Sunday, July 22, 2018

චන්ද්‍ර මෝහන් ජෙයින් හෙවත් භගවාන් ශ්‍රී රජ්නීෂ් හෙවත් ඕෂෝ

ඕෂෝ ගේ කතාව පිටස්තර ඇසකින්.

දැන් පිටස්තර කිව්වේ ඇයි කිව්වොත් මම ඕෂෝ ගේ පොත් කියවා නෑ. කියවන්න කියල ලොකු අදහසකුත් නෑ. ඒ නිසාම මම ඕෂෝ ගේ දර්ශනය විවේචනය කරන්නෙත් නෑ. මේ ඕෂෝ වටා නිර්මාණය වන සිද්ධි ගැන පොඩි විශ්ලේෂණයක්. ඒ සඳහා ඕෂෝ ගැන වගේම 
ඔහුගේ ලේකම්  වරිය  හෙවත්  ඔහුගේ  වැඩසටහනේ  සැබෑ  ආකිටෙක්ට්   ලෙස  කටයුතු  කළ   ශීලා ගැනත් කියවන්න වෙනවා. ශීලා ගැන යු ටියුබ් ගමකට තියෙනවා. ශීලා කතා කරන එව්වා.

ඕෂෝ  ගේ  එව්වත්   තියෙනවා. පොඩි අදහසක්  ගන්නඑකක් දානවා මෙතන.

1. ඕෂෝ වයස් 21 දී එන්ලයිටන්මන්ට් එකක් ලැබුණා කියනවා. ඒ ලෝකය ගැන අවබෝධයක් වගේ අර්ථයකින්. බොහොම ගැඹුරු අවබෝධයක්. මෙකකෙතරම් ස්ට්‍රෝන් ද කිව්වොත් ඕෂෝ විවාහ වන්නේත් නෑ

2. ඕෂෝ දිගටම ඉගෙන ගන්නවා පශ්වාත් උපාධි දක්වා. දර්ශනවාදය ගැන. ඉන්දීය විවික දර්ශනවාදය උගන්වනවා

3. ඕෂෝ මේ අතරේ දේශනා කරනවා . ඒ දේශනා වල තියෙන්නේ භාවනා ස්පිරිචුලලිටි සහ පවතින රාමුව ගැන විවේචනයක්. ඒ වගේම ඔහු සෙක්ස් ෆ්‍රීඩම් වගේ 60 දශකය වෙද්දී බටහිර පවා පිලි නොගත් දේවල් දේශනා කරනවා. ඒ සමහර දේවල් ගැන ඔහු අනාගතවාදියෙක්. ඕෂෝ පවතින සියලු ආගම් විවේචනය කරනවා හින්දු ඇතුළුව. ඊට එක හේතුවක් ආගම් සියල්ල සීමාකාරී මිනිසුන් නීතිවලින් බඳින ඒවා වීම

4. ඕෂෝ ගේ දේශනා වටේ ඉන්දියන් මිනිස්සු බැඳෙනවා. ඔහු ධනවතුන්ට  ස්පිරිචුවල් සපෝට් දෙනවා. ඊට විශාල මිලක් අයකරනවා. කන්ට්‍රවර්සි නිසා විවියේ සේවයෙන් නෙරපනවා, ඕෂෝ ආශ්රම් එකක් හදාගෙන සෙට්ල් වෙනවා. මේ කාලේ ඕෂෝ ගේ සෙකට්‍රි ධනවත් පවුලක කාන්තාවක්. ඔහු රඳා පවතින්නේ ආධාර මත. ඉන්දීය සමාජයේ. ඒ හරහා විශාල ධනයක් එකති වෙනවා.

5. ඕෂෝ බටහිර ජනප්‍රිය වෙනවා. හිපි මූමන්ට් එක එක්ක ආපු පෙරදිග ගැන අවෙයානස් එක නිසා වෙන්න ඇති. බටහිර ජනයා ආශ්රම් එකට එනවා භාවනා කරන්න සහ "එන්ලයිටන්" වෙන්න. ඕෂෝ උන්ගෙන් මුදල් අයකරනවා

6. කතාව පුරාම පෙනෙන දේ නම් ඕෂෝ තම එන්ලයිටන්මන්ට් එක බෙදුවේ මුදල් වලට කියල. ඔහුගේ මූමන්ට් එක පුරාම ඔහු ලඟින් ඉන්නේ සල්ලි කාරයින්. බටහිරත් ධනවත් හෝ මධ්‍යම පාන්තික උගතුන්. ඕෂෝ මුන්ට ග්‍රීඩ් එක අතාරින්න කියනවා. ඒ අතාරින වෙල්ත් එක තම මූමන්ට් එකට ගන්නවා. ශීලා ට අනුව ඕෂෝ කියන්නේ හොඳ කැපිටලිස්ට් කෙනෙක්. එන්ලයිටන්මන්ට් කියන්නේ නියම ප්‍රොඩක්ට් එකක්. ඒක ද්‍රව්‍යමය නෑ, නිෂ්පාදන මිලක් නෑ. දුන්නට පස්සේ මට ලැබුණේ නෑ කිව්වොත් ඒක ගත්ත එකාගේ වරද, ලැබුණා කිව්වොත් ඒ ඕෂෝ ගේ හැකියාව. අනික රිටර්න් කර සල්ලි ඉල්ලගන්න බෑ.

7. කෝම හරි ඕෂෝ ගේ දර්ශනය අමු පුස්සක් වෙන්න බෑ එක අල්ල ගත්ත මිනිස්සු දිහා බැලුවම. ඔහු සමාජයේ සංවේදී නිලයකට  ගහනවා කිවහැකියි.

8. ධනවත් ඉන්දීය ගැහැණිය ඉන්දියාව තුල ඔහු එස්ටබ්ලිෂ් කලාට ඒ මදි. ඕෂෝ ඇය  ඉවත් කර ශීලා සෙකට්‍රි කර  ගන්නවා. ඇමරිකන් මාස්ටර්ස් එකක් තියෙන බටහිරට ඇක්සස් කළහැකි ක්‍රියාකාරී ගැහැනියක්. මේ ක්ලෝස් ටයර් එකේ ගැහැණු ඕෂෝ සමග සෙක්ස් පවා කල බව ශීලා ගේ කතාව අනුව හිතෙනවා. මම ඒක හයිලයිට් කරන්නේ ඕෂෝ ඇත්තටම මේ දර්ශනය තුලින් තම සියලු අවශ්‍යතා සපුරා ගත් බව කියන්න.


9. 70 දශකයේ අග ඉන්දියාවේ පාලක පක්ෂය ඔවුන්ට වලි දානවා . චෝදනා වනුයේ සාමාජිකයන් ට වයලන්ට් ක්‍රම වලින් එන්ලයිටන්මන්ට් දීම [කාමර වල බලෙන් සිර කිරීම වගේ] මත්ද්‍රව්‍ය සහ ගණිකාවන් [ෆ්‍රී සෙක්ස් සහ නාකොටික් ෆ්‍රීඩම් නිසා මෙහෙම කිව්ව වෙන්න පුළුවන්] . ඕෂෝ මේවා මෙහෙමම කරන්න කියූ බවට සාක්කි නැතත් ඔහු ඒවා දන හුන් බවත් අනුමත කල බවත් කියවෙනවා. එසේම ඕෂෝ ගේ ටැක්ස් free ස්ටේට් එක ඉවත් කල විට ඩො මි 5 ක ටැක්ස් එකක් සෙට් වීම. මේ චෝදනා වලට මුලදී ඔහුට සහය දුන්නු ඉන්දිරා ගේ විපක්ෂයත් පස්සේ සපෝට් කරන එක ඒවා නිවැරදි බවට සාධකයක්. ශීලා ගේ මෙහෙයවීම එක්ක ඕෂෝ ඉන්දියාව හැර යනවා

10. ඇමරිකාවේ ඔරිගන් වල ගම්බද පෙදෙසක ව සැ 100 ක පමණ විශාල ඉඩමක් සල්ලි වලට ගන්න තරම් ඔවුන්ට සල්ලි තියෙනවා, මේකනම් දත් දොස්තර කෙනෙක් ලෙස ඕෂෝ දක්වන හැකියාව ඉතින්. මේ ඉඩමේ සියල් සපිරි මාලිගාවක ඉන්න ඔහුට හැකිවෙනවා. ඔහු සියලු සම්පත් විඳිමින් ජනයාගේ පූජනීයාත්වයට පත් වෙමින් මේ යුටෝපිය නගරය [රාජ්නීශ්පුරම්] හදන සැලසුමේ ඉන්නේ. දිනකට පැය 12ක් ඔක්කොම වැඩ. නගරයක් දුවන්න අවශ්‍ය ශිල්ප දැනුම තියෙනවා. එයාපෝට් හොස්පිටල් ලැබ්ස් එහෙමත් තියෙනවා. හැබැයි ඔක්කොම ගොවිතැන් සහ පොදු වැඩත් කරනවා. මේ කිසිවකට ඕෂෝ ගෙවන්නේ නෑ සියල්ලට ගෙවන්නේ අනුගාමිකයන් මයි.

11. ඔරිගන් ස්ටේට් එකේ බලධාරීන් එක්ක ගැටුම් ඇතිවෙනවා. පළාතේ ජනයා ප්‍රතිරෝධයක් දක්වනවා. මීට එක හේතුවක් වන්නේ ඇමරිකාවේ ක්‍රිස්තියානි ජාතිවාදය, හැබැයි ඕෂෝ ලා පිටින් මිනිස්සු ගෙන්වන එක ගැන ඔවුන් විරුද්ධ වෙනවා නගරයේ බොහෝ දෙනා ඇමරිකන් සිටිසන්ලා නෙවි. ඕෂෝ පවා. ප්රෝස්ටිටියුශ්න් සහ මත්ද්‍රව්‍ය චෝදනා ආයේ එනවා, හැබැයි නවත වරක් මීට හේතුව උන්ගේ නිදහස් ගති වීම පමණක් වෙන්න පුළුවන්.

12. මේ වෙද්දී ශීලා අතිශයින් ක්‍රියාකාරියි. ඕෂෝ වෙනුවෙන් පාලනේ ගෙනියන්න්නේ එයා ඕෂෝ ඒ කිසිවක භෞතික අගයක එල්බ ඉන්නේ නෑ. හැබැයි ඔහු තමා ශීලා මෙහෙයවන්නේ. ශීලා කියන පරිදි ඕෂෝ එකම දෙගන දවස් දෙකක දරන්නේ මත දෙකක් හැබැයි ඒ දෙකම ඔහුට මනා සේ පැහැදිලි කල හැකියි. එසේම ඔහු exact කතා  කියන්නේ නෑ [සියලු ආගමික බිස්නස් කාරයින් කරන දෙයක්]. ඔහු සියල්ල කියන්නේ දාර්ශනික අදහස් ලෙස. රාජ්නිශ්පුරම් වල කට්ටිය ඒවා රියලිටිය එක්ක ගලපා ගත්ත මිස ඕෂෝ ඒවා ගැන හෙව්වේ නෑ. ඉතින් මේ ග්රූප් එකේ නියම නායිකාව ශීලා. ඕෂෝ අධ්‍යාත්මික නායකයෙක්. ශීලාට ඕෂෝ කියන දේවල් තේරිලා නෑ වගේම තේරෙන්න තරම් පැහැදිලිත් නෑ. එය අ කලේ එයාට තේරුණු දේ

13. ඕෂෝ කියන්නේ ඉන්ඩිවිජුවලස්ම් දේශනා කල අයෙක්. කලෙක්ටිවිස්ම් විරොධියෙක්. එහෙත් ඔහු ගොඩනගන්නේ කලෙක්ටිවිස්ට් සමාජයක්. හැබැයි ඔහු කියන්නේ ඒවා ගැන ඔහු වොරීඩ් නෑ කියල. ඇත්තෙම්ම සමාජය හදන්නේ ශීලා ඇතුළු අනුගාමිකයන් ඕෂෝ කරන්නේ දේශනා ආදිය කරමින් එතන ඉන්න එක.

14. ඔරිගන් වල බලධාරීන්ගෙන් බේරෙන්න මෙයාල කරන්නේ මෙයාල චන්දේ ඉල්ලන එක. එහෙම කරලා ඇන්ටිලොප් කියන 75 ක ජනගහනයක් තියෙන නගරෙක බලය මුන් අල්ලනවා. ඊට පස්සේ වෙස්කෝ කවුන්ටි  වල ප්‍රධාන චන්දෙට මෙයාල ඉදිරිපත් වෙනවා.


15. වෙස්කෝ කවුන්ටි චන්දෙට ඉදිරපත් වීම ඕෂෝ ගේ අදහසක් වගේ පෙනෙන්නේ අඩුම ගානේ එහෙම දෙයක් හින්ට් කරන ඒකවත් ඕෂෝ කරනවා. සැලසුම ක්‍රියාත්මක කරන්නේ ශීල. ශීලා දිගටම කියන්නේ ඕෂෝ ගේ මග පෙන්දීම යටතේ ඔහුගේ සැලසුම සාර්ථක කරගන්න කලයුතු හැමදේම ඇය කළා කියල.

16. පළවෙනිම දේ චන්ද දායකයින් එකතු කිරීම මේ සඳහා ඇමරිකාවේ තැන තැන ඉන්න හෝම්ලස් උන්ට කන්න බොන්න දෙනවා කියල ශේල්ටර්ස් හදලා රාජ්නීශ්පුරම් වලට ගේනවා. උන්ව ලියාපදිංචි කිරීමෙන් චන්ද වැඩි කරගන්න හදන්නේ.

17. ඒත් එකතුවුන ගණන මදි. ඒ නිසා ශීලා තීරණය කරනවා කවුන්ටියේ ජනතාව ලෙඩ කරලා චන්දෙට යන ගණන අඩු කරන්න. වෙන දිනන්න විදිහක් නෑ. ඒ නිසා ඔවුන් සැල්මොනෙල්ලා ගෙනත් ඔවුන්ගේ ලැබ වල කල්චර් කරනවා. ට්‍රයල් එකක් ලෙස ඒවා රෙස්ටෝරන්ට් කීපෙකට දානවා. 750 ඉක්මවා ලෙඩ වෙනවා. මේ ට්‍රයල් එක. මේක මහා පරිමානෙන් කලොත් සහ වතුර සප්ලයි එකට දැම්මොත් මුළු ප්රාන්තේම චන්දෙන් ඉවත් කරන්න ශීලා සැලසුම් කරනවා. දැන් මේ මට්ටමට ඕෂෝ සම්බන්ධ ඇතැයි මම හිතන්නේ නෑ, ඒත් මේ ගානට මුන්ව ගෙන එන්නේ ඔහු. ශීල ඇටර්නි ජෙනරාල් මරණ ඔප්ෂන් එක පවා කන්සිඩර් කල බවට කියවෙනවා. මේක 100% ෂුවර් නෑ.

18. ආ මේ වෙද්දී සාමයෙන් ආපු ඕෂෝ ලා මිලිශියා එකක් නඩත්තු කරනවා ආරක්ෂාවට කියල. ශීලා තමා ලීඩ් කරන්නේ. ගන්ස් පේනවා වීඩියෝ වල.

19. මේ අතර ඔවුන් දන ගන්නවා හෝම්ලස් උන් රෙජිස්ටර් කරන්න බෑ කියල. සැලසුම් අසාර්ථකයි. සියල්ල අතහැර දානවා. ඒ කිසිවක් කාටවාත් මාට්ටු වෙන්නේ නෑ. හැබැයි සැක කෙරෙනවා. සෙනෙටර් කෙනෙක් සැක කරනවා සැල්මොනෙල්ලා රෝගය මුන්ගේ වැඩක් කියා.

20. මේ අතර බලධාරීන් ඕෂෝ වටේ කැරකෙනවා මොකද ඕෂෝ අර ඇමරිකන් නොවන සිය අනුගාමිකයින් ෆේක් විවාහ හරහා ඇමරිකන් සිටිසන් බවට හරවාගෙන ඉන්න නිසා. මේ කේස් එක මේ වෙද්දී 
 යටින් දුවනවා. හැබැයි ඕෂෝ ගේ කට්ටිය කියන්නේ මේක ඔහුව කොටු කරන්න හදාපු බොරු ප්‍රෝඩාවක් කියා.

21. ඕෂෝ ශීලා භේද වෙනවා. බොහෝවිට හේතුව ශීලා කරන්න ගිය විනාශකාරී දේවල් වෙන්න පුළුවන්, හරියටම දන්නේ නෑ. ඕෂෝ පොලිසියට කියනවා සිද්ධිය, ශීලා පලා යනවා ජර්මනියට.

22. ඕෂෝ ත් පලයන්න උත්සහ කරනවා. දෙන්නවම අල්ලනවා. ඕෂෝ ගේ සිටිසන්ශිප් සිද්ධිය ශීලාගේ විනාශකාරී සැලසුම්.

23. ශීල කියන හැටියට ඔරිගන් බලධාරීන් එක්ක එකඟතාවයකින් ඕෂෝ ඉන්දියාවට් යවන පොරොන්දුව පිට ශීලා හිරේ ගියේ, ඒවා එහෙම්ම දන්නේ නෑ. ඕෂෝ ඩිපොට් කරනවා ශීලා වසර 3+ හිරේ,

24. ඕෂෝ ආපහු ඉන්දියාවට ගිහින් තමන්ගේ ආශ්රම් එකේ අවු 5 ක් ඉඳල මැරෙනවා. ශීලා නිදහස් වෙලා ස්විට්සර්ලන්තේ ඉන්නවා. රාජ්නීෂ් වරු විවිධ ආකාරෙට තවමත් ලෝකේ ඉන්නවා. ඕෂෝ දර්ශනය පවතිනවා. හැබැයි යුටෝපියාව ඇරෙන්න.

25. කෙසේ නමුත් බටහිර එබ්‍රහමික දර්ශනේ හිරවෙච්ච සමාජය වඩාත් මොඩර්න් විදිහට ලෝකේ දකින්න ඕෂෝ කල වෙනස බලපාපු බව කියනවා. ඕෂෝ හිපි ව්‍යාපාරය වගේම පවතින තඩි දොග්මා එක කඩල ඒ තුල තමනුත් විනාශ වෙනවා. හැබැයි ඒ වගේ බිඳපු තැන්වලින් තමා ලෝකය ඉස්සරහට යන්නේ

Wednesday, July 11, 2018

තායිලන්තයේ තාම් ලුවාන් උමගේ කතාව

මේ සටහන තියන්නේ සුවිශේෂී කතාවක් ගැන මතක සටහනක් වශයෙන්. සමහර ජීවමාන අවස්ථා තියෙනවා "මම ඒක දැක්ක" කියල දරුවෙකුට දවසක කියන්න පුළුවන් අවස්ථා. යුරි ගගාරින් අභ්‍යවකාශයේ පළමු ගමන ගිය දිනය, ආම්ස්ට්‍රෝන් සහ ඔල්ඩ්රින් සඳ මත පා තැබීම වගේ දෙයක් වෙන්න පුළුවන්. දෑසින් දැක්කෙම නැතත් සමහර විට මනසින් වත් පරිකල්පනය කරන ලෙස ප්‍රධාන ධාරාව එක්ක සම්බන්ධ වී සිටීම. 2009 යුධ ජයග්‍රහණය, 2004 සුනාමිය

මේකත් එහෙම අවස්තාවක්. ඇත්තෙන්ම මේ සටහන එන්නේ අදාළ සිදුවීම  ගැන  ෆේස්බුක්  පෝස්ට්  එකක  එක්රැස්  කල කාරණා  ඇසුරෙන්.   කමෙන්ට් 1200  සහ  ශෙයා  කිරීම්  110  ඉක්මවා ගිය  ඒ  පෝස්ට්  එකට  සම්පත්  දායකත්වය සහ  සහබාගිත්වය සැපයු  සැමට  ස්තුති  කරන්න  මේක  අවස්තාවක්  කරගන්නවා.

අපි ඔක්කොම මේ ගමන එක්ක යන්න තීරණය කළේ තායිලන්තයේ පාපන්දු පිලක ඇසිස්ටන්ට් කෝච් කෙනෙක් වන එක්පොල් හෙවත් "එක්". ඔහු කුඩාකල මවුපියන් අහිමි වීමෙන් පස්සේ මහණ දිවියට ඇතුළු කරලා පස්සේ තම මිත්තනිය රැක බලාගන්න සිවුරු ඇරපු අවු 25 ක තරුණයෙක්. එක් තරමක් එක්ස්ට්‍රීම් කෝචින් ටෙක්නික් යොදාගත්ත, එහෙත් එනිසාම කණ්ඩායමේ ආදරයට පාත්‍ර වෙච්ච කෙනෙක්. ඔහු තම කණ්ඩායමට ටීම් බිල්ඩින් සඳහා අසීරු ඉලක්ක සැපයු අතර ඒවා බොහෝ විට ඇඩ්වෙන්චර් ක්‍රියා.

ඔවුන් ජීවත් වුණේ තායිලන්තයේ චියන් රයි පළාතේ බුරුමය සමග බෝඩර් එකේ පිහිටි මා සයි නගරය අවට. චියන් රයි කියන්නේ තායිලන්තයේ උතුරින්ම පිහිටි පළාත. ඒ අවට බුරුමයට සහ ලාඕසයට මායිම් වන මීකොන් නදියේ ලොව ප්‍රකට හන්දියක් තියෙනවා ස්වර්ණ ත්‍රිකෝණය කියල [පසුකාලීනව එහි මත්ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදන නිසා අද මේ නම යෙදෙන්නේ මත්ද්‍රව්‍ය කලාපය හඳුන්වන්න]. බුරුම අනාතයින් එදිනෙදා රස්සාවට එන බුරුම ජාතිකයන් සහ බෝඩරය හරහා ආවාහ විවාහ නිසා තායිලන්තයේ උතුරුදිග ම නගරය වන මා සයි බුරුම තායි ජන මිශ්‍රණයක් සහිත නගරයක්. ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයක් නිසා එකිනෙකා කෙරෙහි ලං ව බැඳුන සමාජයක්.

Image result for chiang rai location

ගිනිකොණ ආසියානු උස්බිම් කියන හිමාලයට නැගෙනහිර කඳු පද්ධතියේ උසින් අඩු කෙළවරවල් මේ ප්‍රාන්තය තුල තියෙනවා. තායිලන්තයේ දිගම ගුහා පද්ධතිය වන කිමි 10 කට වඩා දිග තාම් ලුවාන් ගුහාව පවතින්නේ මා සයි නගරය අවට. මේ ගුහාවේ මුල හරිය බොහෝ දෙනා ඇවිද ගෙන යන කොටසක් එහෙත් සමහර තැන් අඩි තිහ හතලිහ උස කඳු නැගීමේ හැකියා අවශ්‍ය ගල් කුළු ඒ වගේම පටු ස්ථාන සහිතයි. වැසි සමයේ ගුහාවට යන්න එපා කියන්නේ ගුහාවේ මුවවිට වටේ භූමියට වඩා පහතින් පිහිටි නිසා ඒ කොටසට වතුර පිරෙන බැවින්.

එක් විසින් තම කණ්ඩායමට ලබාදෙන එක අසීරු අභ්‍යාසයක් වෙන්නේ මේ ගුහාව ඇතුලට යන එක. ගමන මිස් වෙච්ච සමහර සිසුන් කියන පරිදි එක්තරා තැනක තම නම ලියා එන්න කියන අභියෝගය තමා දෙන්නේ, ඒ සමගම කණ්ඩායමේ කෙනෙකුගේ උපන්දිනයකුත් යෙදෙන නිසා ඇතුලෙම උපන්දින පාටිය දාන්න කෑමත් අරගෙන කට්ටිය යන්නේ. වයස 11-16 අතර දරුවන් 12 ක් සහ පුහුණුකරු එක් මේ ගමනට සහබාගි වෙනවා.

ඔවුන් කරන මිස්ටේක් එක වන්නේ වැසි සමයක මේ ගමන යොදාගැනීම. එපා කියා අනතුරු අඟවා තිබ්බත් ඕනේ තරම් ගමේ අය වැසි කාලවල යන බවත් කියවෙනවා. ඒ අනුව අනතුරු ඇඟවීම එතරම් සීරියස් සලකන බවක් පෙනෙන්න නෑ. කෙසේ වෙතත් කණ්ඩායම ගුහාව ඇතුලේ ඉන්න වෙලාවේ විශාල මෝසම් වර්ෂාවක් වැටිලා වටෙන්ම ගලන වතුර ගුහාවට පිරෙන්න ගන්නවා. පුනීලයක් වගේ එකතුවෙන මේ වතුර ඇතුලේ සිහින් තැන්වල සුනාමියක් වගේ පිරෙන බව කියවෙනවා. ඇතුලේ වෙච්ච දේ තවම අපි දන්නේ නෑ. කෙසේ වෙතත් කණ්ඩායම මුලින්ම මුහුණ දුන්නු ගැටලුව ලෙස සැලකෙන්නේ ආපු පාර ජලයෙන් යටවීම. ගුහාව සම්පුර්ණයෙන්ම පිරීම නිසා කිමිදෙන්න වන තැනුත් මුල හරියේ තියෙනවා, කණ්ඩායමේ ඔක්කොටම වගේ පිහිනන්නවත් බෑ. ඒ නිසා ආපහු එලියට එන්න කොහෙත්ම බෑ කට වතුරෙන් සීල් වෙලා. කණ්ඩායම මේ නිසා වඩාත් ආරක්‍ෂිත තැන් සොයමින් ඇතුලට ගියා කියා හිතනවා.

කෙසේ නමුත් දෙවැනි ගැටලුව වන්නේ කන්දේ ඇතුලේ දිය සීරාව ලීක් වෙලා ගුහාවේ ඇතුලේ අසීරු තැන් පිරී යාම. ජල උස අඩි තිහක් වගේ වෙන තැනුත් තියෙන නිසා මේ වෙද්දී ගුහා සංකීර්ණය ලෝකේ ඉන්න විශේෂඥ මට්ටමේ ගුහා කිමිදීම් කරන කෙනෙකුට පවා අසීරු වන ගානට ඇවිත්. කණ්ඩායම කෙසේ පණ බේරාගෙන ගියාද කියා අපි තවම නොදන්නා නමුත් ඔවුන් ගියා කියා හිතන සමහර තැන් අඩි දෙකක පමණ විශ්කම්භයක අඩි පනහක් පමණ දිග තැන්. දැන් චෝක් පොයින්ට් කියන එක තැනක් අඩියකට වඩා මදක් පළල තැනක්. මේවා වතුරෙන් පිරෙන්න පෙර ඔවුන් යන්න ඇති ඒ සමගම ඔවුන් පසුපසින් වතුර ඇවිත් පිරෙන්න ඇති.

ළමයි සහ පුහුණුකරු අතුරුදහන් වීම එක්ක හැමෝම කලබල වෙලා මේ අය හොයන මෙහෙයුමක් පටන් ගන්නවා. මුලින්ම තායි නාවික හමුදාවේ මුහුදු, ගුවන්, ගොඩබිම් ඒකකය හෙවත් සීල් යුනිට් එක මේකට සහබාගි වෙන්නේ. ගුහාවේ ජලය පිරුණු තත්වය නිසා ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් ගුහා කිමිදීමේ විශේෂඥයින් මේ වැඩේට එකතු වෙනවා. විදේශිකයන් වුනත් ඔවුන්ගෙන් සමහරු තායිලන්තේම කිමිදීම් ආශ්‍රිත සංචාරක ව්‍යාපාර කරන එක නිසා වෙන්න ඕනේ මෙතරම් ඉක්මනින් ඔවුන්ගේ සමාජයේ ජාත්‍යන්තර අවධානය ලැබෙන්නේ. එසේම  මේ ගුහාව සිතියම්ගත   කල  බ්‍රිතාන්‍ය  ජාතිකයා  සොයා   තායි රජය  යාම  නිසා  බ්‍රිතාන්‍ය  ගුහා කිමිදුම්  සමාජයේ  අවධානය   කල්තියා ලබා  දෙන්න  ඔහු  සමත්  වෙනවා.

මේ විශේෂඥයින් අතර රිචර්ඩ් ස්ටෑන්ටන් සහ ජෝන් වොලන්තන් කියන බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයන් දෙදෙනා තමා දුරටම යන්නේ. කිසියම් හේතුවකට ළමයි ගුහාවේ එක කුටීරයක ඉන්න ඕනේ කියා ඔවුන් හිතනවා, මම හිතන්නේ ගමනට සහබාගි නොවූ අය දැනගෙන ඉන්න ඇති ගමනේ සැලසුම. මේ ස්ථානය ගුහාවේ කිමි තුනක් පමණ එහා තියෙන වැලිපරයක් [නම ලියල එන්න කිව්වේ මෙතන වෙන්න පුළුවන්]. තායිලන්තයේ සුප්‍රකට පට්තායා වෙරළ නමින් මෙතනට පට්තායා බීච් කියා කියනවා [ඇත්ත පට්තායා වෙරළ තියෙන්නේ බැංකොක් වලට දකුණින්, මේ ස්ථානය එක්ක කිසිම සම්බන්දයක් නෑ. එහෙත් පට්තායා නම ප්‍රකට නිසා ගුහාවේ වැලිපරයට ඒ නම දැම්ම වෙන්න පුළුවන්. පට්තායා II කියල ගංගාවක වෙරලකුත් මේ ප්‍රාන්තයේ තියෙනවා]. කෙසේ වෙතත් ඒම වැලිපරය තරමක් උස නිසා ළමයි ඕකේ උඩ ඇති කියලයි එතනට යන්නේ. එහෙත් කිමිදුම් කරුවන් නොසිතු සේ එතන වැලිපරය සම්පුර්ණයෙන් යටකරගෙන විශාල දියපහරක් ගලාගෙන යනවා.

ඊ ගාවට වෙච්ච දේ තමා මේ සිදුවීමේ පුදුම සහගතම තැන. මඩ වතුරේ අතපත ගාලා මිසක් හොයන්න බැරි තත්ත්ව යටතේ මේ දෙන්න හොයා ගන්නවා අර පෙර කියූ අඩි දෙකක් විෂ්කම්භය සහිත ගුහා කට. ඔවුන් විෂය විශේෂඥයින් නිසා දිය ගලන ආකාරය සලකා සොයාගත්තා වෙන්න පුළුවන්. මේ පටු කුහරය අඩි පනහක් පමණ දිගයි, මේ වෙද්දී ජලයෙන් පිරිලා. ඒත් මේ දෙන්න ඒ හරහා යනවා. කොහොම ඒ වගේ අවදානම් සහ පුදුමාකාර තීන්දුවකට ආව ද දන්නේ නෑ. පෙර කියූ සියලු අසීරු තැන් තියෙන්නේ මේ පට්තායා වෙරළින් එහා කොටසේ. සියල්ල තනිකර අඳුරේ හිස්වස්මේ එලිය පවා වැඩක් නෑ මඩ ජලය නිසා.

තවත් කිලෝමීටරයක් පමණ සහ අඩි තිහකට වඩා දියයට ගැඹුරේ කිමිදුමකින් පස්සේ මේ දෙන්න හොයා ගන්නවා ළමයි සහ පුහුණුකරු උසින් පිහිටි පස් කණ්ඩියක් මත ඉන්න බව. පෙර කී පටු කුහරයට පිරෙන වතුර ඔවුන් ආසන්නයට ඇවිත්. ඉතා කුඩා ඉඩක ඔවුන් දින නවයක් ඉන්නවා. පාටියට ගෙනා ආහාර සලාක ක්‍රමයට බෙදාගෙන තියෙනවා. එසේම පුහුණුකරු ඔවුන්ට භාවනා මගින් ශක්තිය ක්ෂය වීම අවම කරන හැටි හුරු කළා කියනවා. ඔවුන් හිතාගන්න බැරි තරම් යහපත් මානසික තත්වයක ඉන්නවා. භාවනා සහ කණ්ඩායම් හැගීම නිසා වෙන්න පුළුවන්.

දැන් කතාව දිහා ආපහු හැරිලා බැලුවොත්; ළමයි ඉන්නේ මුව විටෙ සිට කිමි 4ක් දුර, අඩි කීපයක් උස ගැට්ටක.. වතුර අඩි කීපයක් පහල වෙනකම් ඇවිත්. මේ දුර යන්න දැන් වෙද්දී වතුරේ අඩි 30 වගේ ගැඹුරට මුළු දුරම වගේ කිමිදෙන්න ඕනේ. ඒ වගේම මිනිස් සිරුරක වටරවුමේ තරම් හීනි ටනල් කෑලි වලින් යන්න ඕනේ. එසේම ගුහාවේ ඊට පෙර පෙදෙස් සියල්ලම ජලයෙන් යට වෙලා, කලින් කඳු නැගීම් කල තැන්වල දැන් කිමිදීම් අවශ්‍යයි. පැය හයක් යනවා එක්ස්පීරියන්ස්ඩ් කේව් එක්ස්ප්ලෝරර් කෙනෙකුට එළියේ සිට කණ්ඩායම ඉන්න තැනට යන්න.

No automatic alt text available.

වතුර තියෙනකම් හොඳ ඩයිවින් ස්කිල් නැතුව එන්න බෑ. වතුර මෝටර් දාල ඉස්සත් මාස 4ක් වත් වැස්ස තියෙනවා. ඒ නිසා කලින් කතා වුනේ මාස 4 ඔතන තියන්න. ඒත් මෝසම් ක්‍රියාකාරිත්වයක් නිසා ඉදිරි දින කීපයේ මහා වැසි ඇද හැලෙන බවට අලුත් නිවේදනයක් ආපු නිසා බේරගන්න නම් දැන් ගේන්න ම වෙනවා. නොවේනම් ඔය ඉන්න තැන පිරිලා ගිලිලා මැරෙයි. එසේම 16% ට පමණ ඔක්සිජන් මට්ටම අඩුවීම සහ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මට්ටම වැඩිවීම කියන ගැටළු දෙකත් ඉක්මනින්ම තීරණාත්මක තත්වයක් ඇති කරන්න පුළුවන්. ඒ නිසා දිගු කලක් ඔතන තියන්න බෑ . ඔක්සිජන් 12% ට අඩු වුනොත් හෝ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වැඩි වුනොත් එහෙමත් නැත්නම් තව වැස්සකින් ජල මට්ටම නැග්ගොත් ඔවුන් මිය යනවා.

No automatic alt text available.

තායි සීල් භටයින් සහ ස්වෙච්චා කිමිදුම් කරුවන් දරුවන්ට අවශ්‍ය ආහාර සහ සෞධ්‍ය පහසුකම් සපයනවා. සෞඛ්‍ය සේවා සැපයිය හැකි සීල් භටයින් සහිත ටීම් එකක් දිගටම ඔවුන් එක්ක ඉන්නවා. ඒ අය කණ්ඩායමට පිහිනුම් සහ කිමිදුම් පාඩම් ලබාදෙනවා. වෙනම ටීම් එකක් සහන සේවා වෙනුවෙන් එදිනෙදා පැය එකොළහක රවුන්ඩ් ට්‍රිප් එක යනවා. හිතාගන්න අමාරුයි මේ වගේ සියුම් කුහර අස්සෙන් එදිනෙදා මේ කට්ටිය කොහොම ආවා ගියාද කියල. පෙර කී පටු කුහරයෙන් ස්කුබා ඇඳුමේ වායු සිලින්ඩරය එක්ක යන්න බෑ සිලින්ඩරය ඉදිරියට ගෙන තල්ලු කරමින් යන්න ඕනේ. ඒත් අඩුවෙන ඔක්සිජන් වෙනුවෙන් අමතර සිලින්ඩර පවා සපයා දෙන්න ඔවුන් සමත් වෙනවා.

මෙන්න මේ කටයුතු අතර කණ්ඩායමට ඔක්සිජන් සපයන්න ගිය සේවයෙන් ඉවත්වූ සාමාන් ගුනාන් නම් සීල් භටයෙක් ආපහු එද්දී තමන්ගේ ඔක්සිජන් ඉවර වීමෙන් මිය යනවා. මේක මම හිතන්නේ මුදාගැනීමේ අවදානම ගැන හොඳ කියවීමක් වුනා.

මම මේ වැඩසටහනේ දකින ලස්සනම දේ නම් ඔවුන් මෙය කළමනාකරණය කල හැටි. පලවෙනි ලොජිකල් වැඩේ තමා කට අවට තියෙන වතුර බැස්සවීම. මේ සඳහා අධි බල මෝටර් යොදා ඒ වතුර බස්සන්න පටන් ගන්නවා. වතුර පහල පිරිලා කුඹුරු වල ගංවතුරක් වෙනකම්. එසේම සැපයුම් දිගටම පවත්වා ගන්නවා. පහු වෙද්දී වායු නලයක් දාන්න හැදුවත් එය අසාර්ථක වෙනවා එහෙත් මුළු දුරට ලණුවක් යොදා අතරමග ඔක්සිජන් සංචිත තියාගන්න සීල් භටයින් කටයුතු කරනවා. වෙනම පිරිසක් කන්ද උඩින් හාරන්න පුලුවන්ද කියා බලනවා. ගුහාවල සාමාන්‍යයෙන් පවතින චිමිනි සිදුරු තියේද කියන එක තමා ඔවුන් බලන්නේ. එසේම ඉහල වනාන්තරයේ සිවිල් ඉංජිනේරුවන් සහ වනජීවී නිලධාරින් කන්දේ ජලය රැඳෙන තැන් පාරමින් සියලු ජලය මතුපිටින් ගලන්න සලස්වනවා මොකද එසේ නොවේනම් කුහර වලින් ඇතුලට ගලන නිසා. මේ සියල්ල නිසා වැස්ස අතරේ පවා ගුහාවේ එලිය හරියේ ජල මට්ටම අඩු කරගන්න ඔවුන් සමත් වෙනවා.

උඩින් හාරන එක බොහෝ දෙනෙක් දැක්ක පැහැදිලි චිසඳුමක්. වසර කීපයකට පෙර චිලි වල පතලක හිරවූ මිනිසුන් පිරිසක් මුදාගත්තේ හාරලා කැප්සියුල් එකක් යැවීමෙන්. එහෙත් මේ සිද්ධිය ඒ හා සමාන නෑ. පළමුවෙන්ම පතල වගේ ගුහාවේ නිරවද්‍ය සිතියම් නෑ. හාරන තැන තීන්දු කරගන්න. පතලේ වගේ පුහුණු මිනිස්සු නෙවි ඉන්නේ ගුහාවේ ළමයි ටිකක්. පතල හාරන්න වුනේ මීටර හාරසීයකට අඩුවෙන් මෙතන කන්දේ මතුපිට සිට කිලෝමීටරයක් පමණ පහල තමා ගුහාව තියේ කියා හිතන්නේ එසේම පතල හාරන්න දින 69ක් ගියා, මෙතන එතරම් කල් තිබ්බේ නෑ.

එසේම ගුහාවට ඩයිනමයිට් දාන එකත් ඉග්නෝ කලේ ඉන් වඩාත් බරපතල අනතුරක් වෙන්න පුළුවන් නිසා. හැබැයි ගල් කටුව සහ මිටියෙන් ගුහාවේ බොහෝ තැන් පුළුල් කරගන්න තායි සීල් භටයින් කටයුතු කරනවා.

මේ සියල්ල අතර සිසුන්ට තම කෑම පංගුව පවා පුද කරමින් හිටි පුහුණුකරු ඔවුන් රැකබලාගෙන කල වැඩ කොටසත් සුවිශේෂී එකක්.

මේ සියල්ල නිසා ජුලි 9 ඉරිදා වෙද්දී අර පට්තායා බීච් කියන තැනින් මෙහා සියලු ස්ථාන වල ජලය අඩුකර පඩි සකසා ගමනාගමනය පහසු කරගන්න ඔවුන් සමත් වෙනවා. ඒ අනුව පට්තායා බීච් වලින් එහා පටු ගැඹුරු කුහර තුල කිමි එකක පමණ කිමිදීම් සහ  ඉතිරියේ  ගල්  මත නැගීම  ඇරෙන්න වෙනත් කිසි අනතුරක් ඉතිරි වී නෑ.  වැස්ස තවත් වැඩිවන නිසා වැඩිපුර කාලය නැති බැවින් ඔවුන් මුදාගැනීම පටන් ගන්නවා.

ජාත්‍යන්තර කිමිදුම්කරුවන් මේ සඳහා ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික වෛද්‍ය රිචර්ඩ් හැරිස් ව ඉල්ලා සිටිනවා. වෘත්තියෙන් නිර්වින්දනවේදියෙක් වන හදිසි ගිලන් රථ අංශයේ කටයුතු කරන ඔහු වසර තිහකට වඩා අසීරු ගැඹුරු ගුහා කිමිදුම් සහ මුදාගැනීම් වලට වෙනම ප්‍රසිද්ධියක් උසුලනවා. ගුහාව තුල සිටින ළමයින්ට අවශ්‍යම වෛද්‍ය හැකියාව තියෙනා නිසා ඔහුව නිවාඩුවකින් ගෙන්වා ගන්නේ [මේ නිවාඩුවත් ඒ වගෙම අසීරු ගුහාවක කිමිදුම් ගමනක් වෙනුවෙන් අරගෙන තියෙන්නේ].

වෛද්‍යවරයා ගුහාව තුල රඳවා ඔහුගේ පරික්ෂාව අනුව සුදුසු අය මුදාගන්නේ. ඒ අය පළමුවෙන් කිලෝමීටරයකට ආසන්න අසීරු කිමිදුම් ගමනක් නිමා කරන්න ඕනේ පෙර කී පටු කුහර අස්සෙන්. ඒ සඳහා මග දිගට ඔක්සිජන් සිලින්ඩර සපයනවා. කිමිදුම් කරුවන් තිදෙනෙක් මුදා ගන්නා කෙනා සමග එනවා. ඔක්සිජන් පවා ලබා දෙන්නේ ඔවුන්. මේ කොටස තුල මානසිකත්වය පවත්වා ගන්න ඉතාම අසීරුයි. සුළු කලබල වීමකින් සියල්ල කෙලවර වෙන්න පුළුවන්. මඩ නිසා පේන්නේ නෑ වගේම සිය දහරා නිසා පටු තැන් වල බැලන්ස් තියාගන්න බෑ. මානසික අතින් දුර්වල සමහරුන්ට ආතතිය අඩුකරන බෙහෙත් දෙන්න වෛද්‍යවරයා කටයුතු කර තියෙනවා. කෙසේ වෙතත් ඒ ගමනින් පස්සේ බඩ ගාලා කඳු නැගලා අතරමැදි කුටීරයකට එනවා. එතැනදී ප්‍රථමාධාර දීල ආධාරකයක තබන පුද්ගලයා එකසිය පනහක් පමණ සීල් භටයින් ගේ කර මතින් තවත් කිමි කීපයක අසීරු එහෙත් ජලය බස්සන ලද කොටස පහු කරලා තමා ගිලන් රථය කරා එන්නේ.

Image may contain: text


මෙන්න  මේ ආකාරයට දින තුනකදී සියලු දෙනා මුදාගන්න සමත් වෙනවා. කිසිවෙකුට අතරමග කිසිම අනතුරක් වී නැහැ. ඔවුන් දැනට රෝහල් ගතකර තියෙනවා. නිව්මෝනියාව වැනි ආබාධ වලට ඔවුන් ප්‍රතිකාර ලබනවා. කෙසේ නමුත් සියලු දෙනා මුදාගෙන, මුදාගත් පිරිස් සහ වෛද්‍ය වරයා එලියට ආවට පස්සේ ගුහාව සුද්ද කර සිලින්ඩර රැගෙන එන්න ගිය එකසිය පනහකට අධික සීල් වරුන්ට එකවර ඉහල නැග්ග ජලකඳ සුනාමියක් වගේ තමන් වෙත එන බව දකින්න ලැබෙනවා. අතිශය භයානක මේ මුදාගැනීම අහවර වන්නේ ඒ සීල් භටයින් පණ බේරාගෙන ගුහාවෙන් එලියට දිව යාමෙන්. ඒ අනුව මොහොතක් හෝ පමා වුණා නම් ඇතුලේ ඉන්න පිරිසට විශාල අනතුරක් වෙලා මේක කෙළවර වෙන්න ඉඩ තිබ්බේ.

මේ සාමුහික වැඩසටහනේ වැදගත් වැඩක් වුනේ මහජන අංශය කලමනාකරනය කල හැටි. අම්මල තාත්තල බිම හැපිලා වැලපෙනවා අපි දැක්කේ නෑ. ළමයි රෝහල් ගත කරගෙන යද්දිත් සියල්ලන් මුදා ගන්න තුරු මව්පියන් ගුහාව ළඟම හිටිය බව වාර්තා වුණා. මාධ්‍ය වලට හෝ ගොසිප් වලට කවුරුත් අනවශ්‍ය ඉඩක් දුන්නේ නෑ. පළාතේ ආණ්ඩුකාරයා ඒ සියල්ල මනා සේ පාලනය කළා. අනිසි පින්තුර දැම්මොත් නඩු දාන බව දන්වා සිටියා. අනවශ්‍ය ප්‍රශ්න ඇහුවොත් කෙලින්ම එහෙම නොඅසන්න කියා ඒ අයට දැනුම් දුන්න. මහජන අංශය ඒකාධිපතියෙක් වගේ හසුරුවද්දී මුදාගැනීමේ අංශය විශේෂඥ දැනුමට බාරදීල සුදුසු ම තැනදී තීරණ ගන්න එක පමණයි ඔහු කලේ.

කෙසේ වෙතත් මුළු වැඩේම අමාරුම සහ විශිෂ්ටම මිනිස් හැකියාව පෙන්වුයේ අනතුරට පත් ළමුන්. වයස දහ අටට අඩු කෙනෙක් කවදාවත් නොකරන ගුහා තුල කිමිදීම් වගේ දෙයක් මේ අයට කරන්න වුනේ දවස් නවයක් හාමත් වෙලා ඉඳල පීනන්න පවා බැරිව. මානසික ව වියවුල් වී මගදී මැරෙයි කියා බය වෙච්ච අයගෙන් සමහරු හිනාවෙවී ගිලන් රථය කරා ඇවිදගෙන ආපු හැටි ලෝකය පුදුමයට පත්කලා.

අවාසනාවන්ත සිද්ධි ලෙස සටහන් වන්නේ සේවයෙන් ඉවත් වූ සීල් භටයෙක් ස්වේච්චා සේවයේදී මිය යාමත්, ගුහාව තුල සිටියදී ඕස්ට්‍රේලියානු වෛද්යවරයාගේ පියා මිය යාමත් [පියා  මුදා ගැනීම  ඉවර  වුනාට  පස්සේ  මැරෙන්නේ.  වෛද්‍යවරයා දන්නේ  එලියට   ආවට   පස්සේ], තායි ඒකාධිපති පාලනයේ දෝෂ දර්ශනයට පාත්‍ර වන පළාත් ආණ්ඩුකාරයා තනතුරෙන් පහලට දැමීමත්. ආණ්ඩුකාරයා ට ඉහලින් තායි නිලධාරින් විවිධ විකාර කල බවත් පොලිස් නිලධාරින් සහන සේවා වල‍ට බාධා කල බවත් කියවෙන නමුත් ඔහු මැදිහත්ව සියල්ල කළමනාකරණය කරන්න සහ විශේෂඥ තීරණ වලට අනුකුලව කටයුතු කරන්න ගත්ත උත්සාහය නොවෙන්න මේ මුදාගැනීම කරන්න බෑ. මේ  සිද්ධියට  පෙර  පටන්  ඇතිවුණු  ගැටුමක්  හේතුවෙන්  සිකුරාදා  තනතුරින් පහකළ  පසුවත් ඉරිදා සිට   අඟහරුවාදා  දක්වා  මෙහෙයුම්  වලට  නායකත්වය  දුන්  නිසා "ගුහාවේ  ආණ්ඩුකාර" කියා  මිනිසුන්  ඔහුට   කියනවා.

එසේම මේ සමග අතුරු කතා ලෙස ඉලෝන් මස්ක් සහ ඔහුගේ සමාගම් වල සේවකයින් විසින් පැය අටකදී මුදාගැනීමේ සබ්මැරීනයක් නිපදවීම [පාපන්දු පිල නමින් වයිල්ඩ් බෝ කියා නම්කළ මෙය මස්ක් ගේ අභ්‍යවකාශ වැඩසටහන තුල ජීවිතාරක්ෂක මොඩියුලයක් ලෙස වැඩි දියුණු කරන්න නියමිතයි], මස්ක් ටත් පෙර තායි පියෙක් සහ දුවක් එකතුව මුදාගැනීමේ මොඩියුලයක් නිපදවීම සහ අසීරු මුදාගැනීම් ගැන ලොව පුරා කතිකාවක් ඇතිවීම සලකන්න පුළුවන්. මේ කිසිම යන්ත්‍රයක් යොදාගත්තේ නෑ මොකද ඒවායේ උපයෝගිතාවය ගැන ස්තිර විශ්වාසයක් කාටවත් නැති නිසා.

මෙය සැලකෙන්නේ ඉතිහාසයේ සිදු වූ සංකීර්ණම සහ අසීරුම මුදාගැනීමේ ක්‍රියාව ලෙස. ඊටම ආවේනික සියුම් තත්ත්ව රාශියක් විසින් ඒ අවස්තාව නිර්මාණය කරනවා. ඒ සමග එතෙක් ආශ්චර්යයක් ලෙස සැලකු චිලි වල මුදා ගැනීම  සාමාන්‍ය  දෙයක් බව‍ට පත්වෙනවා. චිලි සිදුවීම වෙලාවේ මුදාගැනීමේ කැප්සියුල් එක ඩිසයින් කල නාසා ආයතනය කිව්ව චිලි අය මුදාගැනීමේ වැඩසටහන් වල පෙළපොත අලුතෙන් ලිව්වා කියල. එහෙමනම් තායිලන්තයේ එක්රැස් වූ තායි සීල් භටයින් නිලධාරින් සහ ජාත්‍යන්තර විශේෂඥයින් මුදාගැනීම ගැන ඊට එහා මට්ටමක පර්යේෂණ පත්‍රිකාවක් එලි දැක්වූ බව අපිට කියන්න පුළුවන්. එසේම පුහුණුකරු සහ කණ්ඩායම කාටවත් හිතාගන්න බැරි මිනිස් හැකියාවක ඉහළම අවස්තාවක් පෙන්නලා තියෙනවා.

Monday, March 12, 2018

චාල්ස් ස්ටර්ට්

පරණ කතාවක්. අහම්බෙන් ලැබුණේ.

ඔහු දේශ ගවේෂකයෙකි. ඔහු නමින් විශ්ව විද්‍යාලයක්, නාගරික ඒකකයක්, මහාමාර්ගයක්, කාන්තාරයක් තිබේ. වැදගත් ගන්ගාධාර පද්ධතියක් ලොවට හෙළි කළේ ඔහුය. ගවේෂණ නිසා ශාරීරික දුබලතා වලට ලක් විය.

එහෙත් ඔහුගේ මූලිකම සිහිනය කිසිදා සොයා ගත නොහැකි විය. ඉතාම සාධාරණ හේතු මත ඔහු ඒ පසුපස හඹා ගියද අවාසනාවකට ඔහුගේ සිහිනය සඳහා ඔහු වසර මිලියන ගණනකින් ප්‍රමාදය.

1. ඔහු කවුද?

2. සිහිනය කුමක්ද?


------------

ඔහු චාල්ස් ස්ටර්ට්.

චාල්ස්ස්ටර්ට් ගැන බොහෝ දෙනෙක් අසා ඇත්තේ එනමින් ඇති විවි නිසා. [විදෙස් සිසුන්ට හා දුරස්ථ අධ්‍යාපනය මුල් තැන දෙන විවියක්‌]. ඒ හැරෙන්න ඔහු නමින් සබර්බ් එකක් නගර සභා ඒකකයක්, පාර්ලිමේන්තු ආසනයක්, කාන්තාරයක් හා හයිවේ එකක් තියෙනවා.

ස්ටර්ට් ඕස්ට්‍රේලියාවේ මුල් ජනපදය වන නිව් සවුත් වේල්ස් හි ගවේෂකයෙක්. දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාවේ බොහෝ ගවේෂණ කරන නිසා ඔහුට ඒ පළාතේ රජයෙන් ලැබෙන ඉඩම් හින්දා ඔහු එහෙත් ප්‍රකට කෙනෙක්. ස්ටර්ට් තමයි මරේ - ඩාලින් ගඟේ මූලික සිස්ටම් එක ලෝකයට හෙළිදරව් කළේ. ඊට පෙර හියුම් කියන ගවේශකයා ගඟ ආරම්භය හරියෙන් ක්‍රොස් කර තිබ්බත් ඔහු ගඟ ගැන ගවේෂණයක් කර නැහැ. ඩාලින් හා ඉතිරි අතු ගංගා මරේ ගඟට වැටෙන හැටි හා මරේ මුහුදට වැටෙන තැන ගවේෂණය කළේ ස්ටර්ට්.

ඔස්ට්‍රේලියාව අමුතු භූ විෂමතාවයක් තියෙන රටක්. කඳු තියෙන්නේ වෙරලාසන්නව. ඒ කඳු වලින් රට ඇතුලට ගංගා ගලනවා. මේ නිසා රට අභ්‍යන්තරයේ මුහුදක් [විශාල අභ්‍යන්තර ලවණ විල් වලට මුහුදු කියා කියනවා] තිබිය හැකි බවයි ස්ටර්ට් හිතුවේ. එම මුහුද ආශ්‍රිතව කැස්පියන් මුහුද වැනි සශ්‍රික කලාපයක් තිබෙය කියන අදහසින් තමා ස්ටර්ට් එය සොයා ගියේ. ස්ටර්ට් කුරුල්ලන්ගේ ගමන පවා යොදා ගත්තා තම අධ්‍යනයට.

පළමු  යුරෝපියා  ලෙස ඔහු රට අභ්‍යන්තරයට ගියා. රට මැද තියෙන භයානක කාන්තාර වල ඔහු ඇවිද්දා. මේ ගමන් වලදී ඔහුට ආහාර නැතුව තැන් තැන්වල සිරවී ඉන්න වුනා [හදිස්සියකට සතෙක් මරා ගන්නවත් බැරි රටක් නිසා]. කිහිප වතාවක් මැරෙන්නම ගියා. ඒ නිසා ඉතුරු වුන අර්ධ අන්ධ භාවයක් එක්කයි ස්ටර්ට් ජීවත් වුණේ. අන්ධ වෙලත් ඔහු අභ්‍යන්තර මුහුද හොයන එක නතර කළේ නැහැ.

ඇත්තෙන්ම ස්ටර්ට් හරි. ඕස්ට්‍රේලියාවේ රට ඇතුලට ගලන ගංගා ගලලා තියෙන්නේ අභ්‍යන්තර මුහුදකට තමා. ඒත් වසර මිලියන ගානකට කළින්. ඒවා දැන් එක්කෝ කාන්තාරයේ හෝ එහෙම නැතිනම් කළින් කලට ජලය එකතු වන එයර් [ලංකාවේ පොතේ අයර් විල] ලවණ තැන්නේ හෝ එකතු වෙලා වාෂ්ප වෙලා යනවා. මුහුදු මට්ටමින් පහල විශාල ප්‍රදේශයක් තිබ්බත් ඕස්ට්‍රේලියාවේ අභ්‍යන්තර මුහුද සිඳිලා ගිහින්.

නයිට් නාමයට ඉල්ලුම් දැම්මත් වේටින් ලිස්ට් එකක හිරවීම නිසා ස්ටර්ට් ට එයවත් ලැබෙන්නේ නැහැ. ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඇමරිගෝ වෙස්පුචි ස්ටර්ට් විය යුතුයි.

මේ  ඔහුගේ  යුගයේ  කට්ටිය  සැක  කළ  මුහුදේ  සිතියම.  ඇත්තට  ගංගා  ගලන  ආකාරය  අනුව  ඔහොම  හිතුනට  ඕක  හිඳිලා    කාන්තාර  වෙලා  වසර  මිලියන  ගානක්.

ස්ටර්ට්  ගේ  තවත්  අවදානම්  ගමනක් මරේ ගඟ  දිගේ  එහි  මෝය  සොයා  ගිය  ගමන.


විශාල  ගංගාවක්  නිසා මුහුදට ගලනු ඇත කියා සිතු ඔහු මරේ ගංගාව දිගේ විශාල යාත්‍රාවකින් ගවේෂණ ගමනක ගියේ ගංගාව මුදට වැටෙන තැන සොයන්නට. යාත්‍රාව තනා තිබ්බේ වන් වේ ගමනකට, එනම් ආපසු උඩු ගන් බලා එන්න නොවේ. සිතා උන්නේ මුහුදට වැටී මුහුදෙන් එන්නයි. 

ඒත් බොහෝ දුරු කතර ගෙවා සාගරය සොයා එන මරේ [ඩාලින්] ගඟ සාගරය මායිමේ ඇති අලෙක්සන්ද්රියා විල විසින් ගිල ගනියි. මේ විලට ගඟේ දිය එකතු වන අතර එවැනි විල් නවයක් ඔස්සේ ගලා ගොස් වෙනම නොගැඹුරු වගුරකින් මුහුදට වැටේ. 

මේ මුහුද අයිනේ තියෙන විල නිසා මග හිරවන ස්ටර්ට් බොහොම  අසීරුවෙන්  තමා  ආපහු  එන්නේ.  ඒ  වෙද්දී  සිඩ්නි  හෝ  මෙල්බන්  සිට  මෙතරම්  බටහිරට  ගිය  පළමු  යුරෝපියානුවා ඔහු.

Sunday, December 31, 2017

ෆර්ගනා නිම්නයේ ස්පයිරල දේශසීමාව

වරින් වර අහපු ප්‍රශ්න කීපයක් සාමාන්‍ය දැනීම සමූහ වල.

ලෝකයේ එක්තරා ප්‍රදේශයක් තියෙනවා රටවල් තුනක් විසින් අයිතිවාසිකම් කියන. මේ රටවල් වල අයිතිය නිරවුල් ලෙස වෙන්කිරීම අසීරු නිසා එයාලගේ වාර්ගික වෙනස්කම් මත තමා බෝඩර් එක හැදෙන්නේ. පොඩි පොඩි බෝඩර් වලි සුලබ තැනක්. අපි රටවල් තුන A, B, C කියමු.

මේ ප්‍රදේශයෙ තියෙනවා A රට තුල B ට අයිති එක්ස්ක්ලෙව්  එකක්. හැබැයි ඒ එක්ස්ක්ලෙව් එකේ ඉන්න මුළු ජනගහනයම වගේ වාර්ගිකව C රටේ මිනිස්සු.

1. ප්‍රදේශයට කියන නම කුමක්ද?

2. එක්ස්ක්ලෙව් එකේ නම මොකද්ද ?

3. A, B, C රටවල් මොනවාද?

4. [බෝනස්] එම ප්‍රදේශය වටපිටාවෙන් වෙන් වන්නේ භූගෝලීය ඉතිහාසයේ වැදගත් අතීත සිද්ධියක් නිසා ඒ මොකද්ද?

--------------------

උත්තරය ෆර්ගනා [ෆෙර්ගානා, ෆර්ගොනා] නිම්නය සහ සොඛ් දිස්ත්‍රික්කය. A, B, C රටවල් පිළිවෙලින් කිර්ගිස්තාන්, උස්බෙකිස්තාන් සහ තජිකිස්තාන්.

ෆර්ගනා කියන්නේ මධ්‍යම ආසියාවේ කඳුවලින් වටවූ පහත නිම්නයක්. මේ ස්ථානය හා අවට කලාපය [බැක්ට්‍රියාව ටරීම් පහත්බිම] ඉතා දීර්ඝ ශිෂ්ටාචාර ඉතිහාසයක් සහිතයි. ආර්ය ජනයා සංක්‍රමණ අතර මෙහි බොහෝ දිගු කලක් විසු නිසා [වසර තුන්දාහකට පෙර] මෙය සමහරු ආර්යයන්ගේ මුල් බිම ලෙස සලකනවා. එසේම පර්සියානු කියල ලෝක ප්‍රසිද්ධ වන ශිෂ්ටාචාරය හදාපු ඉරාන් වරු එන්නෙත් මේ හරියෙන්. පසු කාලීනව ෆර්ගනා වල මායිමට සයිරස් ඇලෙක්සැන්ඩර් සහ අශෝක හදන අධිරාජ්‍ය එනවා. කුෂාන් අධිරාජ්‍යය මේ පෙදෙස් පාලනය කරනවා. තජික් වරුන්ගේ පැරණි ශිෂ්ටාචාරයක් වන සොග්දියා රාජ්‍යය පිහිටුවන්නෙත් මෙතන. සේද මාවතේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක්.

ඒ අතීතය කෙසේ වෙතත් මෑතක් වෙද්දී මේ ප්‍රදේශය වාර්ගික ලෙස මිශ්‍ර වෙලා තියෙන්නේ. ටර්කික් ජනයා වන උස්බෙක් කිර්ගීස් වගේම ෆාසි සම්බ්භවයක් සහිත තජික් වරුන් එකිනෙක සමග මිශ්‍රව ඉන්න පෙදෙසක්, මීට අවු 150 ට විතර පෙර රුසියානු අධිරාජ්‍යයට යටත් වෙන්නේ. ඒ සමග රුසියානු පාලක ප්‍රජාවකුත් හැදෙනවා.

මේ කලාපය මධ්‍යම ආසියාවේ ජන ඝනත්වය අධික පෙදෙසක් [සාපේක්ෂව]. උස්බෙකිස්තානයේ නම් අධිකම ජන ඝනත්වය තියෙන්නේ මෙහෙ. අගනුවර පවා තියෙන්නේ ෆර්ගනා ප්‍රදේශය ආසන්නයේ. තජිකිස්තාන් සහ කිර්ගිස්තාන් දෙකේත් ජන ඝනත්වය අධික පෙදෙසක් මේ.

ඒ නිසාම වාර්ගික විවිධත්වය සහ මිශ්‍රණය අධිකයි. ගමින් ගමට වාර්ගිකත්ව වෙනස් වෙනවා. මේ කලාපයේ ජන මිශ්‍රණය කෙතරම් අධිකද කිව්වොත් ඉස්සර කාලේ එය රටවල් ලෙස කොහම බෙදිලා තිබ්බත් දේශ සීමා මේන්ටේන් කර නෑ. මොකද ඒ ජන කොටස් එකිනෙකා එක්ක සම්බන්ධ නිසා. මේ තත්වය වෙනස් කර ප්‍රදේශ සීමා දාන්නේ සාර් රුසියන් සහ සෝවියට් රජයන් විසින්. හැබැයි අභ්‍යන්තර සමූහාණ්ඩු වන උස්බෙක් කිර්ගීස් සහ තජික් ප්‍රදේශ සීමා නිර්ණය කලාට ඒ කාලෙත් බෝඩර් එකක් තිබිලා නෑ. මේ ප්‍රදේශ සීමා දාද්දි වාර්ගික බහුතර බවට මුල්තැන දෙන්න ගිය නිසා ඒ ඒ ජනවර්ග සුලබ පෙදෙස් ඒ ඒ සමූහාණ්ඩුවට දෙන්න ගිහින් මෙතන හැදෙන්නේ ස්පයිරලයක් වගේ වටේ එතෙන සිහින් තීරු තුනක්. තීරු තුන ෆර්ගනා නිම්නය මැද ලක්ෂයකින් ඉවර වන්නේ.

කෙසේ වෙතත් සොඛ් දිස්ත්‍රික්කය නම් කිර්ගී
ස්තානය ඇතුලේ පිහිටි තජික් බහුතර ප්‍රජාවක් ඉන්න කෑල්ල උස්බෙකිස්තානයට අයිති එක්ස්ක්ලෙව් එකක් ලෙස නම් කරන්නේ සෝවියට් වරු. හේතුව අපැහැදිලියි. කතා සහ ජෝක් තියෙනවා. එක ජෝක් එකක් තමා සොඛ් දිස්ත්‍රික්කය කිර්ගිස් සහ තජික් කොමියුනිස්ට් පක්ෂ ලොක්කෝ දෙන්න උස්බෙක් ලොක්ක එකක් කාඩ් ගේම් එකක් පැරදිලා අහිමි වුනා කියන එක. කෝමත් ඔය අමුතු දේශසීමාව හදාපු එක ගැනත් සෝවියට් ජෝක්ස් තියෙනවා. ගමින් ගමට ගිහින් උඹලගේ ජාතිය මොකද්ද්ද කියල අහල පාට තිත් තියලා. ඒවා යා කලාලු. එතකොට ස්පයිරල් ආම් තුනක් ආවලු.

දැන් ඔහොම වෙලා අවසානේ සෝවියට් දේශය කැඩිලා යනවනේ. එතකොට මේ රටවල් තුන නිදහස් වෙනවා. මේවා දේශ සීමා වෙනවා. ඒ වෙලත් කාලයක් යනකම් ෆර්ගනා කලාපයේ ජනයා නිදහසේ ඉඳල තියෙනවා. එහෙත් සොඛ් කලාපයේ වැඩිවන ඉස්ලාමික අන්තවාදය සහ බෝඩර් වලි නිසා බෝඩර් හමුදා අතර වෙඩි තබාගනීම් ආදිය නිසා අද මේ දේශ සීමා තදින් මාක් කරලා බෝඩර් පෝස්ට් දාලා බෝඩර් වල බිම්බෝම්බ වලලා දාල තියෙන්නේ. වෙනත් බසකින් කිව්වොත් මිනිසුන්ගේ එදිනෙදා ජීවිතේ කඩා වැටිලා. ගමේ එළවලු ටික ටවුමට ගෙනියන්න දැන් ස්පයිරල් දිගේ යන්න වෙනවා. හොරෙන් රිංගන්න ගිහින් බිම්බෝම්බ වලට අහුවෙන එකත් සුලබ සිද්දියක්. ඒ වගේම නිතර බෝඩර් වල වෙඩි තියාගන්න සහ ඉඳහිට සෙබලෙක් මැරෙන කලාපයක්. ඒ ඔක්කොම උඩින් ඉස්ලාමික අන්තවාදය තජිකිස්තාන් සහ කිර්ගිස්තාන් දිහාවලින් එනවා. තරමක අන්රෙස්ට් එකක් සහ ටෙන්ෂන් එකක් තියෙන තැනක්. ඇවිලෙන්න ආසන්න බිම්කඩක්.


මේ දේශසීමාව යුනික් වෙන්නේ මෙතන පෑන් හැන්ඩ්ල් හෙවත් ගොඩ තුඩු තුනක් තියෙන එකම තැන නිසාත් මෙහෙම ස්පයිරල් එකක් වගේ කැරකුණ එකම තැන නිසාත්. සොඛ් දිස්ත්‍රික්කය වගේ එක රටක ඇතුලේ වෙන රටකට අයිති තවත් තුන්වෙනි රටක මිනිස්සු ඉන්න අමුතු සීන් එකත් වෙන කොහේ වත් ඇද්ද මන්දා. නැගෙනහිර ජෙරුසෙලම ආසන්න ලෙස තෘප්ත කරනවා එහි අයිතිය ජෝර්දානය සතුනම්.

එම ප්‍රදේශය වටපිටාවෙන් වෙන් වන්නේ භූගෝලීය ඉතිහාසයේ වැදගත් අතීත සිද්ධියක් නිසා. අතීත කිව්වේ භූගෝලීය ඉතිහාසය එනම් වසර මිලියන දෙසීයක් විතර ඉස්සර දෙයක්. මේක ලිව්වේ අපි මේ ගැන කලින් කතා කල නිසා. ඔය කලාපය තමා ඉස්සර පැන්ජියා මහාද්වීපය විසින් වටකළ ටෙතිස් සාගරයේ පූර්ව අවස්ථාවේ ආසියානු බ්ලොක් එකේ දකුණු වෙරළ. තුර්කිය ඉරානය ඇෆ්ගනිස්තානය ටිබෙටය මලයාව ආදී පෙදෙස් සිමරියා කියා හැඳින්වෙන මහද්වීපික පටියක් පහල සිට ඇවිත් ඒ ආසියාවට සවිවීමෙන් තමා හැදෙන්නේ. මේ සමග පූර්ව ටෙතිස් සාගරය නැතුව යනවා නව ටෙතිස් සාගරය කියල එකක් වඩාත් දකුණෙන් හැදෙනවා. මේ මහද්වීපික ගැටුම නිසා කොකේසස් අල්තායි ටියෙන් ශාන් වගේ කඳු මෙන්ම පාමීර් තැන්නත් හැදෙනවා. එතකොට එක මහද්වීපික තට්ටුවක් යට යාම නිසා පහත්බිම් සෙට් එකක් හැදෙනවා ඒ තමා කළු කැස්පියන් ඇරල් මුහුදු සහ බැක්ට්‍රියා ෆර්ගනා ටරීම් ආදී බෙසින්ස්. පූර්ව ටෙතිස් සාගරයේ ශේෂ කියා හිතන්න තියෙන්නේ ඔය ටික. ඒ නිසාම ඛනිජ තෙල් තියෙන පෙදෙස්. ෆර්ගනා වලත් තෙල් ඇති කියල හිතනවා. අවාසනාවකට එහෙම උනොත් මේ ඇවිලෙන්න ළඟ දේශසීමා බෝම්බෙ පුපුරනවා.

මේ පින්තුරේ KR සහ TM කියන පෙදෙස් එනම් කසාක් සහ ටරීම් වලට පහලින් ඔය පාතින් එන භූ තැටිය යට බහින කොට තමා ෆර්ගනා ඇතුළු පහත්බිම් පටියක් හැදෙන්නේ. ඔය පින්තුරය වමි 250 පෙර ලෝකය ගැන දළ සටහනක්


මේ ස්ථානයේ සිතියමේ  "සරල රේඛාවක" යන අයෙකුට රටවල් තුනක් පමණක් සම්බන්ධ දේශ සීමා අට වරක් පසු කිරීමට සිදු වෙන  අවස්තාවක්  තියෙනවා  පහත  ආකාරයට.

මේ පුද්ගලයා;

1. පළමු රටෙන් ගමන් අරඹයි
2. දෙවන රටට ඇතුළු වේ
3. නැවත පළමු රටට ඇතුළු වේ
4. තෙවන රටට ඇතුළු වේ
5. නැවත පළමු රටට ඇතුළු වේ
6. නැවත තෙවන රටට ඇතුළු වේ
7. නැවත දෙවන රටට ඇතුළු වේ
8. නැවත තෙවන රටට ඇතුළු වේ
9. නැවත දෙවන රටට ඇතුළු වී ගමන නිමා කරයි

එනයින් ඒ ඒ රටවල වෙන වෙනස් තුන් වරක් බැගින් ඔහු ගමන් කරනවා 


No automatic alt text available.

ඔය වගේ  කම්බිනේෂන්  සෑහෙන  ප්‍රමාණයක් මේ  ප්‍රදේශයෙන්  අඳින්න  පුළුවන්. මට හයිලයිට්  කරන්න  උවමනා  කෙතරම්  විකාරයක්ද  මේ  දේශසීමාවෙන්  ඇති  කරන්නේ  කියල.  සිතියම  ඔහොම නම්  භුමිය  කොහොම  ඇද්ද?  මේ  දේශසීම  විකාරය  ම  ප්‍රමාණවත්  හේතුවක්  කලාපයේ  අන්තවාද  සහ  කැරලි  ඇතිවන්න. අවු  දෙදාස්  පන්සීයක්  විතර  දේශසීමා  නැතුව  සහජීවනයෙන්  උන්නු  ජන මිශ්‍රණයක්  අද  ඇවිලෙන්න  ආසන්න  තත්වයේ.

Friday, December 8, 2017

ගිලීගිය සාගරය

කාලයක් තිස්සේ ලියන්න හිතා උන්නු මේ ප්‍රශ්නයට ආසන්න හේතුව වෙන්නේ පැන්ජියාව බිඳ වැටුන ආකාරය ගැන අහපු ප්‍රශ්නයක්.

----------------------------

නෙදර්ලන්ත පහත්බිම්, ගංගානම් ගඟ, පර්සියානු බොක්ක, මධ්‍යධරණී මුහුද, ඒරල් මුහුද, කළු මුහුද, බැවෙරියානු තැන්න කැස්පියන් මුහුද, ඉන්දු නිම්නය, ඩනියුබ් නදිය

මේ ඔක්කොටම පොදු එක අතීත වචනයක් තියෙනවා.

1. ඒ මොකද්ද?

2. ඒකට සිද්ධ වුනේ මොකද්ද?

3. එහි ඉරණම ලෝකයට ඇතිකලබවට සලකන බලපෑම් මොනවාද?

4. පෙර සඳහන් කල කලාපයේ මේම සිදුවීම් නිසා නිධානයක් පහල වෙනවා. ඒ මොකද්ද? වුනේ කොහොමද?

------------------------------

නෙදර්ලන්ත පහත්බිම්, ගංගානම් ගඟ, පර්සියානු බොක්ක, මධ්‍යධරණී මුහුද, ඒරල් මුහුද, කළු මුහුද, බැවෙරියානු තැන්න කැස්පියන් මුහුද, ඉන්දු නිම්නය, ඩනියුබ් නදිය මේ ඔක්කොටම පොදු එක අතීත වචනයක් තියෙනවා. ඒ තමා ටෙතිස් සාගරය. වඩාත් නිවැරදිව ටෙතිස් ට්‍රේන්ච් එක.

වසර ම්ලියන තුන්සීයකට එහා පැන්ජියාව නම් තනි මහාද්වීපයක් තිබ්බ කියල හිතන කාලේ ඒ මහාද්වීපයේ වලයාකාර හැඩයෙන් අන්තර්ගත වෙච්ච සුවිසල් සමුද්‍රයට තමා මුලින්ම මේ නම කියන්නේ. ටෙතිස් සාගරයේ මුල්ම ස්වරූපය නිසා මෙයට පූර්ව ටෙතිස් සාගරය කියා කියනවා.

pangea growing earth theory owen Atlas of Continental Displacement


පසුව පැන්ජියාව කැඩෙනවා. එම් කැඩීම එක්ක ටෙතිස් සාගරය උතුරු මුහුදට සම්බන්ධ වෙනවා. මුල් කාලේ ඉඳලම ටෙතිස් සාගරය විශාල ප්‍රමාණයක් ජීවින් උන්නු සාගරයක්. මීට හේතුව එක තැනකට එකතු වෙච්ච ගොඩබිම් අස්සේ පැවතීමත් සමකාසන්න වීමත් පසුව උතුරු සාගර එක්ක සම්බන්ධ වී වෝටර් වේ එකක් වීමත්. මේ සාගරයේ සශ්‍රීක බව නිසා වෙන්න ඕනේ ගොඩබිම හුන් ක්ෂීරපායි ශාක භක්ෂකයෙක් ක්‍රමයෙන් සාගරයට හුරුවෙලා තල්මසුන් බවට පත්වන්නේ. තල්මසුන් ගේ මුල්ස්ථානය වගේම විශාල තල්මස් ප්‍රජාවක්  උන්නු සාගරයක් ටෙතිස්.

මහද්වීප ලෙස කැඩිලා යන යුරේසියාව කියන්නේ යුරෝපයේ සහ ආසියාවේ හරි මැදින් උතුරු කොටස් පමණක් සහිත මහාද්වීපයක්. යුරෝපය කිව්වම ස්පාඤ්ඤ කෑල්ල වෙනම දූපතක් වෙලා ටෙතිස් සාගරය බටහිර යුරෝපය පුරා පැතිරෙනවා ජර්මනිය පෝලන්තය හරියෙන් ගොඩබිම ඉවරයි. දකුණේ තිබ්බ ගොන්ද්වානාලන්තය කියන්නේ අප්‍රිකාව දකුණු ඇමරිකාව මධ්‍යම ආසියාව දකුණු යුරෝපය ඉන්දියාව ඔස්ට්‍රේලියාව සහ ඇන්ටාක්ටිකා සහිත තනි මහාද්වීපයක්.

Image result for tethys 20 ma


මේ ගොන්ද්වානාලන්තය නැවතත් කැඩෙනවා. එහෙම කැඩුණු පටියක් තමා තුර්කියේ සිට ඉරානය ඇෆ්ගනිස්තානය ටිබෙටය තායිලන්තය මලයා අර්ධද්වීපය ඉන්දුනීසියාව ආදිය අයිති පටිය. මේ පටිය වඩාත් දකුණේ සිට පෙර කී පූර්ව ටෙතිස් සාගරය පටු කරගෙන කරගෙන එය භූ තැටි යට ගිල්වමින් ඇවිත් ආසියාවට සවි වෙනවා. පූර්ව ටෙතිස් සාගරය මේ අනුව වමි 100 විතර කාලෙක ක්‍රමයෙන් නැතිව යනවා. කැස්පියන් මුහුද එරල් මුහුද කාරකොරම් කාන්තාරය ඇතුළු මධ්‍යම ආසියානු පහත්බිම් මුහුදු මට්ටමට පහත ස්ථාන සහිත ඒ කොටස පූර්ව ටෙතිස් සාගරයේ අවසානය. අද වෙනකම් ඔරිජිනල් ටෙතිස් සාගරයෙන් කියා ඉතිරි එපමණයි.

No automatic alt text available.


මෙසේ පූර්ව ටෙතිස් සාගරය වහගෙන යන පටු ගොඩබිම් පටියේ දකුණෙන් විවර වී පුළුල් වන සාගරයට නව ටෙතිස් සාගරය කියනවා. ඒත් අප්‍රිකාව සහ ඉන්දියාව වේගයෙන් උතුරට ගිහින් නව ටෙතිස් සාගරයත් පෙර සේම වසා පාෂාණ තට්ටු වලින් යට කරනවා. ඒ අතරේ ඉතාලිය බෝල්කන් ග්‍රීක ආදී කොටස් ඇවිත් යුරෝපයේ ගැටිලා විශාල කඳු හදනවා. බටහිර යුරෝපයට හිමි ටෙතිස් සාගර කොටස් පහත් තැනිතලා ලෙස ගොඩබිම් බවට පත්වෙනවා.

Image result for tethys 20 ma


මේ දෙවැනි ක්‍රියාවලිය ඉවර වෙලා ටෙතිස් සාගරය සමාප්තවන්නේ වමි 10-20 වගේ බොහොම මෑතක. මේ කියූ කලාපයේ අද ඉතිරි සාගර කොටස් එනම් මධ්‍යධරණිය, කළු මුහුද, පර්සියන් බොක්ක ආදිය ටෙතිස් මුහුදේ කොටස් මතින් වෙනත් භූතැටි ගිහින් ඒවා ගිලා බැහැල හැදෙන්නේ. ඔය කියූ පටියේ බොහෝ පහත් බිම් [නෙදර්ලන්තය] තැනිතලා [බැවෙරියාව] ගංගා නිම්න [ඩනියුබ් වොල්ගා ගංගානම් ඉන්දු] ටෙතිස් සාගරය නිසා පහල බහින ගොඩබිම් වල හැදෙන්නේ.

Related image


ටෙතිස් සාගරය විසින් නිර්මාණය කරන උතුරු දකුණු නැගෙනහිර බටහිර යාකිරීම නිසා සාගරික උෂ්ණත්ව යාමනය වීමෙන් පොළොවේ උණුසුම මීට අංශක 10 වගේ උඩින් තියෙන්නේ. මේ කාලේ පොළොවේ ග්ලෙසියර තිබිලා නෑ. ටෙතිස් සාගරය වැහිලා අප්‍රිකා ඉන්දියා පටියෙන් සාගර වෙන් වුනාම තමා ලෝකය සිසිලනය වී ග්ලෙසියර හැදෙන්නේ. මෙයට තවත් බලපානවා පැනමා බිම්කඩ විසින් ඇමරිකා දෙක යාකර එතනින් වෙන සාගර උෂ්ණත්ව යාමනය නැවතීම. ඔය සිසිලනය බලපානවා අප්‍රිකාවේ බොහෝ වනාන්තර සැවානා වෙන්න. එන එතකොට තමා වනාන්තර වල ඉන්න වානරයෙක් පරිසරයට හැඩ ගැහෙන්න තනකොලට බැහැලා එහි උස නිසා දෙපයින් හිටගෙන යන්න පටන් ගන්නේ. රෙස්ට් වොස් හිස්ට්‍රි.

ටෙතිස් සාගරය කියන්නේ ජීවයෙන් පිරුණු එකක් තඩි තල්මස්සු එහෙම සුලබ. එහි පළල අඩු වෙද්දී ජීව ඝනත්වය වැඩි වෙන්න ඇති. ඒ වගේම  ගොඩබිම්  ආශ්‍රිත නොගැඹුරු  මුහුදු  පෙදෙස්  වල  විශාල  ලෙස  ප්ලැන්ක්ටන්  නිර්මාණය  වෙනවා. මේ සියලු ජීව කොටස් එහි පතුලට බැහැල තියෙන්නේ. ඒ පතුල ගිල්වාගෙන දකුණින් ආ භුතැටියට යට වෙනවා. අන්න ඒ ජීව ද්‍රව්‍ය තමා බොරතෙල් කියල අද ගන්නේ. ඒ අනුව අප්‍රිකාවේ උතුරු වෙරළ මැද පෙරදිග ඉරානය කැස්පියන් එරල් මුහුදු අවට ආදී කලාපයේ වත්මන් ගොඩබිම් යට බොහොම ඉහල මට්ටමක පැරණි ටෙතිස් මුහුදු පතුලේ මේ සත්ව ශේෂ හෙවත් බොරතෙල් තියෙනවා. ඔවුන්ට ඒ සම්පත ලැබෙන්නේ ටෙතිස් සාගරයෙන්.

Friday, December 1, 2017

චැඩ් විලට කොන්ගෝ වතුර

බොහොම ඉස්සර කාලෙක දමාපු ප්‍රශ්නයක්. මේක අද ඇදෙන්නේ Para San දාපු වීඩියෝවක් නිසා. ඒ වීඩියෝව අන්තිමට. මුලින්ම ප්‍රශ්නය.

කිසිම සාගරයකින් ජලය නොගෙන සහරාව සශ්‍රීක කරන වැඩ සටහනක් එක්තරා මහා පරිමාන ව්‍යාපෘතියක කොටසක් ලෙස ඉදිරිපත් විය.

1. එහි කතාවට ගත් සහරාවට ජලය සපයන ක්‍රමවේදය කුමක්ද?

2. අදාළ වැඩ සටහන සහිත මහා පරිමාණ ව්‍යාපෘතියේ නම හා පොඩි විස්තරයක් දෙන්න

--------------

පලවෙනි ප්‍රශ්නෙට උත්තර ගොඩක් තියෙනවා. ඉන්එකක් මාර වැදගත් එකක්. ඒ තමා කොංගෝවේ ජලය ගෙනත් චැඩ් විල පිරවීම. ඒ හරහා කාන්තාරකරණය වන සහේල් කලාපයේ විශාල පෙදෙසක් බේරාගන්න සහ දියුණු කරන්න පුළුවන් කියන එකයි  මූලික අදහස. එහෙත්  මේ  අදහස  දැන්  සියවසක්  පමණ  තිස්සේ  විවිධ  මුහුණුවරින් විවිධ  බල  කඳවුරු  වල  සහයෙන්  කතාවට  ගැනෙනවා,  තවම  කිසිවක්  කර  නැහැ.

මුලින්ම සහේල්  කලාපය ගැන හිතුවොත් චැඩ් විල තියෙන්නේ සහේල් කලාපයේ මධ්‍යයේ. සහෙල් කියන්නේ අත්ලාන්තික් ඉඳලා රතු මුහුද වෙනකම් සහරාවේ දකුණු සීමාවේ දිවෙන හීනි පටියට. වෙරළ හෙවත් සහේල් කියන්නේ වෙරලක් නොවුනට වෙරළාශ්‍රිත ශාක වර්ග වලින් බහුල වැලි තීරයක කෙළවරක් නිසා. සහරාව දකුණට පැතිරීම නිසා ලෝකයේ ලොකුම ජල හා ආහාර හිගයක් තියෙන ප්‍රදේශයක්. [සහරාව තුල මිනිස්සු නැහැනේ ඒ නිසා එහෙ අවුලක් නැහැ. අවුල තියෙන්නේ මිනිස්සු ඉන්න පැති වලට කාන්තාරේ එන කොට. ඒ  තමා සහේල් ]

බඩගින්නේ සංකේතය ලෙස අප දුටු ඉතියෝපියානු හා සෝමාලියානු මිනිසුන් මේ කලාපයේ අර්බුදයේ ප්‍රතිපල. එතරම් ප්‍රකට නොවුනත් චැඩ් නයිජර් මාලි සුඩාන් වගේ රටවලත් ඒ ගානටම බඩගින්නේ මැරෙනවා. වාර්ෂිකව මිලයන ගානක් මියයන තත්වයක්. මේ ලෝකයේ බඩගිනි කලාපය.

චැඩ් විල තමා කලාපයේ එක ප්‍රධාන ජල සැපයුමක් වන්නේ. චැඩ් විල ලංකාවෙන් තුනේන්  එකකට වඩා ලොකුවට තිබ්බ එකක්. මද්යම අප්‍රිකාවේ සිට චැඩ් විලට ගංගා ගලන නිසා ඒ කාලේ ඒ හරියේ මිනිස්සු සෙට්ල් වුනා. ඒත් සහරාව දකුණට ඒමත් මිනිස් ක්‍රියාකාරකම්, විවිධ වල් පැලැටි නියං ආදී හේතු නිසා චැඩ් විල හිදෙන්න ගත්ත. වර්තමානයේ චැඩ් විල වකිමි 1000 වගේ කුඩා විලක්. 1960 කාලේ 26000 ක්. ඒ කියන්නේ දැන් තියෙනෙන් 4% ට වඩා අඩු ප්‍රමාණයක්.

අප්‍රිකාවේ භූ විෂමතාවය ගත්තොත් [පහත සිතියම බලන්න] එහි මූලික ද්‍රෝණි දෙකක් තියෙනවා. එකක් කොන්ගෝ ද්‍රෝණිය, අනික චැඩ් ද්‍රෝණිය. මේ දෙක කිමි 1000 ක විතර පරාසයකින් එකිනෙකාට අසල්වාසිව තියෙන්නේ. චැඩ් ද්‍රෝණිය පෙර කී ලෙස මිය යද්දී කොන්ගෝ ද්‍රෝණියේ සියළු ජලය තප්පරෙකට ඝන මීටර 60000 ක විතර රේට් එකකින් මූදට ගලනවා කොන්ගෝ ගඟෙන්. සිතියමේ  චැඩ් විල හා කොන්ගෝ ගඟත් පෙන්නනවා. පටිය තමා සහෙල්




දැන්  වැඩේ  පැහැදිලියි නේ.  ඔය එක  රවුමක  උතුරා  යන  වතුර  අනික්  රවුමේ  පැතිරෙන  කාන්තාරය  මැද්දේ  හිඳිලා  තියෙන  විලට  පිරවීමයි  උවමනාව.  වැඩිය  ඕනේ  නෑ.  5%  ක  ප්‍රමාණයක්  ඇති  වැඩේට.  පෙර කී පරිදි දැන්  සියවසක්  පමණ  තිස්සේ  විවිධ  මුහුණුවරින් විවිධ  බල  කඳවුරු  වල  සහයෙන් මේක  ගැන  කතාවෙනවා.  ඒ  ඒ  කාලවල  විවිධ  නම්  කියල  තියෙනවා.  අපි  වෙන  වෙනම  සලකමු.

ඇට්ලන්ට්‍රොපා
ඇට්ලන්ට්‍රෝපා ව්‍යාපෘතිය කියන්නේ යුරෝපයේ වැඩිවන ජනගහනයට අප්‍රිකාව අල්ල ගන්න 1920 විතර හදාපු සැලසුමක්. ජිබ්රෝල්ටා වලින් බැම්මක් බන්දලා මධ්‍යධරණිය මීටර 200ක් හින්දලා අප්‍රිකාව හා යුරෝපය කීප තැනකින් යාකරන එක තමා පළමු සැලසුම. ඒ මගින් අඩු ජනාවාස සහිත සහරා කලාපය යුරෝපීය ප්‍රජාවෙන් ජනාකීර්ණ කරන්න.

මේ නිසා සහරාව සශ්‍රීක කිරීමට කොන්ගෝ ජලය සහරාවට ගෙන එන එක තමා දෙවන කොටස. ඒ අනුව කොන්ගෝ හරහා විශාල වේල්ලක් බැඳ වර්තමාන කොන්ගෝ රාජ්‍ය දෙකේ වැඩි හරියක් ජලයෙන් යට කර එම එකතු වෙන ජලය චැඩ් විල දිහාට ගෙන ගොස් චැඩ් විල ආශ්‍රිතව ඇති විශාල ජලාශයක් කරවා එමගින් සශ්‍රීක කලාපයක් හදන්න

[කලකට පෙර චැඩ් විල කැස්පියන් මුහුද මෙන් එකහමාරක් විතර ලොකු කාලයක සහරාව සශ්‍රීකව පැවතුනු බවට පසුව සාධක ලැබෙනවා]

මේක සුද්දගේ මහන්තත්ත වැඩක්. අප්‍රිකාව දකින්නේ හිස් ඉඩමක් ලෙස. එහි ඉන්න ම්නිසුන්ට වෙන්නේ මොකද්ද කියා නිකමටවත් හිතලා නැහැ. මේක සමහරවිට වෙන්න ඉඩ තිබ්බ හිට්ලර් අතින්. එහෙම වුනානම් අපි ඉන්නේ මේ ලෝකයේ නොවේ වෙනස් එකක.

කොටස් වශයෙන් යමු. තව ස්ටේජස් තියෙනවා.

ට්‍රාන්ස්ඇකුවා

ඇට්ලන්ට්‍රෝපා නැතත් ඉතාම තාර්කිකව කොන්ගෝව චැඩ් දිහාට හැරවීම තුලින් මේ ඛේදවාචකය නිමා කල හැකියි [සැහෙන්න දුරට].

මේ සම්බන්ධයෙන් ආපු ඊළඟ ප්‍රොජෙක්ට් එක තමා ට්‍රාන්ස්ඇකුවා. 1970 කාලේ ආපු එකක්. පස්සේ චන්ද්‍රිකා සහයෙන් 1980 කාලේ සැලසුම් කල මේ ව්‍යාපෘතිය තුල ලොකු සැලසුම් බරගානක් තියෙනවා. කොන්ගෝ ඉඳලා චැඩ් දිහාට කිමි දෙදාස් ගානක ඇලක්.

ජල  විදුලිය  මහා මාර්ග  සමග යන මෙගා  ප්‍රොජෙක්ට්  එකක්. මේ වැඩසටහන ගැන විස්තර මෙතනින් ගන්න 

උබන්ගයි

පසුව අප්‍රිකානු රාජ්‍ය එකතු වෙලා අප්‍රිකානු ඉංජිනේරුවන් සමග කරන කෙටි හා පහසු වැඩසටහනක් තමා උබන්ගයි. උබන්ගයි කියන්නේ කොංගෝවේ අතු ගංගාවක්. එය වඩාත් උතුරට වෙන්න තියෙන්නේ. කොන්ගෝ ප්‍ර ජනරජයේ හා මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ මායිම. ඒ වගේම මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ අගනුවර වන බන්ගායි තියෙන්නෙත් මේකේ. කොන්ගේවෙන් 1/5 වතුර එන්නේ මේකේ

උබන්ගයි වල ඉඳලා චැඩ් විලට ජල සපයන චාරි ගංගාවට කිමි එකසිය ගානක ඇලක් කාපුවම ඇති කියලා පස්සේ හොයා ගන්නේ. ඒ අනුව තමා උබන්ගයි වැඩසටහන් පටන් ගන්නේ. මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ හදන ජලාශයකින් [පලම්බෝ] හරවන වතුර චැඩ් විල දක්වා  ගෙනයන එක.

මේක ගැන විවිධ අධ්‍යන කලත් මේකත් තාම පටන්ගෙන නැහැ. ඇත්තෙන්ම මේක කරන්න බැරි මොකද කියා තේරෙන්නේ නැහැ. වසරකට සහෙල් වල මැරෙන හා ඉන්න උන්ව නඩත්තු කරන්න යන වියදම ම මිලියන බිලියන ගානක්. මේ ඇල බොහොම සාමාන්‍ය ඇලක්. මුළු වියදම මිලියන හයයිකියලත් තියෙනවා පහත වාර්තාවේ [ඒකනම් මට ෂුවර් නැහැ]

මේ වාර්තාව 2009. වාර්තාවේ ලස්සනට තියෙනවා චැඩ් විල හිඳුනු හැටි. 2009 ලෝක බැංකු ආධාර ලැබෙනවා ෆීසිබිලිටි ස්ටඩි එකකට. ඒත් මේ ගැන අප්‍රේල් 24 වෙනිදා ආපු පුවතක තියෙනවා චැඩ් විල සම්බන්ධ රාජ්‍ය වල කමිටුවේ නායකයා ප්‍රශ්න කරන බව ඇයි මේක තවම නොවෙන්නේ කියලා.

වර්තමානය

Para San දාපු වීඩියෝව තමා මේක.  මේකට  අනුව අපි ආපහු ඇවිත්  ට්‍රාන්ස් ඇකුවා ප්‍රොජෙක්ට් එකට. කරන්න යන්නේ චීන සහයෙන්. බටහිර රටවල්   වැඩේට කොක්ක අදිනවා.

ගැටළු  සහ  යතාර්තයන්


අපි කලාපයේ භූ දේශපාලනික තත්ත්ව විමසා බැලුවොත්; 
  • ප්‍ර කොන්ගෝ ජනරජය හෙවත් මානව වර්ගයාගේ පහුගිය සියවස තුල ලොකුම ඛේදවාචකය තුල තමා වතුර තියෙන්නේ. මේ වෙද්දී මේ රට පාලනය කරනවා විවිධ අවිගත් කල්ලි විසි ගානක්. ඒ නිසා මේ හරියේ මොකක් හරි කරන එක ලෙහෙසි නැහැ. ඇමරිකන් ගැති මොබුටු සෙසේ සෙකෝ ගේ කාලේ මොනවා උනත් කිසියම් ස්ථාවරයක් තිබ්බා. මේ ප්‍රොජෙක්ට් ප්ලෑන් කලේ එයාගේ කාලේ. ඊට පස්සේ කබීලා ඇවිත් රට අරාජික වුනා 
  • කොන්ගෝ දෙරට වතුර දෙන්න කැමති නැහැ. ඉන්ගා බලශක්ති ප්‍රභවයට බලපාන නිසා. සහ මත්ස්‍ය ප්‍රමාන අඩු වෙන නිසා.
  • උබන්ගයි වල පලම්බෝ ජලාශය හදන්නේ මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ [ගඟෙන් බාගයක් කොන්ගෝ දේශයට අයිතී]. මෑතක් වෙනකම් තරමක් ස්ථාවරව පවතී නමුත් මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ ඉස්ලාමික අත්න්තවාදින් හා ක්‍රිස්තියානි අන්තවාදීන් අතර ගැටුම් නිසා රට දැනටම දෙකට බෙදා ඉවරයි කියා මුස්ලිම් අන්තවාදීන් කියන්නේ. ප්‍රොජෙක්ට් එක යන්නේ ඒ පසු තලයේ
  • දිගු ජල මාර්ග ඔස්සේ වියලි පෙදෙස් වලට ජලය ගෙන එම එතරම් සාර්ථක දෙයක් නොවේ. මොකද ඒ ජලයෙන් වැඩි හරියක් වාෂ්ප වෙන නිසා. 
  • චැඩ් විලේ අර්බුදය වතුර නැති එක නොවේ එහි රොන් මැද හා ජලය උරා ගණන් වල පැලැටි වැවීම ලෙස සිතන පිරිසක් ඉන්නවා. ඔවුන් කියන්නේ එක විසඳන්නේ නැතුව බොරුවට වතුර දැම්මට වැඩක් නැහැ කියා.
  • ග්‍රේටර් සහරාවට කෙලින්ම වතුර දුන්නට සශීක වන්නේ නැහැ මොකද වැලි තට්ටු මාර යටට තියෙනවා.
  • ට්‍රාන්ස් ඇකුවා එකේ මුළු ඉලක්ක වගා බිම් ප්‍රමාණය ලංකාවට වඩා කුඩායි. උබන්ගායි එකේ ඊට වඩා වැඩි වෙන්න බැහැ.  වියදමට වටීද?
  • මේක සහෙල් වල මුළු ප්‍රශ්නයට විසඳුමක් නොවේ. ඒක මීට වඩා ලොකු පරිමානයේ ප්‍රශ්නයක්. සහෙල් කියන්නේ රුසියාවේ දකුණු දේශ සීමාව විතර තඩි පටියක්. මේ සුළු  පෙදෙසක්  පමණක්  සශ්‍රීක  කරන  වැඩක්.
  • අප්‍රිකාවේ හා ලෝකයේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන කලාපය. මේ කලාපයේ ජනගහනය පහුගිය වසර තිහේ ඩබල් වෙලාලු. කොන්ගෝ වේ දෙකහමාරක්.
  • මුස්ලිම් අන්තවාදය හා සහරා කාන්තාරය ඇවිදින් වසා ගන්නේ මේ මහා ජනගහනය. අනාගත ලෝකයේ ආගමික යුදබිම මෙතන තමා.
  • බටහිර විරෝධයෙන් ප්‍රොජෙක්ට් එක කරන්න යාමෙන් කලාපිය අන්තවාදයට බටහිර ආශිර්වාදය ලැබිලා උත්සන්න වෙන්න පුළුවන්. ඒක ලොකු කන්සර්න් එකක්.

Saturday, November 25, 2017

ගොඩබිමට ගලා බසින ගංගාව

මේකත් සාමාන්‍ය දැනුම සමූහවල අහපු එකක්.

බොහොම කාලෙකට කලින් එක්තරා කාන්තාර පෙදෙසකින් විශාල ගංගා කීපයක් ගලනවා. මේ ගංගා ගලන තැනිතලාව එක පසෙකින් කාන්තාරේ වැලි පර වලිනුත් අනෙක් පසින් ඉස්මතුවන කඳුවැටියකිනුත් හිරවෙනවා. ඒ පාර එම ගංගා කාන්තාරයේ හැදෙන බේසින් එකකට පිරෙන්න ගන්නවා. එම නිසා එතන අතිවිශාල විලක් හැදෙනවා. විල මගින් කාන්තාරය සශ්‍රීක කරනවා, කලාපයේ විශාල සත්ව ගහනයක් හැදෙනවා. පහුකාලීනව මානව ගහනයත් මේ පළාතේ වර්ධනය වෙනවා.

ඊට පස්සේ එකපාරටම අර විල කන්දේ දුබල තැනක් හොයාගෙන එතන විවර කරගන්නවා. මේ හරහා ලෝකයේ ඉතාමත්ම සුන්දර නිර්මාණයක් බිහිවෙනවා. හැබැයි විල හින්දෙනවා.

අද මෙම විල නැහැ, ඒ වෙනුවට තියෙන්නේ ලවණ තලාවක්. සුන්දර නිර්මාණය පවතින්නේ අර එක ගංගාවක. ඒ වගේම තවත් ගඟක වතුර මුහුදට හෝ විලකට නොගොස් ලෝකයේ දුර්ලභ භූ ලක්ෂණයක් බිහිකරනවා. තැනිතලාව ආයිත් මහා කාන්තාරයක් වෙනවා. වැඩේ තියෙන්නේ මේ ඔක්කොම වෙන්නේ බොහොම වේගයෙන් නිසා අදටත් ඒ කාන්තාරේ සත්තු මිනිස්සු ඉන්නවා. ඒ අය මේ අසීරු පරිසරයට හැඩ ගැහිලා තියෙන්නේ.

හැබැයි තාමත් ගංගා පෝෂක ප්‍රදේශයට වැස්සම ටික කාලෙකට ඒ කාන්තාරේ විල තිබ්බ හරියේ පරණ විලේ කොටසක් ප්‍රතිෂ්ටාපනය වෙනවා. වැලි කාන්තාරේ එක පාරට විලක් වෙනවා. වැලි අස්සේ තියෙන ගස් ඉක්මනින් හැදෙනවා. මේක දන්නා සත්තු ඒ කාලෙට ඒ කාන්තාරේ ට ඇවිත් වතුර ඈත කඳු අස්සෙන් ගලාගෙන එනකම් බලා ඉන්නවා. ඔක්කොම ජොලිය ටික දවසයි වතුර හිඳුන ගමන් ආයිත් කාන්තාරේ

1. කාන්තාරය කුමක්ද?

2. විල කඩාගෙන ගිහින් හැදුනු සුන්දර නිර්මාණය කුමක්ද?

3. මුහුදට හෝ විලකට යන්න බැරිවුණු ගඟ නිර්මාණය කරන අමුතු භූ ලක්ෂණය කුමක්ද? එහි නම කුමක්ද?

4. එදා විලට කිව්ව නම අද ලවන තලාවට කියන්නේ. ඒ මොකද්ද? [ඒක සිංහලෙන් ලියන්න මටත් බැහැ, ඒ නිසා ඉංග්‍රීසියෙන් තිබ්බත් ඇති]

---------------

මේ කතාව සැම්බෙසි ඔකවන්ගෝ ගංගා සහ කලහාරි කාන්තාරය ගැන කතාවක්. පහත පින්තුරේ ස්ථාන තියෙනවා දළ වශයෙන් අතීත විලේ සටහනකුත් සමග. [ලෝක  ව්‍යවහාරයෙන්  කලහාරි  කාන්තාරය  කිව්වට  කලහාරිය  කාන්තාරයක්  නොවේ.  එය  අර්ධ  ශුෂ්ක  පෙදෙසක්. එහි  වාර්ෂික  වර්ශාපතනය  කාන්තාරෙකට  වඩා  වැඩියි.  එහෙත්  ඒ  වැස්ස  එකපාරට  කෙටි  කාලෙක  වැටෙන  නිසා  ස්වභාවය  කාන්තාරයක්  වගේ. මේක  සයිඩ්  ෆැක්ට්  එකක්]



No automatic alt text available.

කලහාරි කාන්තාරයේ උස වැලි පර සහ සිම්බාබ්වේ වල භූගෝලීය හේතුවක් නිසා උස්වන කඳු පද්ධතය නිසා තමයි බොට්ස්වානා නැමීබියා අවට බේසින් එකක් හැදෙන්නේ. කාලෙකට කලින් මේ බේසින් එක සපුරා ලොක් වීම නිසා ඉහල සැම්බෙසි, ඔකවන්ගෝ ආදී ගංගා රාශියකට මුහුදට ගලන්න බැරි වෙනවා. මේ ගංගා ගෙනෙන ජලය රැස්වීමෙන් විශාල ජලාශයක් හැදෙනවා. ජලාශය බොට්ස්වානා නැමීබියා දෙරටේ කලහාරි කාන්තාරයට වර්තමානයේ අයිති විශාල ප්‍රදේශයක පැතිරෙනවා, විශාලත්වයෙන් වර්තමාන සුපිරියර් විල [විශාලම මිරිදිය විල] තරම් අගයක් ගන්න බව හිතන්නේ. විලට කියන නම මක්ගඩික්ගඩි [Makgadikgadi]. අද එතන තියෙන ලවන තලාවට කියන නමින් තමා විල නම් කෙරෙන්නේ

විල නිසා අවට සශ්‍රීක වෙනවා. කලහාරි  කාන්තාරය  වනාන්තරයක්  වෙනවා.  අප්‍රිකාවේ දකුණු කලාපයේ සත්ව ගහනය වර්ධනය වන්න විලෙන් සැහෙන වැඩක් වෙනවා. පූර්ව ශිලා යුග මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් පවා සුලබයි. විශාල මිනිස් ගහනයක් උන්නු බවට සාධක තියෙනවා

විල පිරිලා ජල උස ක්‍රමයෙන් වැඩි වෙද්දී එක තැනකින් උතුරනවා මේ ඉතිරීම නිසා එම දුර්වල ස්ථානය ඛාදනය වන්න පටන් ගන්නවා. ඒ ගලාගිය පාර දිගේ තමා අද මධ්‍යම හා පහල සැම්බෙසි ගඟ ගලන්නේ. [මතක ලෙසට ටාසන් කතාව දිග ඇරෙන්නේ මෙන්න මේ හරියේ - පින්තුර මතක් කරගන්න] මීට වසර ලක්ෂයක් එකහමාරක් පමණ පෙර කෙටි කාලෙක විශාල වතුරක් ගලාගිය සලකුණු තියෙනවලු බොහෝ දෙනා හිතන්නේ ඒ ඛාදනය වීමෙන් විශාල විල එකපාර ගලාගිය මොහොත ලෙස. කෙසේ වෙතත් මේ ඉවුර බිඳෙන තැන ලස්සන දිය ඇල්ලක් හැදෙනවා ඒ ලෝක ප්‍රසිද්ධ Mosi-oa-Tunya හෙවත්  වික්ටෝරියා ඇල්ල.

මීට වසර දහදාහකට පෙරත් විල තිබුනලු. ඒ අනුව  විල  හැදෙන  සහ  කැඩෙන  එක  චක්‍රීයව  වෙනවා  කියා  හිතන්නේ. ඒ කාලෙ විශාල ජල ගලායාමක් එක පාර වෙලා කෙටි කලකින් තමා හිඳිලා තියෙන්නේ. ඒ වෙද්දී අවට උන්නු සත්ව හා මිනිස් ප්‍රජා ශුෂ්ක තැනිතලාවක සහ වැලි කාන්තාරයක හිර වෙනවා. අද ඒ ප්‍රජාවන් කලහාරි තත්වයන්ට හුරුවෙලා ඉන්නේ. කලහාරි වනගත මිනිසුන් ඒ වගේ එක ප්‍රජාවක්. දැන් විල වෙනුවට තියෙන්නේ පතුලටම හිඳිලා ලුණු මිදුණු ලවන තලා කීපයක්.

පැරණි විල දිගේ ගලා බහින ප්‍රධාන සැපයුම්කරු වන සැම්බෙසි ගඟ අද කෙලින්ම වික්ටෝරියා ඇල්ල ලෙස වැටෙන්නේ. ඒ හරහා ඉස්සර ගංගා දෙකක් වෙච්ච ඉහල සැම්බෙසි හා මධ්‍ය-පහල සැම්බෙසි එකතු වෙනවා. සැම්බෙසි ලෝකයේ ධාරිතාවය අධිකම ගඟක්. ඒ හැරෙන්න තවත් ගංගා කීපයක් පැරණි විල හරහා ගලලා පහලට යනවා. කැනියන් සුලබ ප්‍රදෙශයක්.

මේ පැරණි විලට ආපු ඔකවන්ගෝ ගඟ තියෙන්නේ කෙලින්ම අනිත් පැත්තේ නිසා යනවනම් මුළු ලවන තලාවම ක්‍රොස් කරන්න ඕනේ. ඒ නිසා ඒ ගඟ ලවන තලාව දිහාට ගලනවා. එය කලහාරි  බේසින්  එකේදී    අතු ගානකට බෙදෙනවා ඒ අතු බෙදෙමින් පැතිරී ගිහින් අන්තිමේදී මුළු ගඟම පොලොවට පැලැටි වලට හා වාතයට උරාගෙන සපුරා ඉවර වෙනවා. මේක ඔකවන්ගෝ ඩෙල්ටාව විශාලත්වයෙන්  ලංකාවෙන්  හතරෙන් එකක්  විතර. සාමාන්‍ය ඩෙල්ට වලට වඩා වෙනස් මේ ඩෙල්ටා එක මුහුදට හෝ විලකට සම්බන්ධ නැහැ. නිකම්ම අභ්‍යන්තර බිමක තියෙන කොහේටවත් යන්නේ නැති ඉන්ලන්ඩ්  ඩෙල්ටාවක්. එය දුර්ලභ භූ ලක්ෂණයක් ඔකවන්ගෝ ඩෙල්ටා පෙදෙස ජලය සහිත වගුරක්. ඔකවන්ගෝ ගඟ කිසිම ජලාශයකට නොගලන ගඟක්, තනිකර වාෂ්ප වෙලා ඉවරවෙන [අතීත ඉන්දියාවේ තිබ්බා කිව්වා සරස්වතී ගඟත් මෙහෙම එකක් කියල භාරත සාහිත්‍ය පොත්වල තියේලු. ඒ ගඟ එහෙම පිටින්ම වේලිලා කියල කියන්නේ]


වසරේ එක කාලෙක ඇන්ගෝලාව අවටට වහින කොට ඔකවන්ගෝ ඩෙල්ටාවට ඔබ්බෙන් කාන්තාර පෙදෙස් වලට සත්තු එකතු වෙනවා උන් එන්නේ වටේ ශුෂ්ක පෙදෙස් වලින්. බොහෝ විට ඒ වෙද්දී එතැන වැලි කාන්තාර වුනත් උන් අපහසුතා නොතකා එතනට එනවා. මේක ලෝකේ ලොකුම සත්ව ඒකරාශී වීමක්. ඔකවන්ගෝ ගඟේ වතුර ඩෙල්ටා පහුකරලා කාන්තාරේ දිගේ ගලාගෙන ගිහින් කලහාරියේ නැගෙනහිර කොටස තනිකර විලක් බවට හැරෙනවා. සීසනල් ගස් එක පාරට මතුවෙනවා. සත්තු එකතු වෙනවා. මේ සිද්ධිය ඩේවිඩ් අටෙන්බොරෝ එක වාර්තා වැඩසටහනක ලස්සනට පෙන්නනවා. අලි කාන්තාරේ දිගේ ඇවිත් වතුර එනකම් බලා ඉන්න හැටි.

සැන්දෑ හිරුරසින්  දිදුලන ඔකවන්ගෝ ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ සිට පෙනෙන ආකාරය