෝ ඒකාධිපති යුගයේ සියලු පාලන අයිතීන් ඉවත් කෙරෙනවා

1978: ෆ්රන්කෝ ට පස්සේ නැවත බලය බෙදීම පටන් ගන්නවා,

2005: කැටලන් භාෂාවට මුල්තැන දෙන්න, ව්‍යපාර වලට අවැසි නිදහස වගේ විශාල මට්ටමේ නිදහසක් ලැබෙනවා.

2010: ඒ 2005 දුන්නු බොහෝ දේ නැවත පවර ගන්නවා.

2017: තවම  ලියවෙමින් ...

ඔක්තෝබර් 28:


දැන් ඔය කැටලෝනියා සිද්දිය ගැන කලක් ලියල මම එයාලව තනි කලේ නෑ ෆ්රෙන්ස්. අවදානමෙන් සොරි අවදානයෙන් උන්නේ. හැබැයි මෙතෙක් ඉග්නෝ කලේ එයාලත් සිරිසේන රනිල් යුවල වගේ තවුසන් ඉන්කම්ප්ලීට් ටෝක්ස් වීම නිසා.

පහුගිය සති කීපය කිව්වොත් කැටලන් කට්ටිය චන්දෙ තියල දිනන්නේ. නිදහස් ප්‍රකාශනයට අත්සනකුත් දැම්ම. හැබැයි ඊට පස්සේ එක සස්පෙන්ඩ් කළා. ස්පාඤ්ඤය එක්ක සාකච්චා කරන්න ඕනේ කිව්ව. දැන් එහෙම කිව්වම හිතෙයි තාම යන්න අදහසක් නෑ කියල. මොන? යන හැටි ගැන ඒ කිව්වේ ඉස්සරා දොරෙන් ද පස්ස දොරෙන් ද වගේ එව්වාලු කතා කරන්නේ. නෝ නෙගොශියේෂන් අබවුට් වට් ටු නෙගොශියෙට්

ස්පාඤ්ඤ කාරයත් එහෙමම වැඩක් කළා. ඉස්සරින්ම කිව්ව නිදහස ප්‍රකාශ කලාද කියා කියන්න කියල. කැටලන් එකා මීක් නොකියා ඔය සමහරු ලොරි ටෝක් දීල උත්තර දුන්නම ෆේස්බුක් ආවේ නෑ වගේ ඉන්නේ එහෙම හිටියා. ඒ පාර ස්පාඤ්ඤ ලොක්ක තරවටු කළා ආටිකල් 155 දානවා කියල.

ආටිකල් 155 කියන්නෙත් මුන්ටම හරියන එකක්. ඕකේ තියෙන්නේ මෙච්චරයි. කවුරු හෝ ප්‍රාන්තයක් රටේ නීති කඩයි නම් ස්පාඤ්ඤ පොදු අවශ්‍යතා වලට එරෙහිව ක්‍රියා කරයිනම් ඒ පොදු අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් ඒ නීති කැඩීම නවතන්න කළහැකි ඕනෙම එකක් කරන්න මධ්‍යම රජයට බලය ලැබේ කියල. ෆයර් වර්ක්ස් බලා උන්නනම් මේකේ ඇතුලේ මොකුත් නෑ. ඒවුනාට ඒක අත්සන් දැමු හිස් කොලයක් නිසා ස්පාඤ්ඤ රජයට තියෙන නියුක්ලියර් ඔප්ෂන් එක කියලයි කියන්නේ

[ඔප්ෂන් එක නියුක් වෙන්නනම් දරන්නා ස්පාඤ්ඤය වගේ පවර්ෆුල් වෙන්න ඕනේ කියල තේරෙනවනේ]

හැබැයි ඕක අස්සේ තියෙන සරල අර්ථය නම් රට බෙදන්න ආවොත් ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුව විසුරවා එහි පාලන මූල්‍ය පොලිස් මාධ්‍ය වැනි ආයතන මධ්‍යමය යටතට ගන්න කියන එක.

දැන් මෙයාලගේ කැට් මවුස් ගේම ඔහොම සිරිසේන ටයිප් තර්ජන එක්ක ඇදිලා ගියා. ඒ අතරේ දෙගොල්ල නිකම්ම හිටියේ නෑ.

ස්පාඤ්ඤය බිම් මට්ටමේ ක්‍රියාකාරී කැටලන් නිදහස් කාමී පක්ෂ දෙකක නායකයින් දෙන්නෙක් ඇරෙස්ට් කරනවා. ඒ උද්ඝෝෂණ මෙහෙයවීම කියන චෝදනාවට. ඒ වගේම කැටලන් පොලිසිය අධිකරණය යටතට ගන්නවා. මොකද පොලිසිය ට පමණයි වචන වලින් එහා යමක් කල හැකි. කැටලන් පොලිසිය මේ දක්වා දෙපැත්තම නොගෙන නියුටල් උන්නේ. හැබැයි ඒ නිසාම රජයට [ස්පාඤ්ඤ] ද්‍රෝහී වීමේ චෝදනාවට එකේ ලොක්කට නඩු දාල ඌ ෆයර් කරලා තමන්ට ඕනේ එකෙකුට පොලිසියේ බලය දෙනවා ස්පාඤ්ඤය.

කැටලන් වරු ලෝකේ පුරාම කිය කියා ගියාට යුරෝපා සංගමේ නිශේධ බලයක් තියෙන ඇමරිකාවට යුදමය ලෙස සහය සපයන නේටෝ සාමාජිකයාට මොකෙක්වත් මීක් කිව්වේ නෑ. මිනිස්සු පාරට බස්සන එක තමා එකම දේ. දැනට ඔවුන් ඒක කරගෙන යනවා. දන්නවනේ සපෝට් තියෙන්නේ 50/50,

ස්පාඤ්ඤය පොර උනාට ඌටත් ලොකු ඔප්ෂන් නෑ. පාලනය පවරා ගත්තට වැඩිකල් තියාගන්න බෑ සදාචාර පදනමින්. ඉක්මනින් චන්දයක් තියලා අලුත් ආණ්ඩුවකට දෙන්න ඕනේ. එතකොට මූ වගේ වෙන එකෙක් අයි එන්න පුළුවන්. ඔන්න ඕක නිසාම වැඩි බලයක් දාල මිනිසුන්ට රිද්දන්න බෑ. ස්පාඤ්ඤය දැන් ට්‍රයි කරන්නේ බෙදුම්වාදීන් චන්දෙන් පරද්දන්න.

ඔන්න ඔය හේතුව නිසා මේක දුර යන්න දෙන්න බෑ. ඒ නිසා අද ස්පාඤ්ඤ සෙනෙටය ආටිකල් 155 සම්මත කළා. ඒ අනුව ස්පාඤ්ඤ පොදු අවශ්‍යතා වලට එරෙහිව ක්‍රියා කරයිනම් ඒ පොදු අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් ඒ නීති කැඩීම නවතන්න කළහැකි ඕනෙම එකක් කරන්න මධ්‍යම රජයට බලය ලැබේ.

දැන් අර ජනමත විචාරණය කෝමත් රෝල් කරලා ගහගන්න වෙන නිසා ඔන්න ඔහේ කියල කැටලන් වරු නිදහස සම්මත කරලා ප්‍රකාශ කළා.

දැන් ආයිත් වටයක් නඩු කියන්න වෙනවා ඔබ්වියස් උනාට මෙව්වා ඉලීගල් කියන්න.

මෙතනින් එහාට කිසිම නිශ්චයක් නෑ. ශක්තිවන්තයා දිනයි. ඒ කිව්වේ ඉතින් ස්පාඤ්ඤය.

හැබැයි ස්පාඤ්ඤය මේ එක සටන දිනන ආකාරය මත යුද්දය පරදින්න පුළුවන්. මොකක් කලත් ආයේ මාස කීපෙකින් කැටලන් මිනිස්සුන්ට චන්දයක් පවත්වා පාලකයෙක් ගේන්න දෙන්න වෙනවනේ. මෙතන නා ගත්තොත් සබන් එදාට ලැබෙයි.

ඔක්තෝබර් 29:

පෙරදා ලියු සටහනට අමුතුවෙන් එකතු කරන්නට ඇත්තේ;

- කැටලෝනියා ප්‍රාන්ත රජය මධ්‍යමය විසින් විසිරුවාහරින ලද බවත්;

- කටලෝනියාවේ අලුත් ප්‍රාන්ත මැතිවරණයකට දින නියම කර ඇති බවත්,

- දැනට පවතින නීති යටතේ වත්මන් ප්‍රාන්ත පාලකයාට චන්දයට ඉදිරිපත් විය හැකි බවත්,

- ඔහුට විරුද්ධව ස්පාඤ්ඤ උසාවිය "රට දෙකඩ කිරීම" යටතේ නඩු දැමීමට සිතා සිටින බවත්,

- කැටලන් පොලිසිය මධ්‍යම රජයේ අණසක යටතට ගෙන ඇති බවත් ය.

ප්‍රාන්තය විසිරුවා හරින්නට පෙර නිදහස ප්‍රකාශ කල නිසා ඒ විසිරුවා හැරීම වැලිඩ් නැතැයි ප්‍රාන්ත පාලකයින් කියන කතාව හුදු වාගාලපයකින් එහා දුරක් යන බවක් නොපෙනේ.

එහෙත් මේ මොහොතේ ප්‍රාන්ත රජයේ නායකයාට එරෙහිව මධ්‍යමය ගන්නා පියවර දෙපැත්ත ම කැපෙන පිහියකි. යම් හෙයකින් ඔහුට එරෙහිව නඩු දමා දඬුවම් කලොත් ඔහු චන්දයට ඉදිරිපත් වීම වැළකිය හැකිය එහෙත් එවැන්නකින් ජන මතය වඩාත් ඔවුන් දෙසට හැරෙනු ඇත.

මේ මොහොතේ බෙදුම්වාදීන් පැරදී ඇති මුත් ස්පාඤ්ඤ රජයට දිනන්නට චන්දයක් තිබේ. 40%ක් විවිධ බාධා මධ්‍යයේ පවා බෙදී යාමට පක්ෂ බවට සටහන් කර ඇත. තවත් මේ දිහාවට හැරෙන පිරිස් වැඩි වීමට ඉඩ ඇත. ස්පාඤ්ඤ රජයට ඇති එකම බලාපොරොත්තුව නම් මේ අවිනිශ්චිත අස්ථාවර අපහසු තත්වය හිසරදයක් වී ජනයා ආපහු හැරෙන්නේ නම් පමණි.

කෙසේ වෙතත් මේ කතාව අස්සේ මිනිසුන් දෙදෙනෙක් ජයගෙන ඇත. මේ දක්වා යන්තම් මාජින් එකේ බලය ලබාගත් [හිටපු] කැටලෝනියා නායක කාලස් පුයිජමොන්ට් තම ප්‍රාන්තයේ වීරයෙක් බවට පත්වන බව පෙනේ. එය ඊ ගාව චන්දයට එන්න ලැබුනොත් වාසියක් වනු ඇත. එසේම ඉතා සුළු බලයක් ලබා වෙනත් පක්ෂ ආධාරයෙන් බලයේ ඉන්න ස්පාඤ්ඤ නායක මරියානෝ රහොයි ත් මේ හාරහා තමන්ට අවශ්‍ය කැරිස්මා එක හදා ගන්න බවයි තේරෙන්නේ.


මේ අවස්ථාවේ  ස්පාඤ්ඤ  රජයේ  ලොකුම තුරුම්පුව  බෙදුම්වාදයට එරෙහි  කැටලන් විපක්ෂය. ගැටලුව  විසඳන්න  නම්  පහත  පින්තුරේ  ඉන්න  කැටලන්  විපක්ෂ  නායිකා  තිස්  හය  වියැති  අ'නීස්  ඇරිමදස් අතට  බලය  ගන්න වෙනවා ඊ ගාව  චන්දෙ.  අ'නීස්  ගේ  එක  වැදගත්කමක්  තම අ ඇය  නියෝජනය  කරන්නේ  ස්පාඤ්ඤ  ජාතික  මට්ටමේ  පක්ෂයක්  වීම  ඒ  නිසා  අ'නීස්  ට  ස්පාඤ්ඤ  අගමැති  පුටුව  දක්වාම  යන්න  පුළුවන්.  මේ  සියලු  ගැටළු  විසඳෙන්න  තිබ්බ  ස්පාඤ්ඤ  එකමුතුව  වෙනුවෙන්  සටන්  වදින  කැටලන් තරුණ ආකර්ශනීය  දේශපාලන  නායිකාව  රටේ  ලොකුම  පුටුවට  ගියානම්. අවුරුදු  පන්සීයකට  ඉස්සර  ලස්සන  තරුණ  කෙල්ලක්  නිසා  පැටලුනු  ගැටේ  විසඳන්නත්  එහෙමම  එක්කෙනකුට  බැරි  නෑ.


Image may contain: 1 person, smiling, sitting

ඔක්තෝබර් 30:
මේ මොහොතේ බාසිලෝනා හි එක්රැස් වන්නේ එක්සත් ස්පාඤ්ඤ දේශයක් වෙනුවෙන් ඇති අවසන් තුරුම්පුවයි. එනම් බෙදී යාමට එරෙහි කැටලෝනියා ජනතාවයි. ඒ අනුව ඉදිරි මැතිවරණයේ ඔවුන් බහුතරය බවට පත්කර ගන්නට මරියනෝ රාහොයි ප්‍රමුඛ ස්පාඤ්ඤ පාර්ශ්වය උපරිම උත්සාහය ගනු ඇත.

ගැටලුව ඇත්තේ ඔවුන්ගේ ප්‍රතිවාදී පාර්ශ්වය ගැනයි. බිම් මට්ටමේ උද්ඝෝෂණ ක්‍රියාත්මක කිරීම හේතුවෙන් කුඩා බෙදුම්වාදී අන්තවාදී පක්ෂ දෙකක නායකයින් අත් අඩංගුවට පත්විය. මේ මොහොතේ ස්පාඤ්ඤ උසාවිය කටයුතු කරන්නේ සහ මේ උද්ඝෝෂකයින් ඉල්ලා සිටින්නේ බෙදුම්වාදී කැටලන් නායක කාලස් පුයිජමොන්ට් සිරගත කරන ලෙසයි.

එය කෙතරම් සීරියස් තර්ජනයක් ද කිවහොත් ඔහුට දේශපාලන රැකවරණ දීමට බෙල්ජියම ඉදිරිපත් වී ඇත. තමන් මේ තර්ජනය ගැන සිතන්නේද කියා පුයිජමොන්ට් මතයක් පළකර නැති අතර ඔහු අදහස් කරනුයේ තවමත් මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වී නැවත ජය ගෙන වෙන්ව යාමේ ක්‍රියාවලිය පෙරට ගෙන යාමටයි. වැදගත් තර්කය නම් රැකවරණ දීමට හේතුව ලෙස බෙල්ජියම නගන කාරණය වේ. පුයිජමොන්ට් හට සාධාරණ විනිශ්චයක් නොලැබෙන බවට බෙල්ජියම සිතයි. එය බරපතල තත්වයකි.

මෙතැන් සිට කැටලන් බෙදුම්වාදීන් හට සාධාරණ සම අවස්තාවක් ලැබේයයි කොහෙත්ම සිතිය නොහැක. ඔවුන්ගේ මැතිවරණ මෙහෙයුම් රට බෙදීමේ චෝදනා නීති කැඩීමේ චෝදනා වල සීමාවන්ට යටත්ව ඉතාම දියාරු ලෙස කරගෙන යන්නට සිදුවනු ඇත. කොහොමත් 50/50 බැලන්ස් එකක ඇති කැටලන් මතයට එමගින් බලපෑමක් ඇති කරනු නො අනුමානයි. ස්පාඤ්ඤ රජය අනිසි මට්ටමේ බලහත්කාරකමක් නොකලොත් එහි වාසිය ඔවුන්ට ලබාගත හැකි වනු ඇත.

කෙසේ නමුත් රට එක්සත් ව තියාගන්නට "ඕනෑම දෙයක් කරන්නට" [මූලික නීති බිඳ නොදමා] ස්පාඤ්ඤ රජයට ආටිකල් 155 යටතේ බලය ලැබේ. එහෙත් ආටිකල් 155 තිබ්බත් එය හුදෙක් වගන්තියක් පමණි. ස්පාඤ්ඤ රජය සතු සැබෑ බලය මේ මොහොතේ ඔවුන් හා එකතු වන කැටලන් ප්‍රජාවයි. ඔවුන් නොමැති නම් ආටිකල් 155 ට කල හැක්කක් නැත.

එහි වැදගත් ම කාරණය නම් නීතියේ මොකක් ලීවත් වෙන්වී යන කතිකා ඉස්මතු කල හැකි ප්‍රාදේශීය ඒකක බිහි කරන්නේ නම්, රට එක්සත්ව පවත්වා ගන්නට ඒ ප්‍රාදේශීය ඒකක වල සැලකිය යුතු ජන සහයක් එක්සත් මතවාදයට අවැසි බවයි. 50-50 ලෙස නොමැතිව 80-20 ලෙස බෙදුනා නම් අද ස්පාඤ්ඤ රජය කුමන ලියවිලි සම්මත කලත්, උසාවි මොන තීන්දු දඬුවම් දුන්නත්, සෙසු ලෝකයා කුමක් කීවත් කැටලෝනියා දේශය බෙදී යාම වැළකිය නොහැක.

කාලස් පුයිජමොන්ට් සිරගත කරන මෙන් ඉල්ලන ඔහුගේම වාර්ගික ප්‍රජාවේ බාසිලෝනා රැලිය ස්පාඤ්ඤ-කැටලෝනියා අර්බුදයේ මේ මොහොතේ වැදගත් ම සාධකය වන්නේ එබැවිනි.

නොවැම්බර් 5:


විසිරුවා හරින ලද කැටලන් පාර්ලිමේන්තුවේ නායකයා සහ ඇමති තනතුරු දැරුවන් ඇතුළු සියලු ඉහල නිලධාරින් ට එරෙහිව නීතිමය පියවර ගැනීමට ස්පාඤ්ඤ උසාවිය කටයුතු කරයි. රාජ්‍ය විරෝධය, කැරලි ගැසීම සහ මහජන මුදල් නාස්ති කිරීම [මේ මහජන මුදලින් ජනමත විචාරණය පැවැත්වීම නිසා නගන චෝදනවාවකි] ඒ චෝදනා වේ ලබාදිය හැකි උපරිම දඬුවම් වසර තිහ පමණ දිගු සිර දඬුවමකි, එය මේ බොහෝ දෙනාට ජීවිතාන්තය දක්වා වනු ඇත.

හිටපු කැටලන් නායක කාලස් පුයිජමොන්ට් දැනට ඉන්නේ බෙල්ජියමේ ය. ඔහු සමග චෝදිතයෝ හතර දෙනෙක් සිටිති. තව අට දෙනෙක් දැනටම අත් අඩංගුවට ගෙන ඇත.

තමන්ට සාධාරණ විනිශ්චයක් නොලැබෙන නිසා ආපසු නඩුවට නොඑන බව කැටලන් නායකයා පවසයි. ස්පාඤ්ඤ දෘෂ්ටි කෝණය අනුව ඔවුන්ට බේරීමට ඒ හැටි ඉඩක් නොපෙනේ. පුයිජමොන්ට් හට සාධාරණ තීන්දුවක් නොලැබෙන නිසා ඔහුට දේශපාලන රැකවරණ දීමට බෙල්ජියම ඉදිරිපත් වූ නමුත් පුයිජමොන්ට් ඒ අවස්තාව තවම ඉල්ලා නැත.

පුයිජමොන්ට් අල්ලා ස්පාඤ්ඤ රජයට බාරදෙන නියෝගයක් යුරෝපා කලාපය සඳහා ස්පාඤ්ඤ උසාවිය විසින් නිකුත් කර තිබේ, දේශපාලන රැකවරණ ඉල්ලා නැති නිසා මේ සඳහා බෙල්ජියම බැඳී සිටින මුත් මේ සුවිශේෂී අවස්තාව ගැන අවසන් තීන්දුවක් ගන්නට මාස තුනකට වඩා ගතවන බව බෙල්ජියම පවසයි.

තව මසකින් කැටලන් මැතිවරණය පැවැත්වේ. කැටලෝනියා නිදහස පතන සියල්ලන් එකතු කල එක සන්ධානයක් හැදීම සඳහා පුයිජමොන්ට් උත්සහ කරයි. අවස්ථාවේ හැගීම්බර වාසිය ද ඊට යොදාගත හැකිය.

එහෙත් ඔවුන් ඒ මැතිවරණය දිනුවත් ඉතාම දරදඬු ලෙස උසාවිය ක්‍රියාත්මක වීමට ඉඩ ඇති බව පෙනේ. කැටලන් අර්බුදයේ 2017 කතාන්ගයේ අවසානය තුල දේශපාලන පිටුවහල් වීමක් හෝ පොදු සමාවක් හැරෙන්නට වෙනත් ගැලවීමක් ඔවුන්ට නොපෙනේ. ඒ හැරෙන්නට ඉතිරි වී ඇත්තේ යුරෝපයේ මානව වාදය දැඩි අවඥාවට ලක් කෙරෙන නෙල්සන් මැන්ඩෙලා පන්නයේ සිරකරුවන් කීපයක් පමණි. කිසිම රටක් කැටලෝනියා දේශය පිළිගන්නේ නැත.

නැවත වරක් සිහිපත් කරනුයේ මේ තත්වය ලංකාවේ සිදු වීනම් දේවල් සපුරා වෙනස් වන ආකාරය සංසන්දනාත්මක ලෙස සැලකිය යුතු බවයි. 90 දශකයේ මුල භාගයේ එවකට උතුරු නැගෙනහිර නම් පළාතේ වෙනම රාජ්‍යයක් ප්‍රකාශකළ මහා ඇමති වරයාට ශ්‍රී ලංකා රජය දිගටම ආරක්ෂාව දුන් අතර අදටත් යුද්ධයට සම්බන්ධ කිසිවෙකුත් රාජ්‍ය විරෝධය හෝ කැරලි ගැසීම යන කාරණා වෙනුවෙන් නීතිය හමුවට ගෙනත් නැත.

නොවැම්බර් 17:


ජනමත විචාරණය දිනවල කොලාහාල කිරීම සහ රාජ්‍ය විරෝධය යන චෝදනා මත අත් අඩංගුවේ සිටින කැටලෝනියා බෙදුම්වාදී සුළුතර පක්ෂ වල නායකයින් [පුයිජමොන්ට් ගේ පක්ෂයේ අය නොවේ] දෙසැම්බර් මැතිවරණය සඳහා පුයිජමොන්ට් සමග එකතුවෙති. ඒ අනුව සියලු බෙදුම්වාදීන් එක අරමුණකින් එක පක්ෂයකින් ඉල්ලන්නටත් සිරගත කිරීම් නඩු ආදිය තම මැතිවරණ ව්‍යාපාරයේ මූලික ප්‍රචාරක පාටයක් කරගන්නටත් බොහෝ විට ඉඩ ඇත. කැටලෝනියානු බෙදුම්වාදීන්ට එරෙහිව නීතිමය පියවර ගැනීමේදී ස්පාඤ්ඤය කල ගැම්බල් එක මෙයයි.

කෙසේ වෙතත් නීතියෙන් වරදකරුවන් වුවහොත් ඒ අයගේ තනතුරු අහිමි වනු ඇත. එහෙත් ගැටලුව නම් ඔවුන්ගේ සිදුවීම් පාදක කරගෙන බෙදුම්වාදීන් කැටලෝනියා පාර්ලිමේන්තුවේ බලය තහවුරු කිරීමේ ඉඩකඩ යි.

ස්පාඤ්ඤය ජයග්‍රාහි බවක් මේ මොහොතේ පෙනුණත් මේ ක්‍රියාදාමය දීර්ඝ කාලයක් පවත්වා ගන්නට ඔවුන්ට හැකි නොවනු ඇත. ස්පාඤ්ඤය සතු එකම ගැලවීම බෙදුම්වාදීන් කැටලෝනියා මැතිවරණයකින් පැරදවීම පමණි.

Tuesday, July 25, 2017

කොන්ස්තන්තිනෝපලය ඔටෝමන් වරුන් අතට වැටෙන්නට බලපෑ ස්වාභාවික සංසිද්ධියක් තිබේද?

ප්‍රශ්නය සාමාන්‍ය දැනුම ග්රූප් [දැන් හෙණ ගොඩයි] වල අහපු එකක්.

---------------

රෝම අධිරාජ්‍යයේ අගනුවර ලෙස කලක් පැවතුනු කොන්ස්තන්තිනෝපලය පසුව බයිසන්තිනු අධිරාජ්‍යයේ අගනුවර විය. ඉන්පසු ඔටෝමන් තුරකින් 1453 දී එය අත්පත් කර ගත්හ. මෙය ලෝක ඉතිහාසයට වැඩිම වෙනසක් කල තනි සිද්ධිය ලෙස සැලකිය හැකිය.

පූර්ව රෝම යුගයේ බයිසන්තියම නම් නගර රාජ්‍යයක් ලෙස ද රෝම හා බයිසන්තිනු අධිරාජ්‍ය තුල කොන්ස්තන්තිනෝපලය ලෙස ද පසුව තුරකින් අතේ ඉස්තාන්බුල් ලෙස ද නම් ලද මෙම නගරය කොන්ස්තන්තිනෝපලය ලෙස සහශ්‍රයකට වඩා බොහෝ සුරක්ෂිත ලෙස පැවතුනි. දුර්ලභ ලෙස වරක් පමණක් පරාජය වූ නමුත් ඒ කාලයේ දරුණු ආක්‍රමණ රාශියක් සාර්ථකව පරාජය කරන ලදී. වසර ගණනක් වටලා සිටියත් ප්‍රබල මොංගල් හමුදාවකට පවා නගරය අල්ලා ගත නොහැකි විය.

මෙතරම් ප්‍රබල ලෙස පැවතුනු නගරය ඔටෝමන් අතට පත්වීමට පිරිහෙන යුද බලයට අමතරව ප්‍රබල මානසික කඩා වැටීමක් ඇතිකළ ස්වාභාවික සිද්දියක් බලපෑ බව කියවේ. නැගෙනහිර ක්‍රිස්තියානියේ අවසන් බල කඳවුර ලෙස මුස්ලිමුන් වටලා සිටින මොහොතක අනාවැකි කරුවන් කී අශුභ ලකුණු රාශියක් එකවර ප්‍රාදුර්භූත වූ බව කියවේ. මේ අසුභ සලකුණු සාමාන්‍යයෙන් සිදු නොවන දුටුවන් බියගන්වන දේවල්ය. එසේම ඒ ස්වාභාවික සංසිද්ධිය නිසා නගර වාසීන්ට ලැබෙන ආහාර අස්වනු අඩු වීමක් වූ බව ද කියවේ, ඒ නිසා වැටලීම වඩාත් සාර්ථක විය.

අවසන ඔටෝමන් වරුන් පහර දෙන්නේ මේම ස්වාභාවික අසුභ සලකුණු දැක පරාජයේ භීතියෙන් ආත්ම විශ්වාසය බිඳී නගරයකටය. මෙය නගරයේ නොබිඳිය හැකි මුරකාවල් බිඳ වැටීමට හේතු වූ බව පැවසේ,

මේම සිද්ධීන් ගැන නිරවුල් ඔප්පු කිරීම් නැති නමුත් දැනට ඒම ස්වාභාවික සිදුවීම ගැන සැක කෙරෙන ස්ථානයක් පවතී.

1. මේම ස්වාභාවික සිද්ධිය කුමක්ද? සිදුවූ බවට සැක කෙරෙන්නේ කොතනද?

2. එහි බලපෑමෙන් නගරය අත්විඳි බියජනක දේවල් මොනවාද?

-------------------

කොන්ස්තන්තිනෝපලය ලෙහෙසියෙන් කෙනෙක් අල්ලලා නෑ. කීප වරක් ෆේල් වෙන නිසා ඔටෝමන් ලා ආපහු යන්න පවා කතා වෙනවා

දැන් ඔය ප්‍රහාරයට මාස කීපෙකට පෙර නගරයේ වසන්ත අස්වනු හොඳටම අඩු වෙනවා මෙය සීජ් එක නිසා තදින් වදිනවා. ඒ එක්කම මැයි මාසේ දවසක සඳ අර්ධ චන්ද්‍රග්‍රහණයක් වගේ දුඹුරු අඳුරු පාටකින් පායන්නේ. සඳ නගරේ සලකුණ. අනාවැකි අනුව නගරේ වැනසෙන්නේ සඳ ඔහොම වෙන දවසක. ඒ එක්කම මහා මුරුගසන් වැස්සක් වැටෙනවා. හේල් එක එක්ක හිටගන්න පවා බෑ කියනවා නගරය යටවෙනවා. ඒ සමගම ෆොග් එකක් එනවා. මේ කාලෙට කවදාවත් ෆොග් ඇවිත් නෑ. ෆොග් ඉවර වෙනකොට දේව මෑණියන් ට යාඥා කරමින් ඉන්න මානසිකව වැටුණු මිනිස්සු දකිනවා මහා බැසිලිකාවේ වහලෙන් රැස් හෝ ගිනිදැල් අහසට විහිදෙනවා. දුර තියෙන ගම්මාන වලිනුත් එහෙම වෙනවා. මේ සමග දෙවියන් පවා අප හැර ගියා කියලයි උන් හිතන්නේ, ඔටෝමන් ලා බහින්නේ මෙහෙම මානසිකව බිඳ වැටුණු නගරයට. ඒ නිසා තමා වැටෙන්නේ.

ඔටෝමන් ලාත් මෙලෙසින්ම මානසික ව වැටෙනවා මේ සීන් උන්ටත් පෙනෙන නිසා, ඒ වැටිල්ල නිසා තමයි ආපහු යන්න හදන්නේ. හැබැයි එක උපදේශකයෙක් හමුදාවේ මතය ලෙස බොරු මතයක් රජාට කියල එක සටනක් කොහොම හරි කරගන්න අවසර ඉල්ලන්නේ [මූ ග්‍රීකයෙක් - පාවාදෙන්නෙක්], ඒ සටන උන් ග්‍රෑන්ඩ් ස්ටයිල් කරන්නේ. ගහන්න කලින් ගිනි මැල ගහනවා හැම තැනම. ඒවා තුර්කියේ පවා ගහනවා. නගරවාසීන් වටෙන්ම ඇවිලෙන ගැනිය නොහැකි ගිනි ගොඩවල් දැක බියෙන් බියට පත්වෙනවා [ඒ වෙද්දී දෙවියොත් හැර ගිහින්]. ඊට පස්සේ අල්ලා තමයි දෙයියා මොහොමඩ් තමයි පණිවුඩකරු කියන එක එකම වෙලාවේ මුළු ඔක්කොම ඔටෝමන් ලා කෑගහනවා. විසි තිස් දාහක් මෙහෙම කා ගහද්දි නගරය ඇතුල තවත් වැටෙනවා. ඊට පස්සෙයි උන් එන්නේ.

රෙස්ට් වොස් හිස්ට්‍රි නොවේ. හිස්ට්‍රි වොස් රී රිට්න් බයි රෙස්ට්. එදා ඔය නගරේ නොවැටෙන්න මේ මුළු ලෝකෙම වෙනස් තැනක්. එහෙනම් තුනපහ හොයාගෙන පෘතුගීසින්  අප්‍රිකා/ආසියා  කලාපෙට  එන්නෙත්  නෑ,  ඉන්දියාවට  යන්න  ගිහින් කොලොම්බස් ඇමරිකාවේ  හැප්පෙන්නෙත්  නෑ.  එව්වා  වෙයි  හැබැයි  ඔයිට  හෙමින්. ඉතින් ලෝක ඉතිහාසය  ආයෙත්  කොණක  සිට ලියන්න  වෙයි

රායිට් දැන් හැබෑටම මොකද වුනේ?

ඔය සිද්ධි වුනේ ඔතන පමණක් නොවේ. චීනයේ නොකඩවා මාසගානක් වැටෙන අඩි ගානක් ගනකම හිම නිසා මිනිස්සු දාස් ගණන් මැරෙනවා. ස්වීඩනයේ අස්වනු හටගන්නේ නෑ. ඒ වෙද්දී ලෝකය කුඩා මට්ටමේ හිම යුගයක උන්නේ එය තීව්ර වෙනවා. 1456 හේලිගේ ධූම කේතුව පායන්නේ රතු පාටට.

මේ ඇයි?

බොහෝ දෙනෙක් හිතනවා 1452 හෝ 1453 මුල විශාල ගිනි කන්දක් [සුපර් පවුලට ආසන්න එකක්] විදාරණය වෙලා කියල. එයින් යන විශාල ප්‍රමාණයක් දූවිලි පොලොව වටේ පැතිරීමෙන් මේ සිද්දි වෙනවා කියල. අස්වනු නැත්තේ ඉර එලිය අඩු නිසා, වර්ෂා හිම ෆොග් එන්නේ ඒ ධුලි සහ සල්ෆර් වල බලපෑමෙන්. හඳ සහ ධුමකෙතුව රතු/දුඹුරු වන්නේ දූලි වලින්. ඒ වගේම විශාල විදාරනයකින් වාතයට මුදාහැරෙන ආරෝපිත අංශු විසින් ලෝහමය වහලවල් වල ගිනි වැනි සලකුණු ඇති කරනවා [1880 දශකේ ක්‍රකටෝවා පිපිරුනාම ඇමරිකන් බිල්ඩින් වලට ෆයර් බ්‍රිගේඩ් ගෙන්නලා තියෙනවා]. කොහොම වුනත් ඔය කාලේ වසර 400 විතර අස්සේ මහා විදාරණ හතරක් විතර වුනා කියනවා. 1200 ගණන් වල වෙච්ච ලොකුම එක හිම යුගයට හේතුව ලෙස සලකනවා මිනිස් ඉතිහාසයේ වාර්තාගත ලොකුම එක වන ටම්බෝරා ට වඩා ලොකුයි කියා හිතන්නේ. හැබැයි ඒ තැන දන්නේ නෑ.

1452 වෙච්ච එක නම් දැනට ලෝකේට් කරගෙන ඉන්නේ කොන්ස්තන්තිනෝපල් එකෙන් ලෝකේ අනිත් පැත්තේ වනවාටුවල කුවායේ [Kuwae] විදාරණය කියල. දූපතක් චකබ්ලාස් වී විශාල සුනාමියක් ෆැසිෆික් වල ඇතිකර දූපත් වාසීන් රැසක් මරාගෙන දැන් Kuwae ගිනිකන්ද තියෙන්නේ මූද යට. 1450 අවට කාලයට දින තීන්දු වෙලා තියෙන නිසා මේක තමා සැලකෙන්නේ කල්ප්රිට් ලෙස.

Monday, June 6, 2016

කැළණි ගංවතුර - II (කැළණි ගඟ දකුණට හරවමු !!!)


කැළණි ගංවතුර  ගැන  ලියවුනු  පළමු  පෝස්ටුවේ  දිගුවකි.

අපි  කලින්  පෝස්ට් එකේ  කතාකලේ  ගංවතුර  ඇතිවෙන්න  බලපාන  දීර්ඝකාලීන  හේතු,  කොළඹ  නගරයේ  ව්‍යාප්තිය  සහ  ගංගාව  අවට  පෙදෙසේ  භූ  විෂමතාවය  ආදිය  ගැන.

වර්තමාන විසඳුම්

කැළණි  මෝයෙන්  වතුර  ඔක්කොම  ඔහේ  බහින  එක  හැරුණු විට,   දැනට  යෙදෙන  විකල්ප  විසඳුම්  මොනවාද  කියල හරියටම පැහැදිලි  නැහැ.

පහුගිය  ගංවතුර  සමග  පොම්පාගාර  පද්ධති  වලින්  ගන්වතුර  බැස්සීම,  කෝට්ටේ  ඇල  හරහා වතුර  බැස්සීම  ආදිය  ගැන ප්‍රවෘත්ති  වාර්තාකරුවන්   දේශපාලකයින්  එහෙම   කතාවෙනවා  දුටුවා. ලොක්  ගේට්ටු  වහලා  ගඟේ  වතුර  විවිධ  ස්ථාන  වලින් ඇල  පද්ධතියට පොම්ප  කිරීම [ඇලවල්  ගඟට  වඩා උස  නිසා]  තමයි ඒ  කතා  වලින්  ගන්න  තිබ්බ  අර්ථය.  එම  පොම්ප  කරන  ජලය  මුට්වොල්  උමග  වැල්ලවත්ත  ඇල,  වෙරස්ස ගඟ  ආදී  පෙදෙස්  කරා  යැවෙනවා.

ගඟේ  විශාල ගංවතුර  අවස්තාවක  හංවැල්ල  හරියෙන්  තත්පරයට  ඝන  මීටර  2700  ඉක්මවන  ධාරිතාවයකින්  වතුර  ගලන  බව  චමිලාගේ පෙර  සටහනේ  සඳහන් කල  පර්යේෂණයේ  සටහන්  වෙනවා. ලංකාවේ  භාවිතා වෙන  පොම්පාගාර  වල  ඇත්තේ  තත්  ට  ඝ මී 1.5  සිට  3  දක්වා  මෝටර්  කියලයි  කියවෙන්නේ.  යෝජිත  මට්ටමේ  තියෙනව  5, 10  වගේ. බොටම් ලයින්  එකනම්  මෙහෙම  පොම්ප  කරලා  විශාල  හානියක්  නවතාගන්න  බැහැ. එසේම අපි  විශාල  වියදමක්  දරල  තත්  ට  ඝ මී  100  ඉක්මවන  ප්‍රමාණයක්  පොම්ප  කළත්,  කොළඹ  ප්‍රධාන  නගරය  හරහා  ඒ  ජලකඳ  ගියොත්  නගරය  යටවෙනවා.  ඒ  කියන්නේ  පොම්පාගාර  සහ  කොළඹ  ඇලවල්  හරහා ලබාගන්න  පුළුවන්  සීමිත  වතුර  ඉවත්  කිරීමක්.  තත්  ට  ඝ මී දහස් ගණනක  ගංගාවේ  ගැලුම ට  සාපේක්ෂව  තත්  ට  ඝ මී පහක්  දහයක්  වගේ.

[ප.ලි] කෙසේ   වෙතත්  මේ  සටහන  කියවූ  අදාළ  ආයතන  වල  සේවය  කරන  අය  කියා  තියෙනවා  කැළණි  ගංවතුර  එහෙම  බස්සන්න  ක්‍රමවේදයක්  එයාලා  කරන්නේ  නැහැ.  ලොක්  ගේට්ටු  පවා  වහල  නගරයට  ඒ  වතුර  එන  එක  නවතා  දමනවා  කියලා.  පහල  තියෙන  මාදිවෙල  දකුණ  ව්‍යාපෘතිය  "ගංවතුරට  පිලියමක්"  කියා  මාධ්‍ය  තුලින්  දුන්නට  ඒ  ව්‍යාපෘතියෙන්  කතා  කරන්නේ  කොළඹ  වැසි  ජලය  බැස්සවීම  ගැන  කියා  ඔවුන්  කියනවා. ඒ  අනුව  කැළණි  ගංගාධාර  ගංවතුරට  විසඳුම්  හැටියට  ප්‍රසිද්ධ  මාධ්‍ය  කතාවෙන්නේ  කොළඹ  වැසි  ජලය  බස්සන  විසඳුම්  කියා  හිතන්න  වෙන්නේ.  මම  කලින්  පෝස්ටුවේ  මෙන්න  මෙහෙම  කිව්වේ  ඔය  පැටලවීම  නිසා.

"කැළණි ගංවතුර ගැන කතා කරන බොහෝ අවස්ථා වල අපි දකින තවත් පැටලිල්ලක් තමා කොළඹ වැසි ජලය බැසයාමේ ගැටළු නිසා ඇතිවන ගංවතුර එක්ක මේ කතාව පැටලෙන එක. මේ තත්වය අපි දැක්කා කැළණි ගංවතුර එක්ක සෙබස්තියන් ඇල කොළඹ අභ්‍යන්තරයේ ජලමාර්ග සහ මුට්වෝල් උමඟ ආදිය කතාවට සම්බන්ධ කිරීමෙන්. එහෙත් මේවා කැළණි ගන්ගාධාරයේ එන ගංවතුරට සම්බන්ධයක් නැහැ. අනික ගන්ගාධාරයේ වතුර එනකොට කරන්නේ සෙබස්තියන් ඇලේ කට ලොක් කරන එක. දැනට මෙට්‍රෝ කොළඹ පවතින ඇලවල් සහ ජලාශ අතරින් දියවන්නාව හැරුණුවිට සියල්ල කැලණියට වඩා උසින් වැඩි නිසා නගරයේ වර්ෂා ජලය ගඟට බස්සන එකයි ගංගාධාරයේ වර්ෂා ජලය නගරය දෙසට ගලන එකයි සිද්ධ වන්නේ දෙපැත්තට."


තව  සමහරු  කතා  කරපු තමයි කැළණි  වතුර  හැමිල්ටන්  ඇල  හා  මුතුරාජවෙල  වගුර  දිහාවට  යවන  එක.  එතන  අවුල  වෙන්නේ  ගඟ ඇල  වගුර  සහ  මුහුද  සියල්ලම  පවතින්නේ  එකම  වගේ  උසක.  ඉතින්  වතුර  වේගවත්ව  යන්නේ  නැහැ.  ඒ  වගේම  මේ  හරිය එනම්  කොළඹටත්  තව  ගඟේ  මෝය  දිහාට  වෙන්න  තියෙන  තැනකින්  හරවලා  කඩුවෙල  සිට  ඔරුගොඩවත්ත  දිහාවේ  වතුර  ගලන  එක  නවතන්න  බැහැ. කොහොමත්  දැන්  මුතුරාජවෙලත්  කැළණි ගඟෙන්   වෙන්  කරලා  ජනාවාස  හැදිලා  තියෙන්නේ.

ඒ  අනුව  කැළණි  ගංවතුර  සම්බන්ධයෙන්  ප්‍රබල විසඳුම්  දැනට  භාවිතාවේ   නැහැ.  ගංවතුර  වලකන  කිසිම  ක්‍රමයක්  නැහැ  වගේම  ගන්වතුර  ආවට  පස්සේ දැනෙන  ආකාරයට  ජලය  බස්සන  කිසිම  ක්‍රමයකුත්  නැහැ.

වෙනත්  ගැටළු

මූලිකම  ගැටලුව  ගන්  මෝයේ  වැලි  පිරීම. ඉඩම්  ගොඩකිරීමේ  සංස්ථාවේ  හිටපු  ප්‍රධානියෙක්  කියන  මෙන්න  මේ  මහත්තය  කියනවා මීට  පෙර  ගංවතුර  අවස්තාවක  පළමු  වැස්සත්  එක්කම  ඔහු  මෝය  සුද්ද  කල  නිසා  වතුර  ඉක්මනින්  බැස්සා  කියා.  කොළඹ  වරාය  දකුණ  දියකඩනය  නිසා දැන්  වැලි  පිරීම  වැඩි  බවත්  කියවෙනවා. 


 [පොඩි  නෝට්  එකක්  දාන්න  ඕනේ  ඒ  ලිපියේ  ඉගොයිස්ටික්  ගතිය  වැඩියි.  ගංවතුර  කාලෙට "අපේ  කාලේ  ඔහොම  නැහැ,  උඹලට  දැන්  කරගන්න  බැහැ"  වර්ගයේ  කතා  පත්තර  වල  නිතර  ලියවෙන  බව  දකින්න  ලැබුනා]


මාදිවෙල දකුණු  හැරවුම


 කැළණි  ගංවතුර  සමග  බොහෝ  දෙනෙක් කතාවෙන  එකක්  තමයි කෝට්ටේ  පැත්තෙන්  මාදිවෙල  දිහාවට  වතුර  අරගෙන  ඒවා වෙරස්ස   ගඟෙන්  බොල්ගොඩ  ජලාශයට  හරවන  එක. දැනටත්  අබලන්ව  පවතින  ඇල  පද්ධතිය  වඩාත්  වැඩිදියුණු  කරවීම. මාදිවෙල  දකුණ  හැරවුම  කියන  මේ  වැඩ  සටහන පහත  පින්තුරයෙන්  පේනවා.





ඒ  වගේම  එකක්  කතාවෙනවා  අඹතලේ  හරියෙන්  ජලාශයකට  වතුර  පොම්ප  කරන්න. මේ  වගේ  කොළඹ  ගංවතුර  බස්සන්න  කතාවෙන  විවිධ  ව්‍යාපෘති  තියෙනවා. හැබැයි  මගේ  පළමු  සටහනේ  කියූ  පරිදි  ගංගාධාර ගංවතුර  සහ  කොළඹ  වැසි  වතුර  මේ  කතාවේ  ගලන්නේ  දෙපැත්තට.  ඒ  දෙක  පටල  ගෙන  ලොකු  විසඳුමකට  යන්න බැහැ.

[ප.ලි.] ඉතාම  සරළව  පෙනෙන්නේ  මේ  එක  ව්‍යාපෘතියක්වත්  කැළණි  ගංගාධාර  ගංවතුර  වෙනුවෙන්  සැලසුම්  කළ  ඒවා  නොවන  බවයි. මෙය  අදාළ  ආයතනවල  සේවය  කරන  විසින්  ස්ථිරවම  ලබා දුන්නු  ප්‍රතිචාරයක්.

සහෝදර  බ්ලොග්  කාරයෙක්  වගේම  විෂය  විද්වතෙක්  වෙන  කස්සප ලියනවා  මෙන්න  මෙහෙම  ලිපියක්. කස්සපගේ විසඳුම්  වනුයේ  කොළඹ  නගරයේ  ස්වාභාවික  ව්‍යාප්තිය  සලකා  බැමි  පද්ධතිය  තවත්  ගඟ  දිගේ  ඉහලට  ගෙනයාම හෝ  ඔරුගොඩවත්ත  කොලොන්නාව  කඩුවෙල  පලාත්වල  අනාරක්ෂිත  ජනතාව  වෙනත්  පෙදෙස්  වලට  යැවීම.

කස්සපගේ  දෙවැන්න  ප්‍රායෝගිකයි  කියා  හිතන්නේ  නැහැ.  පළමුවන  විසඳුම  මූලික  ගැටලුව  එනම්  කොලොන්නාව  කඩුවෙල ආදී  පෙදෙස්  යටවීමට  විසඳුමක්  වුනත් ඒ  අදහස  එක්ක  මට  එකඟ  වෙන්න  බැරි  හේතු  දෙකක්  තියෙනවා.  එකක්  තමයි ඔහු  කියන්නේ  කොළඹ  නගරය  විසින්  ගඟ  අහුරන නිසා  කඩුවෙල  යටවෙන  තත්වය  තවත්  නැගෙනහිරට  යවන්න  කියන  එක.  ඒ  අනුව  කඩුවෙල  දක්වාම  ගඟේ  පැතිරීම  බැමි  වලින්  වලකා  දැම්මම  එන  වතුර  බහින්න  තැනක්  නැති  නිසා  හංවැල්ල  සීතාවකපුර  ආදී  පෙදෙස්  යටවෙනවා.  ඒ  වගේම  ගඟේ  උතුරු  බැම්ම උසින්  අඩු  නිසා වත්තල  ජා  ඇළ  ආදී  පෙදෙස්  යටවෙනවා. ඒ නිසා  මට  එය  සාර්ථක  විසඳුමක්  ලෙස  පෙනෙන්නේ  නැහැ. සමහරවිට  ඔහු  කියන  ආකාරයේ  බැමි  වලින්  ස්තානිය  වැදගත්කමක්  සහිත  ප්‍රදේශ  කීපයක්  වගේ  බේරන්න  පුළුවන්  වේවි.  එහෙත්  ඒ  වෙනුවෙන්  වෙනත්  කොහේ  හෝ  බිල්ලට  දෙන්න  වෙනවා.

මේ  කතන්දර  වලට  අමතරව  1961  සිට  සැලසුම්   කරපු  වැඩසටහනක්  තියෙනවා කැළණි  ගඟේ  කඳුකර  පෙදෙස්  වල  ජලාශයක්  හදලා  ඒ  වතුර  වයඹට  හරවන්න.  ඒ  සමග  ජල  විදුලියත්  නිපදවන්න.  විශාල  බැම්මක්  සහ  කිමි  අසූ  ගානක්  දිග  ඇලක්. මේකනම්  කලොත්  ගංවතුර  නවතියි.  එහෙත්  අධික  වියදම්  වැඩක්.  කරන්න  වෙන්නෙත්  ජනාකීර්ණ  ප්‍රදේශයක.  මේක  කලොත්  බොහෝවිට  ලංකාවේ  විශාලම  ව්‍යාපෘතිය  වෙන්න  පුළුවන්.


සියල්ල  සලකා  පෝස්ට්  එකට පස්සේ  ආපු  ප්‍රතිචාරත්  අනුව  මට  පෙනී  යන්නේ  කැළණි  ගඟේ  මෝසම්  කාලෙට  එන  වසර  පනහ  චක්‍රයේ  ගංවතුරක්  වලකන්න  දැනට  යෝජනා වෙන්නේ  අර  ජලාශයක්  හදන  එකම  පමණයි.  ඒ  නිසා  අපිට  මේ  ගැන  තවම  කතාවට  ගන්න  දේවල්  ඉතුරු වෙලා තියෙනවා.

බොල්ගොඩ ජලාශය

කැළණි  ගඟේ  කතාවේ  නොකිය  බැරිම  කොටස  තමයි   බොල්ගොඩ  ජලාශය.  පානදුර  නගරය  දෙපැත්තේ  පිහිටි  ජලාශ  දෙකක් ගොඩබිමින් සම්බන්ධ  කරමින්  පානදුර  මොරටුව  අතරිනුත්  පානදුර  වාද්දුව  අතරිනුත්  මුහුදට  වැටෙන  බොල්ගොඩ  ජලාශ  පද්ධතිය  ලංකාවේ  විශාලම  ජලාශ  පද්ධතිය.  වකිමි 394  ලෙස  මැනෙන  මේ පද්ධතිය  ලංකාවේ ලොකුම  ජල  වර්ගපලය  සහිත  කෘතීම  ජලාශය  වන  සේනානායක  සමුද්‍රයට  වඩා සැහෙන්න  ලොකුයි.  පද්ධතියට  ජලය  සපයන වේරස්ස  ගඟ (රත්මලාන බොරලැස්ගමුව  අවට),  සහ  මහා  ඔය  (පන්නිපිටිය මහරගම හෝමාගම  අවට)  වගේ  කුඩා ප්‍රාදේශීය   ගංගා  හැරෙන්න  වෙනත්  ස්වාභාවික  පෝෂකයක්  නැහැ.  


හැබැයි  බොල්ගොඩ  කියන්නේ  විශාල  ගංගාවක්  මුහුදට  වැටීමෙන්  සැකසෙන  එස්ටුවාරියක්. මේ  ගැන  පර්යේෂණ  කරපු  විද්වත්තු කියන  හැටියට  බොල්ගොඩ  කියන්නේ  අතීතයේ  කළුගඟ  මුහුදට  වැටුණු  එස්ටුවාරිය. කලකට පෙර  සාගර මට්ටම  මීට  වඩා  ඉහල  ගිය  කාලෙක  බොල්ගොඩ ට  ගලපු  කළු  ගඟේ  ඉවුර  බිඳෙන  නිසා  ගඟ  වර්තමාන  ක්‍රමයට  ගලන්න  ගත්තම බොල්ගොඩ  සැපයුම  නවතිනවා. සිතියම  බලන්න  කළු ගඟ  කෙලින්ම  යන්න  බොල්ගොඩ  දිහාට,  එක  තැනකින්  බොහොම  ලඟින්  මිස්  කරගෙන  තමයි හැරෙන්නේ. අද එතනින්  ඇලකින්  ඒ  දෙක  සම්බන්ධිතයි. 

මේකත්  ගන්නේ  ජයිකා  වාර්තාවකින්.








බොල්ගොඩ  කැළණි  ගඟට  වඩා ලෙහෙසියෙන්  වතුර  බහින  ඕනෑම වතුර  ප්‍රමාණයක්  දැරිය  හැකි  ගඟක්.  මුහුදු  මට්ටම පහත  කාලේ කළුගඟ  හාරපු  කැනියන්  එකක්  මුහුද  යට  තියෙන  බව කියවෙනවා.  ඒ  නිසා දිය  බැස්ම  ප්‍රබලයි.

බොටම්ලයින්  එකනම්  කැළණි  වතුර  යම්හෙයකින්  බොල්ගොඩ  ට හරවන්නේ  නම්  බොල්ගොඩ  අවට  පෙදෙසේ  ලොකු  වතුර  මට්ටම්  වෙනසකින්  තොරව  මුහුදට  ගලා  යන  බවයි. අද  වෙද්දී  ප්‍රබල  පෝෂකයක්  නැති  නිසා බොල්ගොඩට  තමන්ගේ  ලොකු  ජලකඳක්  එන්නේ  නැහැ.

යෝජනාවක්


දැන්  අපි  දකින  ගැටලුව  වෙන්නේ  කැළණි  ගඟේ  වෝටර්  හෙඩ්  එක  පහත  නිසා ගංවතුර බස්සන්න  බැරි  එකනේ.  ඒ  නිසා මේ  වැඩේ  ටිකක්  ගඟ  ඉහත්තාවෙන්  කරන්න  බැරිද?  කඩුවෙලට  ඉහලින්  කැළණි  ගඟ  බොල්ගොඩ  දිහාට  හරවන්න  බැරිද?

මෙන්න  ආයිත්  ගංගා  දෙකේ  සිතියම. ගත්තේ  මෙතනින් 







මේ  සම්බන්ධයෙන්  කතා කරන්න  සමෝච්ච  රේඛා  සිතියම්  අවශ්‍යයි.  මට  එහෙම  සිතියමක්  ලැබුනේ  මෙන්න  මේ  ප්‍රකාශනයෙන්. දළ  අදහසක්  පමණයි  ගන්න  පුළුවන්.





ඔය  භුමියේ  උස  පෙන්වන  සිතියමේ  මා  ඊ  තලයක්  ඇඳලා  තියෙන්නේ  කැළණි  ගඟේ  හංවැල්ල  සිට  බොල්ගොඩ  ද්‍රෝණියේ  මහ  ඔය  කියන  අත්ත  ගලන  නිම්නයක  පිහිටි  පොල්ගස්  ඕවිට  දිහාට.  ඒ  ප්‍රදේශයේ  පටු  නිම්න  තියෙනවා  උස  මීටර  10 , 20  අවට. ඒ  ප්‍රදේශ  අනෙක්  සිතියමේ  පෙන්නා  දෙන  ආකාරයට  නිතර  ගංවතුරට  ලක්වන  ජනාවාස  රහිත  වගුරු.

යෝජනාව  තමයි මේ  ප්‍රදේශ  යාකරලා  කැළණි  ගඟේ  විශාල  ජල  පරිමාවක්  කඩුවෙල  හංවැල්ල  අතර  හරියෙන්  පොල්ගස් ඕවිට  පැත්තට  හරවන්න  කියන එක.

මේක තනිකරම  ඇලකින්  කරන්න  බැහැ.  හංවැල්ල  අවටදී   කැළණි  ජල  මට්ටම  මීටර  දහයක්  පමණ.  ඒ නිසා ඇලවල්  වගේම  උමං  පද්ධතිත්  යොදා ගන්න  වෙන්න  පුළුවන්. ජනාවාස  පාරවල්  කඳුගැට  ආදිය  උමං  වලින් ක්ලියර්  කරගෙන  ඉතිරි  වගුරු  දිගේ  ඇල  මාර්ග  හරහා  වතුර  ගන්නවා  නම්  සැහෙන  කොටසක්  මහ  ඔය  දිගේ  ගලන්න  අරින්න  පුළුවන්  වෙයි.  මොන  ආකාරයට  කලත්  අඩුම  ගණනේ  තත්  ට  ඝ මී  100  ඉක්මවන  ප්‍රවාහයක්  එන්නේ  නැතිනම්  තේරුමක්  නැහැ.  ඇලමාර්ගය  දිගේ වතුර පරිමාව වැඩි  වුනත්  වගුරු තත්වය  නිසා ඒවා මිනිසුන්ට  ලොකු  හානියක්  නොවී  රඳවාගෙන   බොල්ගොඩ  පැත්තට  යවන්න  පුළුවන්.

මේකත්  ඉතා  ලාබදායි  සරල  වැඩසටහනක්  නෙවි.  එහෙත්  අර  ජලාශය  හදන  එකට  වඩානම්  බොහෝ  සෙයින් අඩු  මිලකින්  කල  හැකි  වේවි.  මේ දිනවල  කෙරීගෙන  යන  උමා  ඔය  වැඩපිළිවෙලේ  මෙහෙම  උමගක්  තියෙනවා  කිමි  15  ට  වඩා  දිගයි [බදුල්ලේ  භූගත  ජල  සංචිත  නිසි  අධ්‍යනය  නොකිරීමෙන්  වෙච්ච  අවුල්  මේකට  ගාවන්න  එපා -  ඒවා  ඉංජිනියරින්  මිස්ටේක්ස්].

හැබැයි  බ්ලොග්  පෝස්ට්  දෙකක්  දිගට  ලියන්න  තරම් සැහෙන  මහන්සි  වෙලා හෙව්ව  කැලණි ගඟේ  ගංවතුර "වලකන්න"  තියෙන  හොඳම  ක්‍රමයක්  මේක  කියලා  මට  හිතෙනවා.  බොහෝ  විට  එකම  ප්‍රායෝගික  ක්‍රමය  ඕක  විතරක්  වෙන්න  පුළුවන්.

1989  වසර 50  චක්‍රයේ  ගංවතුර  එද්දී  තිබ්බ  පිට්ටනි  වල කුඹුරු  වල  දැන්  මිනිස්සු  පදිංචි  වෙලාලු.  නිකමට  හිතන්න  වසර 50  චක්‍රයේ  ඊ  ගාව  එක  එද්දී  කොහොම  තත්වයක්  තියේවිද? ඒ  නිසා  අර  කොලොනියල්  කාලේ  ඇලවල්  මත්තේ  එල්ලිලා  වතුර  බස්සන්න  පොම්ප  හයි  කරනවාට  එහායින්  හිතල  "ගංවතුර  වැළකීමේ"  ක්‍රමවේදයකට  ඉක්මනින්  නොගියොත්  ඊ  ගාව  එක  ලොකු  ව්‍යසනයක්  වෙන්න පුළුවන්.






Sunday, June 5, 2016

කැළණි ගංවතුර - I (අතීතය සහ වර්තමානය)

පොඩි බ්‍රේක්  එකක් ගන්නවා කියල  ගිහින් කෙලින්ම අවුරුද්දක් මේ බ්ලොග් එක  නවතා දමා තිබ්බා. 2016  මැයි මාසේ කැළණි ගඟේ  ආපු ගංවතුර වගතුග ආයිත් ලියන්න පටන් ගන්න  හොඳ හේතුවක්. අපි  එතනින්  ආපහු පටන් ගම්මු.

කැළණි ගංවතුර සම්බන්ධයෙන් විවිධ ලිපි  කියවන්න පටන් ගැනුනේ  ඉබේම වගේ.  මම මේ  සම්බන්ධ  විෂය විද්වතෙක් නොවුණත්, විෂය  සම්බන්ධයෙන් බොහෝ  දේ  ලියවී  ඇති  නිසාත්  තාක්ෂණික  සහය  සපයන්න  පෙළඹුණු  තම  පර්යේෂණ ප්‍රකාශන  ලබාදීලා  උදව්  කරපු  විෂය  විද්වතුන් කීප  දෙනෙකු නිසාත්  මට  මේ  සටහන සම්පුර්ණ  කරගන්න පුළුවන්  වෙන්නේ.

විශේෂ  ස්තුතිය  යන්න  ඕනේ ඔරිජිනලි  මේ  ප්‍රශ්නය  මතු  කල  උදිත  මීගහතැන්නටත්,  පර්යේෂණ  ප්‍රකාශන, ව්‍යාපෘති සැලසුම් ආදිය  ලබා දී  උපකාර  කල  චමිලා නිරෝෂිනී, නදීෂා  චන්ද්‍රසේන  සහ  කස්සප  දෙව්මිණි ගම්ලත්  වැනි  විෂය විද්වතුන්ටත්, පුවත්පත්  වාර්තා  ලබා  දුන්නු  තරිඳු උඩුවරගෙදර, හෂිත අබේවර්ධන සහ සුභාෂ් වීරතුංග  ජයවර්ධන වැනි  විෂය  ගැන  උනන්දුවක්  දක්වන සහ මාධ්‍යකරණයේ  නියුතු අයටත්.

සටහනේ මූලික අරමුණ කැළණි  ගංවතුර ගැන කියවන්න  යෙදුනු  දේවල් එක  තැනකට  ගන්න  එක. ඒ නිසාම  ඔබ  දන්නා  වෙනත්  මූලාශ්‍ර  තියේනම් ඒවා  මෙතනට  එකතු  කරන්න.  ඒ  සමග  පෝස්ට්  එක  තවත්  දිගට  ලියවෙයි.  හැබැයි  මගේ  අදහස්  සහ  යෝජනාත්  මීට එකතු  වෙනවා.  විෂය  විද්වතෙක්  නොවුනත්  මට  හිතෙන මතයක්  මට  හැකි   පමණ  ස්තාවරත්වයකින්  ඉදිරිපත්  කරන්න  බලාපොරොත්තු  වෙනවා. සටහන  දිගු  වීම  ගැනනම්  කරන්න  දෙයක්  නැහැ. බොහෝ  විට  කොටස්  දෙකකට  කඩන්න වෙයි.



අතීතය 

කැළණි  ගඟ  කියන්නේ  සැහෙන  දුරක් ඉතාම පහත්  තැනිතලාවක් දිගේ ගලන  විශාල  ජල ප්‍රවාහයක්  සහිත ගඟක්. ඇවරේජ් ඩිස්චාජ්  එක  (වාර්ෂික) අනුව  දෙවැනි විශාලම  ගඟ. කැළණි  ගඟේ  ජලය මුදාහැරීම  මූලිකව  පවතින්නේ  මෝසම්  කාලයට  පමණයි. ඉතිරි  කාලෙට  ගඟ දිගේ  ලවන  ජලය ඉහලට  ගලනවා. ඒ කියන්නේ   කැළණි ගඟ මෝසම්  කාලෙට  එක  පාරට විශාල  ජල  ප්‍රමාණයක්  ඉතාම  පහත, මුහුදු මට්ටමට  ආසන්න ප්‍රදේශයකට මුදාහරින බව. මේ  නිසා  ගඟේ  නැවුම් ආශිතව පිටාර  තැනි  බිහිවෙනවා.  අතීතයේ  කැළණි ගඟ  වර්තමාන  කොළඹ  නගරය  මෙන්ම  ජා ඇල  වත්තල  ආදී  ප්‍රදේශ  හරහා  මෙසේ  පිටාර  ගලන්න  ඇති.  කොළඹ  නගරයේ  හා  අවට  පෙදෙස්  වල  පැතිරුණු   වගුරු  පද්ධතියක්  පවතින්න හේතුව ඒ  කැළණි  ගඟේ  පිටාර තැන්න  නිසා. 

කැළණි  ගඟ හරස්  කරලා හදන මුල්ම  ජනාවාසය  වනුයේ  නිශ්ශංක  අලගක්කෝනාර කැලණියේ  ජලය  බස්සවා  තැනු කෝට්ටේ  [බලකොටුව] පසුව  මෙය  අගනගරයක්  වෙනවා.  ඊට  ටික  කලකට  ප්‍රතුගීසින් කොළඹ  නගරය  තම  වාසස්ථානය කරගන්නවා.  පෘතුගීසින්  කොළඹ  කිව්වේ  වර්තමාන ගාලු  මුවදොර  හරියේ  ඉඳලා  කොටුව දිහාට  තියෙන   කඳුගැටයක්  වැනි පෙදෙස. මේ  වෙද්දී  වර්තමාන දකුණු කොළඹ  වගුරේම  කොටසක්.  කැළණි  ගඟ  එතනින්  පිටාර ගලන්න  ඇති.  මෙම වගුරෙන් කොටසක් ජලාශයක්  බවට  පත්කරන්නේ පෘතුගීසින්.  බෙරේ  වැව  ලෙස හඳුන්වන ජලාශය නිර්මාණය කරගන්නේ  රාජසිංහ  රජුගේ  ආක්‍රමණ  වලින්  නගරය  බේරා ගන්න. මේ  වගුරු  කොළඹ  හා  කෝට්ටේ  මැදින්  ගඟට  සම්බන්ධ  වී  තිබුණු  බවට  පහත  ඕලන්ද  සිතියම  සාධකයක්. එහි  ලොකු  කොටු  වශයෙන්  තියෙන්නේ  වගුරු  හෝ කුඹුරු.







ලන්දේසි යුගය සහ සෙබස්තියන් ඇල 

ලන්දේසින් කොළඹ කොටුව පුළුල්  කරද්දී  කොටුවට  මදක්  උතුරෙන්  වේල්ලක්  බන්දලා කැළණි  ගඟ  එක්ක  ඇති  වගුරු  සම්බන්ධය  බිඳ  දමනවා. අද  වේල්ල  වීදිය  කියන්නේ  එතන. ඒ  සමගම  ඔවුන් එතනින්  ඇල මාර්ගයක්  දානවා. සෙබස්තියන් ඇල  ලෙස  ප්‍රකට  වෙන  මේ  ඇල  බෙරේ වැව  සහ  කැළණි  ගඟ  සම්බන්ධ  කරනවා.  ගූගල් ගෙන්  හොරකම් කල  මේ  සිතියමේ  තියෙන්නේ  ඒ  ඇල.


 වර්තමානයේ  සෙබස්තියන්  ඇලේ  කොටසක්  කොළඹට  නැගෙනහිරින්  ගිහින්  කෝට්ටේ  ඇලට  වගේම  නාවල  දිහාවෙන්  වැල්ලවත්ත  ඇලටත්  තව  දෙහිවල  නැදිමාල  බෙල්ලන්තර  කවුඩාන ඒ  වගේම  කෝට්ටේ මාදිවෙල  වගේ  පැතිවලින් ඇවිත්  වේරස්ස  ගඟටත්  සම්බන්ධ  වෙනවා.  ඒ  වගේම  මුතුවැල්ල  හෙවත්  මුට්වෝල්  හරියෙන්  උමඟකින්  මුහුදට  ගලා බහිනවා.

ඕලන්දක්කාරයින් මේ  ඇල  තනන්නේ  ගොඩබිම්  ප්‍රවාහනය  දුබල  කාලේ  නගරයට  ප්‍රවාහන  මාධ්‍යයක්  ලෙස  භාවිතා  කරන්න.  සෙබස්තියන්  ඇලේ  මැද  හරිය  කැළණි  ගඟට  වඩා  උසයි.





මුතුරාජවෙල 


කැළණි  ගඟ  මෝය  ආසන්නයට ගලද්දී  මුතුරාජවෙල  වගුර  හමුවෙනවා  එය  තියෙන්නේ  කැළණි  ගඟට  උතුරට  වන්නට, එයත්  ගඟේ  නැම්මක  පවතින  පිටාර  තැන්නක්.  මුතුරාජවෙල  ඉස්සර  කැළණි  ගඟේ  සිට  මීගමුව  දක්වාම  පවතින්න  ඇති,  එහෙත්  දැන්  ඉතුරු  පුළු  ප්‍රමාණයක්  පමණයි.  මුතුරාජවෙලට  සමාන්තරව  ඕලන්ද  කාරයින්ගේ  ඇලක්  යනවා.  මුතුරාජවෙල  දැන්  කැළණි  ගඟට  සම්බන්ධ  වන්නේ  නැහැ  ම අ දන්නා  තරමින්. එය වර්තමාන  සිතියම්  වල  එතරම්  විශාල  ලෙස  නැති  නමුත්  මාර්ග  සැලසුමක   පහත  පැරණි  සිතියමෙන්  පෙනෙනවා වඩාත්  පැහැදිලිව.

මුතුරාජවෙල  හරියේදී  ගඟ  මුහුදු  මට්ටමට  ආසන්නයි.    




ඉංග්‍රීසි  යුගය

 
ඉංග්‍රීසි  යුගයේ  කැළණි  ගඟේ  දකුණු  පිටාර  තැන්න  අහුරමින් කරන  ඉඩම්  ගොඩ  කිරීම නිසා  තමයි  අද  තිඹිරිගස්යාය  තුම්මුල්ල  හරියේ  ඉඳලා  නාරාහේන්පිට  වෙනකම්  තීරුව  ගොඩබිමක්  වන්නේ.  මේවාත්  ගඟෙන්  අල්ලපු  ඉඩම්.  කොළඹ  හත  කියන සැලසුම්  කල කොළඹ  ටිකක්  ලස්සන හරිය  හදන්නේ  එහෙම.

මේ  කාලේ  මතය  අනුව  මූලික  වැදගත්  පෙදෙස  වන්නේ  සම්ප්‍රදායික  කොළඹ  නිසා  
[ග්‍රෑන්ඩ් පාස්  පෙදෙසේ සිට] ඉවුරට  ආරක්ෂක  පවුරු  දමනවා නගරය  ගංවතුරෙන්  බේරාගන්න. හදිසි  ගංවතුර  තත්වයකදී  කැළණි  ගඟ  සෙබස්තියන්  ඇල  හරහා  කොළඹ දිහාට  උතුරන  එක  වලකන්න  ග්‍රෑන්ඩ්පාස්  හරියෙන් ලොක්  ගේට්  එකක්  දානවා,  නෝත්  ලොක්  ගේට්  කියන්නේ  ඒකට.

ඒ  අනුව  ගඟ  හරහට  නගරය පුළුල්  කරලා  නගරය පමණක්  බේරනවා. ඒ කාලේ  දැක්මෙන්  ඔරුගොඩවත්තේ  විතර  ඉඳලා  කඩුවෙල  දිහාට  පෙදෙස  බේරාගන්න  ලොකු  උනන්දුවක්  නැහැ  මොකද  ඔය  කියන  කාලේ ඒවායේ  වැඩි  [උසස්  සමාජයේ] ජනගහනයක්  නැති  නිසා වෙන්න ඇති.  ඒ  අනුව  ගඟේ  ස්වාභාවික  ගමන  බාධා කරලා නගරය පුළුල්  කිරීමෙන් නගරයට  කලින්  ගඟේ  පිහිටි  එම  පෙදෙස්  යටවීම  ඔවුන්  බලාපොරොත්තු  වූ තත්වය  වෙන්න ඕනේ.

පහත  "ස  රස" කොමෙන්ටුවක  කියන පරිදි ලොක්  ගේට්ටු  කැළණි  ගඟට  ගලන  හැම  ඇලකම  වගේ  තියෙනවා.  මේ  ලොක්  ගේට්ටු  වලින්  මනාව  පැහැදිලි  වන්නේ  සම්ප්‍රදායික  කොළඹ  පමණක්  බේරාගන්නට  එවකට  පාලකයින්  දැක්වූ  උනන්දුව.  නගරයේ  වතුර  ගඟට  බස්සන්නත්,  ගඟේ  වතුර  නගරය  හරහා  පුරුදු  විදිහට  ගලන  එක  නවතන්නත්  තමයි  ඉවුරු  වල  පවුරු  බන්දලා  ලොක්  ගේට්ටු  දාන්නේ.  මේ  හේතුව  නිසා  කැලණියේ  පිටාර තැනි  වලින්  මුහුදට  ගැලීම  නැවතෙනවා.  ඒ  බ්ලොක්  වෙච්ච  වතුර  තමයි දැන්  ගංවතුරක්  වන්නේ.

පසුකාලීනව  කෙරෙන  වැඩේ  තමයි  කිසිම  සැලසුමකින් තොරව  ඒ  යටවෙන්න  නියමිත  පළාතේ  ජනාවාස  පුළුල්  කිරීම. අද  ගඟ  දිගටම  විශාල  ජනගහනයක්  සහිත  මහා  නගර  සභා  කීපයක්  තියෙනවා. එතනින්  එහාට  ගියත්  මිනිස්සු  දිගටම  පදිංචිව  ඉන්නවා.

කැළණි ගඟ 

කැළණි  ගඟේ  හැසිරීම  ගතහොත්  ගංවතුර  චක්‍ර  තුනක්  ගැන  කියවෙනවා,  වසර  පහකට, දහයකට  හා පනහකට  වරක්  ලෙස - කාලය  වැඩි  වෙද්දී  ප්‍රමාණාත්මකව  විශාලයි.  මේ  චක්‍රීය  කාලයන්  සරල  සාමාන්‍ය  අගයන්  පමණයි.  වසර  පනහකට  වරක්  එන  මහා  ගංවතුර  අවසාන වරට  ආවේ 1989.  ඊට  වසර  27  කට  පස්සේ  2016  ආපු  ගංවතුර  ඒ  වසර  පනහ  චක්‍රයේ  ඊ  ගාව  එක  කියා  හිතන්න  පුළුවන් [පර්යේෂණාත්මක  දත්ත  තවම නැහැ]

මේ  වසර  පනහ  චක්‍රීය  ගංවතුර  වේගයෙන්  ව්‍යාප්ත  වෙන  ජනාවාසකරණය  තුල  සැලකිල්ලට  ගන්නේ  නැහැ.  කඩුවෙල  පැත්තෙන්  හොයා  බැලුවොත්  දකීවි  1989  යටවෙච්චි ඉඩම්  පිට  පැතිවල  අයට  විකුනපු  බවත් මෙවර  යටවුණේ  ඔවුන්ගේ  නිවාස බවත්.  ඒ අනුව  ගැටලුවේ  ප්‍රධානම  අර්බුදය  කෙටිකාලින  දැක්මක්  එක්ක  කෙරෙන  නගර  ව්‍යාප්තියට  දිගුකාලින  ගංවතුර  චක්‍රය  නිසි  ලෙස  අවබෝධ  නොවීම  කිව්වොත්  වඩාත්  නිවැරදියි.

කැළණි  ගංවතුර  ගැන  කතා  කරන  බොහෝ  අවස්ථා  වල  අපි  දකින  තවත්  පැටලිල්ලක්  තමා  කොළඹ  වැසි   ජලය  බැසයාමේ  ගැටළු  නිසා  ඇතිවන  ගංවතුර  එක්ක  මේ  කතාව පැටලෙන  එක.  මේ  තත්වය  අපි  දැක්කා  කැළණි  ගංවතුර  එක්ක  සෙබස්තියන්  ඇල  කොළඹ  අභ්‍යන්තරයේ  ජලමාර්ග  සහ  මුට්වෝල්  උමඟ  ආදිය  කතාවට  සම්බන්ධ කිරීමෙන්.  එහෙත්  මේවා  කැළණි  ගන්ගාධාරයේ  එන  ගංවතුරට  සම්බන්ධයක්  නැහැ. අනික  ගන්ගාධාරයේ  වතුර  එනකොට  කරන්නේ 
සෙබස්තියන් ඇලේ   කට  ලොක්  කරන එක.  දැනට මෙට්‍රෝ කොළඹ  පවතින  ඇලවල්  සහ ජලාශ  අතරින්  දියවන්නාව  හැරුණුවිට  සියල්ල  කැලණියට  වඩා උසින්  වැඩි නිසා  නගරයේ  වර්ෂා  ජලය  ගඟට  බස්සන  එකයි  ගංගාධාරයේ  වර්ෂා ජලය  නගරය  දෙසට  ගලන  එකයි  සිද්ධ  වන්නේ  දෙපැත්තට.

භූ  විෂමතාවය  සැලකුවොත් ගඟ  ඉතාම පහත  මට්ටමකින්  ගලන්නේ. කැළණි ගංවතුර  ගැන  වටිනා  පර්යේෂණ  රාශියක්  කරපු  චමිලා  නිරෝශානි ගේ  මේ  පර්යේෂණයෙන්  උපුටාගන්නා  පරිදි  කොළඹ  ආසන්නයේ  ගඟ  මුහුදු  මට්ටමින්  මීටර  දෙකක්  විතර  තමා  උස.  හංවැල්ල  ප්‍රදේශයේදී  මීටර  දහයක්  පමණ. දකුණු  දිහාවට  ගලන  ගඟ  හංවැල්ලෙන් අංශක  අනුවක  නැම්මකුත්  ගන්නවා.  ඊට  පස්සේ  අහුවෙන  පහත්  බිමේ  දඟර  ගැහෙමින්  ගලන්නේ.

පහත සිතියම  ගන්නේ ජයිකා  පර්යේෂණ  වාර්තාවකින්.


ඒ  අනුව  ඇත්තෙන්ම  දැන්  සිද්ධ  වන්නේ  ගංගාධාරයේ  එන ගංවතුර  හංවැල්ල  හරියේ  සිට  පිටාර  තැනි  වලට  එකතු  වෙන්න  පටන්  ගැනීමයි. ගඟ  පහලින්  ඇති  කොළඹ  මෙට්‍රෝ  පෙදෙස  නිසා  ඒවා  මුහුදට  ගලන්න  විකල්ප  මාර්ග  නැහැ.  වෝටර්  හෙඩ්  එක  මදි  නිසා  [මු මට්ටමට  වතුරේ  උස] වේගයෙන්  බහින්නේත්  නැහැ.  ඒ  නිසා ඒ  ඔක්කොම  වතුර  ගඟ  දිගේ  ගලනකම්  දෙපැත්තේ  පහත්බිම්  වලට  ගංවතුර  පිරෙනවා.

මෙහි  දෙවැනි  කොටසින්  මේ  ගැටලුවට  වර්තමානයේ  දී  ඇති  විසඳුම්  සහ  අනාගතයේ  දෙන්න  යන විසඳුම්  එක්ක  මගේ  අදහසත්  ලියන්න  බලාපොරොත්තු  වෙනවා.

Saturday, May 23, 2015

සෙනෝබියා සහ පැල්මයිරා

ඇලෙක්සැන්ඩර් සීසර් හිට්ලර් ඔක්කොටම කලින් එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය අත්සන් කලාම වෙන වැඩේ ගැන ලියන්න මෞර්ය රජතුමාට පොරොන්දුවක් දුන්නා. තාම කටු සටහනක ස්වරූපයෙන් තියෙන ඒක ලියන්න ටිකක් වෙලාව අවශ්‍යයි. ඒ අතරේ සිද්ධ වුනු කාලකන්නි සිද්ධියක් නිසා මේ පෝස්ටුව ඉක්මන් වෙනවා.

මේ සාමාන්‍ය දැනුම සමූහ දෙකක පළ කරන්නට යෙදුනු ප්‍රශ්නයක් [සබැඳි 1, සබැඳි 2].

1. වසර තුනකදී දැවැන්ත අධිරාජ්‍යයක් මෙල්ල කර එයින් විශාල කොටසක බලය තහවුරු කරගෙන අධිරාජ්‍යයක් තැනු රූමත් තරුණ ගැහැණිය කවුද? මෙයා සැබවින්ම සටන් කල කෙනෙක්, අසු පිට ගිහින් හමුදාව එක්ක පාගමනින් යමින් සටන් කල තරුණ ගැහැනියක්

2. ඇය උන්නේ කොහෙද?

3. ඇය සමග සටන් කල දැවැන්ත අධිරාජ්‍යය කුමක්ද?


4. වසර තුනට පස්සේ වෙන්නේ මොකද්ද?

5. ඇයගේ අධිරාජ්‍යයට වර්තමානය සමග ඇති සම්බන්ධය කුමක්ද?

6. [බෝනස්] රූමත් කිව්වට එක එකා කියන කතා තමා. හැබැයි රූමත් වීමෙන් වාසියක් වුනා කියා ඇය ගැන අධ්‍යනය කරන සමහරු කියනවා. ඒ වාසිය මොකද්ද?

--------------

නිවැරදි පිළිතුර වනුයේ පොයු [CE] 270-273 කාලය තුල විශාල පැල්මරින් අධිරාජ්‍යය බිහිකළ සිරියාවේ පැල්මයිරා නගර රාජ්‍යයේ සෙනෝබියා රැජිනයි.

සෙනෝබියා කියන්නේ වංශවත් පවුලකින් පැවතෙන කෙනෙක් ලෙස සැලකෙන්නේ. අලෙක්සන්ඩර්ගෙන් පස්සේ ඒ හරිය පාලනය කල ග්‍රීක සම්භවය ඇති පාලකයින්, එලෙසින්ම ඊජිප්තුව පාලනය කල ක්ලියෝ පැට්‍රා ගේ පියා වන ටොලමි ආදීන්ගේ සිට කාතෙජියානු [ෆිනිශියානු] සහ යුදෙව් කලාපයේ ප්‍රධාන ධාරාවල නායකයින් එක්ක ඇයට පරම්පරාගත සම්බන්ධයක් තියෙනවා. එහෙත් ඇය අයිතිවන්නේ සිරියාව ආශ්‍රිතව ජීවත් වෙච්ච යුදෙව් වාර්ගික පවුලට අයත් ඇරමියන් වරුන්ට. ඇරමයික් බසින් ඇගේ නම ලියවෙන බාත් සබ්බායි කියන ස්වරූපය තමා ඇය භාවිතා කරලා තියෙන්නේ. සෙනෝබියා කියන්නේ රෝමන් නම [ඒ කාලේ කලාපයේ සක්‍රිය සංස්කෘති වල බලපෑම නිසා කෙනෙක් නම් කීපයක් භාවිතා කල බවත් පෙනෙනවා, සෙනෝබියාට අරාබි බසිනුත් නමක් තියෙනවා]

සෙනෝබියා පැල්මයිරාවේ ප්‍රාදේශීය රජෙකුට විවාහ කරදෙන්නේ බොහොම ලාබාල වයසින්. රජු සහ රජුගේ පෙර වීවාහෙන් උපන් ඔටුන්න හිමි කුමාරයා මියයද්දී සෙනෝබියාට වයස තිහක්වත් නැහැ. ඊ ගාවට ඔටුන්න හිමි ඇගේ පුතාට වසරයි වයස. ඒ අනුව පුත්‍රයා අභිෂේක කර සම්මතය අනුව සෙනෝබියා පාලනය අතට ගන්නවා භාරකාරයෙක් ලෙස. මේ පොයු 267 වෙද්දී.

පැල්මයිරා නගරය සිරියා කාන්තාරය මැද්දේ තියෙන ක්ෂේමභුමියක්. ඒ නිසා මධ්‍යධරණී වෙරළේ සිට ඉන්දියානු සාගරය පැත්තේ තියෙන මෙසපොතේමියාව වැනි .පෙදෙස් වලට යන බොහෝ මාර්ග වැටෙන්නේ ඒ හරහා. මේ හේතුවෙන් පැල්මයිරා නගරය ඒ වෙද්දී සැහෙන්න බලවත් වෙන්න ඇති. කෙසේ වෙතත් රෝමයේ අනුදැනුම යටතේ ප්‍රාදේශීය පාලකයෙකු යටතේ තමයි නගරය පාලනය වන්නේ. මේ රෝමයේ බලය ඉහලින්ම පැතිරුණු කාලයක්. යුදෙව්වන්ගේ කැරලි දෙකම මෙල්ල කරලා යුදෙව්වන් ඔවුන්ගේ භූමියෙන් කුදලාගෙන ගිහින් යුරෝපය පුරා වහල් මෙහෙයට වික්කට පස්සේ කලාපයේ ඔවුන්ට තර්ජනයක් තිබ්බේ නැහැ. සෙනෝබියාගේ සැමියාත් එහෙම රෝමය යටතේ උන්නු ප්‍රාදේශීය රජෙක්.

කෙසේ වෙතත් රෝමය ගැලික් යුද්ධ [ප්‍රංශය - සූර පප්පලගේ පසුකාලින ඇටැක් එක :) ] එක්ක පැටලෙන වෙලාවේ පොයු 270 දී තිස් හැවිරිදි සෙනෝබියා රැජින තීරණය කරනවා නිදහස ලබා ගන්න. ඇත්තෙන්ම ඇයගේ සටන පටන් ගන්නේ රෝමය වෙනුවෙන් පර්සියාව පැත්තෙන එන ආක්‍රමණයට එරෙහිව. එහෙත් රෝමය 
මේ සටනට ඒ හැටි උනන්දුවක් නොදෙන නිසා ඇය තනියම යන්න තීරණය කරනවා. ඊට පස්සේ සිරියාවේ සිට යුදෙව් පෙදෙස් පසුකර සෙනෝබියා ඊජිප්තුව ආක්‍රමණය කරනවා. සටන් කරලා ඊජිප්තුවේ රෝමානු පාලකයාව මරා දානවා. ඒ වගේම වර්තමාන තුර්කිය දිගේත් සැහෙන දුරක් යනවා. වසර තුනකින් මෙම කාන්තාව කලාපයේ රෝමානු හමුදා පරදවා ඒ කාලේ හැටියට සැහෙන්න විශාල අධිරාජ්‍යයක් හදනවා. පැල්මරින් අධිරාජ්‍යය කියන්නේ එය.

සෙනෝබියා අසු පිට යන්න සෙබළු එක්ක හරි හරියට පා ගමනින් යන්න සමත් බවත් ඇය සටන් පෙරමුණේ සිට සටන මෙහෙයවූ බවත් කියවෙනවා.

කෙසේ වෙතත් නැගෙනහිර බලය ගිලිහීම වඩාත් දරුණු බව දකින රෝමන් කාරයෝ ගැලික් යුද්ධේ පසෙක තබා මුළු බලය යොදා පැල්මයිරා පැත්තට එනවා. තියුණු සටන් රාශියක් සහ ශූර රාජ්‍යතාන්ත්‍රික හැකියා යොදාගෙන රෝමන් කාරයින් සෙනෝබියා ගේ හමුදා පරදවනවා. පැල්මයිරාවෙන් පලාගිය සෙනෝබියා සහ දරුවා පස්සේ අල්ල ගන්න ඔවුන් සමත් වෙනවා. පැල්මරින් අධිරාජ්‍යය පවතින්නේ වසර තුනයි. මෙතරම් විශාල අධිරාජ්‍යයක් එතරම් කෙටි කලකදී හදල නැති වෙච්ච එක දුර්ලභ දෙයක්.


අතුරු  කතාවක්  ලෙස,  සෙනෝබියාගේ සැමියා සහ ඔහුගේ  පෙර  විවාහයේ  පුත්  කුමරාගේ මරණ  ගැන  කතාවේ  දෙපැත්තක් තියෙනවා. රජු හා කුමාරයා මරන්නේ  රජ පවුලේම ඥාති  සහෝදරයෙක්.  ඊට  මූලික  හේතුව  ඔහුට  රජු  දුන්  දඬුවමක්.  හැබැයි  ඒක  යට  වෙනත්  හේතු  තියෙන  බවට  මත  පවතිනවා.  පහසුවෙන්ම  සැක  කල  හැක්කේ  සෙනෝබියා තම  පුත්‍රයා  රජකරවන්න  මේක  කළ  බව.  එහෙත්  බොහෝ  දෙනා  සිතන්නේ  මේක  රෝමන්  කාරයින්ගේ  වැඩක්  බව.  මොකද සෙනෝබියා  පස්සේ  මෙහෙයවන  ප්‍රබල හමුදාව හදන්නේ ඇයගේ  සැමියා.  ඇත්තෙන්ම  රෝමන්  කාරයින්ට  ගහලා  අධිරාජ්‍යයක් හදන  එක  ඔහුගේ  සැලසුමක්.  ඒ  නිසා රෝමන්  කාරයෝ  ඔහුව  මරා  දැම්ම  බව  කියවෙන්නේ.  රෝමානු  ඉතිහාස  මූලාශ්‍ර  මේකේ  බිල  සෙනෝබියාට  දාලා  තියෙනවා.  එය  ඇය  පරාජය  කරන්න  ගෙනගිය  ප්‍රචාරක  ව්‍යාපාරයේ  කොටසක්  ලෙස  බොහෝ  දෙනා  හඳුනාගන්නේ. කෙසේ වෙතත්  අන්තිමේදී  සෙනෝබියා  පරදින්නේ  මේ  කූට  ප්‍රචාරක  වැඩසටහන්  මගින්  ඇගේ  පිරිස  ඇය  කෙරෙහි  බිඳුවා  ලීමෙන්.

අල්ල ගත්ත සෙනෝබියා දම්වැලින් බැඳ රෝමයේ ඇවිද්දවන ප්‍රකට දඬුවම සඳහා ගෙන යනවා. ඇයගේ දරුවා මගදී මියයනවා [හෝ මරා දැමෙනවා] එහෙත් සාමාන්‍යයෙන් අල්ලගත්ත නායකයින්ට අත්වෙන ඉරණම හෙවත් මරණය සෙනෝබියාට වුනාද කියන එක විවාදාත්මකයි. සමහරු එහෙම හිතනවා. එහෙත් සමහරු කියන්නේ අතිශයින් රූමත් නිසා ඇය මරා දමන එක අධිරාජයා නතර කරනවා කියා. සමහර විටෙක කිසියම් රෝමානු වංශවතෙක් ඇය විවාහ කරගන්න ඇති කියා හිතන්නේ. මොකද පසුකාලින රෝමානු නම්ගොත් අතර සෙනෝබියා ගෙන් පැවතෙන බවට සැක හිතෙන නාම දකින්න ලැබෙන නිසා.

සෙනෝබියා වර්තමානයට දක්වන සම්බන්ධය නම් ඇය විසින් උපරිමයට පත්කළ සුන්දර පැල්මයිරා නගරයේ ඉපැරණි නටඹුන් ඉස්ලාමික රාජ්‍ය කල්ලියේ අතට පත්වීම නිසා. මෙම නගරයේ නටඹුන් පුරා විද්‍යාත්මකව ඉහල වටිනාකමක් ගන්නවා. අවාසනාවකට යක්ස පැටවූ එකත් වනසා දාවී. ශිෂ්ටාචාරය තරම් ඔවුන්ට දරා ගන්න බැරි වෙන දෙයක් නැහැ.

පහත  පින්තුරයේ පැල්මයිරානු අධිරාජ්‍යය කහපාටින් සලකුණු කර තියෙන්නේ. සංසන්දනාත්මකව අනෙකුත් එව්වා එක්ක හරි හරියට ඉන්නවා. මේකයි ඊ ගාව පින්තුරයයි දෙකම විකියෙන්.





මේ ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර මත පසුකාලයේ ඇඳපු චිත්‍රයක්. පැල්මයිරා පරාජය වෙද්දී නගරය අතහැර යන්න පෙර ඒ දිහා ඇය අවසාන වරට බලන මොහොත. අයිරෝනිකලි, අපිට ඒ ශිෂ්ටාචාරය දිහා අවසානෙට බලන්න තියෙන්නේ දැන්. තව ටික කලකින් ඔතන මිලිටරි කෑම්ප් එකකට වඩා යමක් තියෙන එකක් නැහැ






මේකත්  පසුකාලීනව  ඇඳපු  එකක්.  සෙනෝබියා රැජින  සටන්බිමේ  සෙබළුන්ට  උපදෙස්  දෙන  අවස්තාවක්  පාදක  කරගෙන. ගත්තේ  මෙතනින්