Saturday, August 31, 2019

ඉස්ලාමය වල් වැදුනේ හුලෙගු ඛාන් ගේ නෙස්ටෝරියානු-මොන්ගල් ආගමික යුද්ධය නිසාද?

මද්‍යකාලින යුගයේ කාන්තාර ආගම් තුනෙන් ශිශ්ටම එක මුස්ලිම්. අශිශ්ටම එක ක්‍රිස්තියානි.

අන්‍යාගමිකයන්ට සැලකීම ගන්න. ක්‍රිස්තියානි: කන්වර්ට් නොවුනොත් මරනවා. තනි මිනිස්සු නෙවි රටවල් පිටින්, යුදෙව්: ජුදා දේශයේ ඉන්න බැහැ රට හැර යන්න ඕනේ, මුස්ලිම්: වැඩියෙන් ටැක්ස් ගහනවා, සෙකන්ඩ් ක්ලාස් සිටිසන්ස් ලෙස ඉන්න පුලුවන්.

විද්‍යව ගන්න. ක්‍රිස්තියානි: බයිබලය හෝ බයිබලය මත පටවන ලද ඇරිස්ටෝටල් ඇක්වයිනාස් වගේ උන්ගේ මත වලට එරෙහි වුනොත් ප්‍රසිද්දියේ මරනවා, යුදෙව්: යුදෙව් දර්මයට පිටින් යමක් උගන්වන්න තහනම් පිටුවහල් කරනවා, මුස්ලිම්: ගනිතය තාරකා විද්‍යාව ආදියේ මද්‍යතන යුගයේ වැදගත්ම සොයාගැනීම් කරනවා

ඉස්ලාමය අන්‍යාගමිකයන් හදුන්වන්න දෙන නමක් "ධිමි" කියන්නෙ, එහි අර්තය "ආරක්ශාව දෙන්න ඕනෙ කෙනෙක්" කියල. ඒ කියන්නෙ මුස්ලිමුන් අතර ඉන්න අන්‍යාගමිකය සුරක්ශිතව තියාගන්න ඉස්ලාමය විශේශයෙන් වග බලාගන්නව කියන එක. ඔය කියන තරම් දේවල් සුන්දර වුනා කියා හිතන්නෙ නැහැ, ඒත් අනෙක් කාන්තාර ආගම් දෙකට සාපෙක්ශව මේක වෙනස් තත්වයක්.

මොන්ගල් සම්භවය සහිත හුලේගු ඛාන් එවකට ඉස්ලාම්‍යේ අගනුවර වෙච්ච බග්ඩෑඩ් නගරය අල්ලල එහි මිලියන දෙකම සමුල ඝාතනය කරල උන්ගෙ දැනුම සහ පොත පත සපුරා වනසපු එක තමා ඉස්ලාම් භක්තිකයන් වල් වදින්න හේතුව කියල මම හිතන්නෙ.

වැරදියට  ගන්න එපා  මේක  ගෙන්ගිස් ඛාන්  ගෙ  වැඩක්  නෙවි.  ගෙන්ගිස්  දරුනු  ආක්‍රමනිකයෙක් වුනත්  ඔහු  අන්‍යාගම්  වලට ගරු කලා.  ඉරාන  ආක්‍රමනයෙන්  පස්සෙ  එහි  දේවස්තාන  වලට හානි කලේ නෑ.  ගෙන්ගිස්  ක්‍රිස්තියානියෙකුත් නෙවි. ශමන් ආගමිකයෙක් කියල කියන්නෙ.

ගෙන්ගිස්  මැරිලා  දශක  තුනකට පස්සෙ  එන හුලේගු ක්‍රිස්තියානි,  අම්මයි ගැනියි දෙන්න බටහිර මොන්ගල් ගෝත්‍ර වලට අයත් නෙස්ටෝරියන්ස් ලා. මේ කුමාරියන් දෙන්න රාජ්‍ය පාලන වලට පවා මැදිහත් වෙනවා. හුලෙගු වැඩ කලේ නෙස්ටෝරියන් පල්ලියේ උපදෙස් මත.

ඒක  වෙන්නෙ  මෙහෙම. 1240 විතර එක සෙන්පතියෙක් මොන්ගල් ක්‍රිස්ත්‍යානි ගැහැනියක් බදිනවා. ඒකි මාලිගාවෙ බලය අල්ලන් පුතාල තුන්දෙනා උඩටම ගන්නව පුත්තුත් ක්‍රිස්තියානි උන්ගෙ ගැනුත් ක්‍රිස්තියානි. එකෙ ම්හදිරාජ මොන්ග්කෙ. අනික බටහිර ලොක්ක හුලෙගු අනික නැගෙනහිර ලොක්ක කුබ්ලායි පස්සෙ ම්හදිරාජ. ඔය යුගයේ කාරකෝරමය නෙස්ටෝරියානු පලියේ අනසක ටයතෙ පවතින්නෙ. සටන් වදින්නෙ මුසලිම්මුන්ට  එරෙහිව. ක්‍රිස්තියානි එක්ක සහයෝගෙන් [බයිසන්තියමෙන් පුතාට ගැනියෙක් එහෙමත් ගේනවා] කුරුස යුද්දයකට ආරාදනා කරනවා යුරෝපයට සහ පාප් තුමාට.


කෝම හරි එකදාස් දෙසිය පනස් අටේ එකෝමත් එක දවසක, එවකට ඒබ්‍රහමික ආගම් පද්දතියේ [ජුදා, ක්‍රිස්තියානි, ඉස්ලාම්] බුද්ධි අග්‍ර පලය වූ බැග්ඩෑඩ් නුවර වටලන මොන්ගල් සෙන්පති හුලේගු නගර ප්‍රාකාර බිද දමා එහි ජනයා අල්ලා ගෙන උන්ට නොයෙකුත් වද දෙමින් උන් සමුල ඝාතනය කරනවා [ලක්ශ හයේ සිට මිලියන දෙක දක්ව විවිද ගනන් කියවෙනවා]. සහශ්‍ර ගනනාවක වාරි පද්ධති සපුරා සුන්නද්දුලි කිරීමෙන්, ලෝකයට ධාන්‍ය කෘශිකර්මය හදුන්වා දුන්න කියන බිමේ මිනිස්සුන්ට ගොවිතැන අහිමි කරනවා. මොන්ගල් සම්ප්‍රදාය බිදිමින් තමන්ගේ සහ පවුලේ ආගම වන නෙස්ටෝරියානු ක්‍රිස්තියානි වෛරයට ඉඩ දෙමින් ඉස්ලාමික දේවස්තාන වනසා දමනවා. ඒවායෙ නෙස්ටෝරියානු පල්ලි හදනවා [මේක මොන්ගලයින් අතර හුලේගු පමනක් කල දෙයක්].

ඊටත් එහා ගිහින් අඩ සහස් වසක ඉස්ලාමිය දැනුම් ප්‍රබෝදයේ අග්‍රපලය වන දුසිමක් දෙකක් වූ මහා පුස්තකාල ගිනි ලා වනසනවා පුච්චන්න බැරි තරම් පොත් ත්‍යෙන නිසා ඒව ගන්ගාවට දාලා ගන්ගාවේ දිය එහි තින්තෙන් කලුපාට වෙනවා.

එදා ඒ ඒබ්‍රහමික ආගම් පද්දතියේ එවකට තිබ්බ දියුනුම ආගමේ විස්ඩම් එකත් ඒ ගන්ගා දියේම හේදි යනවා. කෘශිකර්මය එක්ක තිබ්බ දියුනු සම්බන්දය අඩු වුනාම මිනිස්සු අර්ද සන්ක්‍රමනික සත්වපාලකයින් වෙනවා. බුද්ධියට ඉඩ දෙන්න කාලයක් විවේකයක් නැතුව යනවා. 
ඒ සා ලොකු දැනුමක් අහිමි වෙච්චම ආගම ම්ලෙච්ච වෙනවා.

දැනුම මැරුවම ඉතුරු වෙන්නෙ භක්තිය පමනයි. අන්ද භක්තිය. 

ඒ වගේම කතාවක් තියෙනවා [පෙර කී දේවල් වගේ ෆැක්ට් නෙවි කතාවක් පමනයි] ඔය අද මුස්ලිම් සමාජයෙත් අයිසිස් වගේ උන්ගෙත් තියෙන ඇතම් ම්ලෙච්ච ක්‍රියා හුලෙගු උන්ට කරපුව ලු. ඌ මිලියන දෙක මැරුවෙ ටික ටික වද දීලලු. මිනිස්සු ඔලුව පහලට තියල එකට ගැටගහල බන්කු හදල තිබ්බලු උන්ට සාද කරන්න. බන්කු අන්ඩ ඔලු.

ආයෙ ඉස්ලාම් හිස ඔසවන්නෙ බුද්ධිය දැනුම වෙනුවට අසිපත් සහ ම්ලෙච්චත්වය කරපින්නාගෙන වහලුන් ව හිද සුල්තාන් දක්වා එන කුටුස් සහ එකට සටන් කරද්දි කුටුස් වත් මරන තවත් වහල් හේවායෙක් වන බයිබාස් සමග. බයිබාස් හුලේගු දියකර හරින බුද්ධියේ බිම් කඩ මත ලෙයින් සීමා සටහන් කරන්නෙ කුරුස යුද්ද වල ශේශ ලෙස ඉතුරු ක්‍රිස්තියානි බල කදවුරු මෙන්ම ජෙරුසෙලමේ අයිතියත් අරගෙන ජුදා ක්‍රිස්තියානි ආගම් දෙක මුල් භුමියෙන් අතුගාල දාල.

දැන් ඒබ්‍රහමික ආගම් පද්දතියේ ම්ලෙච්චවම ප්‍රභේදයක් වන ඉස්ලාමයකින් මුලු කලාපයම වෙලිලා ගිහින්.

සියවස් ගානකින් ඔටෝමන් කාලිෆේටය හැදුවත් එහි තැන තැන වෙසෙන නෝමැඩික් අරාබි ගෝත්‍ර අතර බුද්ධිමය පාලනයක් බිහිවන්නෙ නැහැ. එහි දිගින් දිගටම නිර්මානය වන්නෙ වහාබි වගේ අන්ධ භක්තින්.

පස්සෙ කාලෙක නැපෝලියන් වගේ මිනිස්සු සමුල ඝාතන කරන්නත් බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට ස්තානිය වටිනාකම් දෙන්නත් මේ බිම් යටත් කර ගැනෙන්වා.

ලෝක යුද්දයකින් ඒ කාලිෆේටය පැරදුනාම යුරොපියන් අතට භුමිය නතුවෙනවා. භුමියෙ තෙල් හොයා ගත්තම බ්‍රිතාන්‍ය ප්‍රන්ශ වගෙ බලවතුන් භුමියෙ ඉන්න මිනිසුන්ගෙ වාර්ගිකත්වය පවා නොසලකමින් තම තෙල් ලින් සීමා අනුව රටවල් වල සීමා ලකුනු කරනවා [සුන්නි බහුතර ඉන්න අලෙප්පො වල පාලනය ශියා පවුල් අතේ තියෙන දමස්කසයට දීල ශියා බහුතර බස්‍රා සහ බැග්ඩෑඩ් ශේක් රාජදානි සුන්නි බහුතර මොසුල් එක්ක පටලල ශියා බහුතර ඉරාකෙ බලය තමන්ට අවනත සුන්නි උන්ට දෙනව - අදටත් මේ දෙරටේ ඉන්නෙ 60-40 වගේ විකාර අනුපාත වලට බෙදුනු නයි වෛර ජන කොටස් දෙකක්]. මුස්ලිමුන් ගේ අතවර වලට ලක්වෙන ටෙල් අවිව් හි සුලුතර යුදෙව්වන්ට රටකුත් දීල මුස්ලිම්මු බහුතර ඉන්න ඉපැරනි බයිබලික නගරත් අල්ල ගන්න දීල සයෝන රාජ්‍යයේ පැරනි සිතියම් යලි හදන්නට මිලියන ගනන් කදවුරු වලට දක්කන්න සහ මහ පොලොවේ එකම මිනිස් සත්ව ගාල වන ගාසා තීරය හදාගන්න ඉඩ දෙනවා [තව ඕකෙ මගුල් නටල අරාබි බූරුවෝ වැඩේ තවත් නාගන්නව].

අන්තවාදි ආක්‍රමනික නායකයෙක් වන කුඩා ගමක උන්නු සවුද් ට කලාපෙ ලොකුම බිම්කඩ වෙන්කරල දෙනවා සහ උන් ගේ අස්තාවර කොල්ල කාල හදන රාජ්‍යය රකින්න හමුදා ස්තාපිත කරනවා තෙල් වෙලදාම තමන්ට දෙන පොරොන්දුව පිට.

තෙල් හූර කන්න කරන්න තියෙන බලු ගැත්තර වැඩ ඔක්කොම කරනවා.

අන්තිමේදි ඔන්න ඔයාල අපි ඔක්කොම දන්න වෙපන්ස් ඔෆ් මෑස් ඩෙස්ට්‍රක්ශන් කියාන කලාපයේ මුස්ලිම් අන්තවාදයට එරෙහි එකම පතාක යෝධයාවත් වට්ටල බිම දාල බැරල් එකක දාල අරගෙන එල්ලල මරනවා. අහල පහල රටවල අරාබි වසන්තේ කියල සෙකුලර් නායකයින් මරන්න ම්සුලිම් අන්තවාදින්ට ආයුද දීල දැන් ඒ රටවල් අරබි සමර් වෙලා ගිනි ගනිමින්. අන්තිමට ඔය තෙල් නලයක් එලාගන්න කියල ඉතුරුවෙලා ඉන්න එකම සෙකුලර් නායකය මර්දනේ කරන්න එයාලම හදාගන්න මෙවලම තමා අයිසිස්. එතකොට එහෙමම සෝවියට් මාක්සාගමික ව්‍යාප්තියට එරෙහිව හදාගන්න මෙවලම අල් කයීඩා.

මිත්‍රවරුනි, සහස්‍ර ගානක යුද්ද වලින්, සමූල ඝාතන වලින්, බුද්ධියේ ශීර්ශ චේදනයෙන්, පදින්චි බිම්කඩ ඩෝසර් කරල වෙන ජාතිවලට ජනපද හදනව දැකපු හිත් වේදනාවෙන් ගේම් වල්ට මිලිශියා ලෙස හයර් කිරීමෙන් වෙපන්ස් අම්බානට ලබා දීමෙන් වෙහෙසකර වූ අරාබි කාරය මේ වෙලාවෙ මාර අබුද්ධික වියරු වැටුනු මිනිහෙක්. ඌට තියෙන්නෙ දේවල් කීපයයි. කනට ඇහෙන්නෙ පෙර කී පරිදි බුද්ධි හීන වෙච්ච ඉස්ලාමයේ අන්ධ භක්තික ප්‍රභේද. ඇහැට පෙනෙන්නෙ ඒ ඉගැන්වීම් එක්ක ගෙඩිය පිටින් හරාම් වෙන බටහිර සන්ස්කෘතිය, හිතට දැනෙන්නෙ කලාපෙ ගලන සහෝදර මිනිසුන්ගේ ලේ වේදනාව, අතට ලැබෙන්නෙ පට්ට ඇමරිකන් වෙපන්ස් පොඩි සීල්ලර ගේම් දෙන්න කියල. සාක්කුවෙ තෙල් සල්ලි.

ඉතින් උන් වටේටම තියා දානව. ලෝකෙ පුරා ම්ලේච්චත්වයේ පනිවුඩය අරගෙන යනව. කට්ටිය රිකෘට් කරනවා. බෝම්බ පුපුරන් මැරෙනවා. මේක  මේ  කන්‍යාවින්  හැත්තෑ  දෙකක  එල්බ  ගෙන  කරන  දෙයක්ම  නෙවි.

මම හිතනවා  අපි  අද  දකින  ප්‍රාතමික  ම්ලේච්ච  ඉස්ලාම් ප්‍රභේද  හැදෙන්න  හුලේගුගේ  ම්ලේච්චත්වය  තදින්ම  බලපානවා කියල.

මානව ඉතිහාසයේ දීර්ඝ කාලය තුල ස්තාවරම සහ ප්‍රබලම රාජ්‍යය චීනයයි. ඒ ඇයි?

ප්‍රශ්නය:

මානව ඉතිහාසයේ පහුගිය සහස්‍ර දෙක සැලකුවොත් ඒ කාල වල තිබ්බ විවිධ රටවල් සැලකුවොත්, ඉතිහාසයේ එකෝමත් එක කාලෙක එක්තරා පිරිසක් කල කුඩා ක්‍රියාවක් නිසා ලෝක ඉතිහාසයේ එක රටක් සෙසු රටවල් වලට හිතාගන්නවත් බරි මට්ටමේ දිගුකාලින දියුනුවක් ලබනවා.

ඒක විවිධ අන්ශ වලින් බලන්න පුලුවන්

1. ආර්තික [ද ජා නි ගන්න]

2. රටක් ලෙස ස්තාවර වෙන එක

3. රටක් ලෙස පාලනය කෙරෙන ප්‍රදේශය

4. නව නිපැයුම්

5. ජන වර්ගයක් ලෙස එකම ජන කොටසක් එකම සන්ස්කෘතියක් වීම

6. වෙලද මධ්‍යස්තානයක් වීම.

මේ කියන රට පහුගිය වසර 2000 පමන කාලෙ ඔය හැම දෙය්කින් ම මාර විදියට ඉස්සරහින් ඉන්නවා සෙසු ලෝකෙන්. මේ සියල්ල වෙන වෙනම සාකච්චා කරන්න පුලුවන්

රට මොකද්ද කියල ඕනෙ කෙනෙකුට කියන්න පුලුවන්. හැබැයි ඒ රට එහෙමෙ වෙන්නෙ ඇයි? හේතු ගොඩක් තියෙනවා ඒත් ඒ රටේ ඉතිහාසෙ එක තැනක වෙච්ච සුවිශෙශි දෙයක් මම ඉලක්ක කරනවා, මොකද මම හිතනවා එහෙම වෙන්න ඒ තනි හේතුව තදින්ම බලපානවා කියල.

පිලිතුර (Para San ගෙන්):

චිං අධිරාජ්‍යයා පටන් ගත්තු මුල්ම වෙනස් කම තමයි යුද්දයේදී දක්ශතා දක්වන හමුදා බටයන්ට විශේශ වරප්‍රසාද ලබා දෙන එක.......
ඒ වගේම හමුදා සෙබලුන්ට නිරන්තර පුහුණුව ලබාදීම හා මිලිටරි ටැක්ටික්ස් දන්නා හොඳින් ඒ ගැන ඉගෙනගන්නා නායකයන්ට තනතුරු දීම.....
මේක නිසා වෙල් ට්‍රේන්ඩ් උපක්‍රම අතින් ශක්තිමත් විශාල ලෝයල් හමුදාවක් හැදෙනවා.......
ඒ සහයෙන් විශාල ප්‍රමානයක පැතිරුනු කාලයක් එකිනෙක යුද වැදුනු හන් වගේ තවත් රාජ්‍ය කීපයක් යටත් කරගන්නවා.....
ඊට පස්සේ වෙනස් වෙනස් ඒරියා වල තිබුනු වෙනස් වෙනස් මිනුම් වෙනුවට පොදු මිණුම් ඒකක, වෙනස් මුදල් ඒකක ව්ව්නුවට එකම මුදල් ඒකකයක් හදුන්වා දීම වෙනවා........
ඊට අමතරම ඒ සම්පුර්ණ ප්‍රදේශයටම තනි භාශාවක් හදනවා......
මම හිතන්නේ සුජීව බලාපොරොත්තු වෙච්ච වෙනස ඒක වෙන්න ඕනෙ......
ඒකෙන් ඒ මුලු අදිරාජ්‍යයේම මිනිස්සු එකම බාසවක් භාවිතා කිරීමට පටන් ගැනීම ඒ ඔක්කොම එකම ජාතියක් වශයෙන් එකට ඉන්න එකේ ආරම්බය.......(ඔය ඒරියා එකත් එක්ක ගත්තම බෝම සුට්ටන් ලංකාවෙත් බාසා දෙකක් තීනවා , ඒක මුලු රටේම එකම විදිහට සන්නිවේදනය කරන්න බාධාවක්)
පසුව කෑලි කැඩි කැඩි වෙනස් වෙනස් රාජ්‍ය හැදුනත් උන් ඔක්කොම එකම බාසවක් කතා කරන ලියන මිනිස්සු ඒක එදා වගේම අදත් එහෙමයි, අදටත් ලෝකෙ වැඩිම පිරිසක් කතා කරන බාසාව ඒ ප්‍රමානය මුලු යුරෝපෙ ජනගහනාට වඩා වැඩි......
උතුරු ඇමරිකාවේ ජනගහනයට වඩා වැඩි.....
වාර්තාගත ලෝක ඉතිහාසෙ වැඩිම කාලයක් ඉහලම දල ජාතික නිශ්පාදනයක් තිබ්බේ ඒ අය අතර........
කාර්මික විප්ලවය පටන් ගන්නකන් ලෝකයේ නව නිපැයුම් වලින් බහුතරයක් නිපදවුනේ එතන....

විස්තරය:

චීන ඉතිහාසෙ ප්‍රදාන විශාල රාජධානිය වන්නෙ අදින් වසර තුන්දාහකට පමන ඉස්සර තිබ්බ ශවු අදිරාජ්‍යය. පහල හොවැන්හෝ නිම්නයේ මුලු පලාතම වගෙ මෙයාල පාලනය කලා, යැන්සි නිම්නයටත් බලය පැතිරුනා. ඒ පාලිත ප්‍රදේසය ප්‍රාදෙශිය නායකයින් [යුරෝපෙ ඩියුක් ලා වගේ] මගින් තමා පාලනය වුනේ. කුඩා වුනත් ශව් කියන්නෙ අඪ්ඃඉරාජ්‍යයක් වෙන්නෙ මේ නිසා. ඒ පලාත් ඔටෝනොමස් වෙනවා වගේම උන්ට ආවෙනික වෙනස් සන්ස්කෘති තිබ්බෙ.

ඊට පස්සෙ ශව් අදිරාජ්‍යයෙ බලය ක්‍රමයෙන් හීන වෙමින් ස්වාදීන රටවල් කැඩෙන්න ගත්ත. ඒ ඒ ටරවල ඒවාට ආවෙනික සන්ස්කෘති. ලෝකෙ ඕනෙම පලාතක ඔහොමයි වෙන්නෙ. ඉන්දියාව යුරෝපය මැද පෙරදිග ඕනෙ තැනක. කාලයත් එක්ක ඒ සන්ස්කෘති සහ භාශා විසින් ජාතින් හෙවත් ජනවර්ග හදනවා. ඒ ජාතික රාජ්‍ය වෙන වෙනම රටවල් වෙනවා. චීනෙත් වෙනන් ගියේ මේක.

කැඩුනු රාජධානි මූලික වශයෙන් හතක් එස්ටැබ්ලිශ් වෙනවා, මේ රාජධානි හත ඕනෙම තැනක වුනා වගේ එකිනෙකා අතර යුද වදිමින් එක එකාගෙ කොටස් අල්ල ගනිමින් ඔහේ යනවා. මේ ආකාරෙට ගියානම් චීන කලාපෙ මෙලහට ඔය රටවල් හත මූලිකව ප්‍රදාන ජාතින් හතක් සහ රටවල් කීප්‍යක් තමා තියෙන්න ඕනෙ. එහෙනම් චීන කියල ජාතියක් නැහැ.

අදින් වසර 2400ට පමන පෙර මේ රාජධානි අතර දුබලම එකා තමා ක්චින් [Qin] හේතුව නම් ඔවුන් ඉන්නෙ කදුකර දුස්කර පලාතක. පහල නිම්න වගේ සරුබිමක් නෙවි. එවකට චීන පලාත් හැටියට ගන්නෙ වත්මන් චීනෙ නගෙනහිර බාගෙ, ක්චින් ලා ඉන්නෙ ඒ බාගෙ බටහිරම කොටසෙ. ඔවුන්ට සරු බිම් නැහැ, මිනිස්සු නැහැ, ඒ නිස අහලපහල රටවල් වලින් බැටකනවා, උන් ඇවිත් රටේ කොටස් අල්ල ගන්නව.

මේ නිසා ක්චින් වරු පටන් ගන්නව ස්කිල්ඩ් මයිග්‍රේශන් ස්කීම් එකක්,

මේ වෙද්දි චීනය දාර්ශනික අතින් සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික අතින් සෙසු ලෝකෙට වඩා දියුනුයි. චීනෙ කෞටිල්‍ය කියන ප්‍රකට ආට් ඔෆ් වෝ පොත ලිව්ව සන් සි හෙවත් සුන් සු ඉන්නෙ බුඩ්ධ කාලයේ වගේ. සියක් ගුරුකුල චින්තනය කියල කියන විවිධ දාර්ශනික ප්‍රභේද චීනයේ අතිවෙනවා. මේවා අධ්‍යත්මික සිට පුද්ගල සන්වර්ධනය මෙන්ම රාජ්‍ය පාලනය දෙශපාලනය කියන හැම තනම පේනවා. මේ දර්ශන වල ප්‍රබල මූලයක් වෙනවා කොන්ෆියුසියස් දර්ශනය. එය යහපත් ජීවිතයක් ගැන අධ්‍යත්මික පැත්ත ගැන කියන එකක්. කොන්ෆියුසියස් ප්‍රධාන කරගෙන චින සම්ප්‍රදායික මැනර් සිස්ටම් එකක් එහෙමත් හැදෙනවා. ඒ වගේම රදල බලය පවුල් බලය මේ සම්ප්‍රදායෙ වැදගත් කොටසක් වෙනව.

ක්චින් වරු මේ ස්කිල්ඩ් මයිග්‍රේශ්න් එකට සෙසු චීනය වෙලාගන්න මේ දර්ශනය තුල තියෙන අඩුපාඩු භාවිතා කරනවා. ඒ අනුව ඔවුන් කොන්ෆියුසියස් දැක්ම බැහැර කරනවා. අධ්‍යාත්මික පැත්ත මැනර්ස් ආදිය බැහැර කරනවා, ඇග්‍රෙසිව් ප්‍රොග්‍රෙස් එක ගැන හිතන දක්ශයට තැන දෙන මොඩර්න් නීති සහිත සහ නීති ටක්කෙට රකින දැඩි මඪ්ඃයගත පාලනයක් හදන්නෙ. රට රාජ්‍යය නීතිය ආදිය කාටත් උඩින්, ඔනෙ කෙනෙක් සමානයි රාජ කුමාරයා වුනත් වරදක් කලොත් දඩුවම් දෙනවා. මේ දර්ශනයට ලීගලිස්ම් කියනවා.

මේක තමා අදත් ලෝකෙ වෙන්නෙ සම්ප්‍රදායික එකතැන හිරවෙන රටවල් අතර අලුත් රටවල් ඇවිත් මොඩර්න් සිස්ටම් හදල ස්කිල්ඩ් මයිග්‍රේශ්න් කෝල් කරනවා. එදා චීනෙත් රදල වාදය නිසා හෝ වෙනත් සම්ප්‍රදායික හේතු නිසා හිරැව්වෙච්ච දක්ශ මිනිස්සු ක්චින් දේශයට යනවා. මෙතැන් පටන් ක්චින් වරුන්ගෙ වැඩ කරන්නෙ අලුතෙන් මයිග්‍රේට් කල දක්ශ මිනිස්සු.

ඒ අතර ඉන්න මයිග්‍රන්ට් කෙනෙක් තමා ශන් යන්. එයා මෙ ක්චින් දර්ශනය ඕගනයිස් කරල නීති ටක්කෙට හදල ක්චින් සිස්ටම් එක හදන්නෙ. එයා මිනිස්සුන්ගෙ ප්‍රොග්‍රෙස් එක මත උන්ට ඉහල පහල තනතුරු දෙන්නෙ. යුද හමුදාවෙ නම් ලොක්ක පොඩ්ඩ නතුව දක්ශයා බලල, ගොවින් නම් අස්වැන්න මත ඉඩම් හෝ නො එසේනම් වහල් බව. සියල්ල ස්ටැන්ඩර්ඩ්ස් වලට ගන්නව සිම්ප්ල දේවල් කරත්ත රෝදෙ සයිස් එක පවා ක්චින් දේශයට එකම එකයි. යුද අවි වල තාක්ශනය හමුදාව, කෘශිකර්මය. රටේ මිනිස්සු හමුදාවට වැඩියෙන් අරගෙන රටේ වෙනත් අන්ශ වලට ඒ ඒ ජොබ් වලින් මිනිස්සු පිටින් ගෙන්නනව. ඒ එන මිනිසුන්ට ගොවිතැන් කරන්න ඒ ලොකු හමුදාව දාල අහල පහල රටවල් කීපයක් අල්ලනව නගර සලසුම් වාරි සලසුම්. මිනිහ තමා මහ ඇමති වෙලා ඔක්කොම සෙට් කරන්නෙ ඒ වගේම හමුදා නායක්‍යෙක් වෙලා අහලපහල් තිබ්බ ලොකු රටක් අල්ලල පෙන්නනව. කුඩා බලකොටුවල ප්‍රාකාර යා කරමින් මහ අ ප්‍රාකාරයක් හදන සන්කල්පයත් මෙයාගෙ තමා පස්සෙ හැන් චීනය වැඩියෙන් කලාට

ඒත් අන්තිමට අදිරාජය ඔහුව මරනව. හැබැයි ඔහු හදාපු සිස්ටම් එක එහෙමම තියාගන්නව. [අතුරු කතාවක්: ක්චින් ලගේ දර්ශනය - ලීගලිස්ම් - හරියට ශේප් කරල රට පුරාම ක්‍රියාත්මක කලේ ක්චින් රටේ මයිග්‍රන්ට් කෙනෙක් වෙන ශන් යන් නේ.ශන් යන් නීතිය සියල්ලට ඉහලයි කියල රාජ කුමාරයින්ටත් දඩුවම් දෙනවා. රජා මලාම කුමාරය රජ වෙච්ච ගමන් ශන් යන්ට ශොට් එක දෙන්න හදනවා. එතකොට ශන් යන් පලා යනවා. ඒ පලා යාම මාට්ටු වෙන්නෙ දුර පැත්තක තානායමක නවතින්න ගිය වෙලාවෙ. ශන් යන් ට්‍රයි කරන්නෙ බොරු නමකින් එතන ඉන්න. ඒත් ඔහුම හදාපු නීතියක් අනුව නවතින මිනිහගෙ අයිඩෙන්ටිටි එක තහවුරු කිරීම මස්ට් එකක්. තානායම් කරු නිතියට අනුව කටයුතු කල නිසා ශන් යන් අහුවෙන්නෙ]

මේ වෙද්දි ක්චින් දේශය මිලියනයකට වඩා වෙල් ට්‍රේන්ඩ් ආමි එකක් [සෙසු චීනෙ වගෙ පෙසන්ට් ආමි නෙවි] හදනව. ක්‍රොස් බෝ දුන්න ඉන්වෙන්ට් කරනව, ඒ දුන්නට සීක්‍රට් ලොක් දානව සත්‍රෙක්ට අහුවුනොත් ක්‍රියාකාරි නොවෙන්න. ක්චින් වරුන්ගේ දුනුවායන් තමා භයානකම. ක්චින් වරු සම්ප්‍රදායට ගරු කරන්නෙ නැහැ. ඒ නිසා උන් යුද්දෙදි නරුමයි, සමහර වෙලාවට සාකච්චා කරන්න කියල ගෙන්නල මරල දානව. එක ප්‍රදාන සටනකදි [චැන්පින්] ලක්ශ හතරකට් අධික පරාජිත් ප්‍රතිවාදින් නිම්නයක හිරකරන පස් දාල වහනව. මේ සටන ලෝක යුද්ද වලට පෙර තිබ්බ මෝස්ට් එක්සෝස්ටින් සටන කියනව.

ක්චින් ලගේ මයිග්‍රේශන් එක එක්ස්ප්ලොයිට් කරන සතුරන් දක්ශ සිවිල් ඉන්ජිනේරුවෙක් එවනව ස්පයි කෙනෙක් ලෙස අරමුන වෙන්නෙ ඔහු ලවා වාරි කර්මාන්ත කරවල මේ ක්චින් යුද ශක්තිය සහ එනර්ජි එක වේස්ට් කරදාන්න. මිනිහ කිමි සිය ගානක මහා ඇලක් හාරන්න ගන්නව. ඒ අතරේ ප්ලොට් එක අහුවෙනව. හැබැයි ක්චින් වරු ඔහු නොමරා ඔහු ලවා කෝම හරි ප්‍රොජෙක්ට් එක ඉවර කරවල ඒ ඇලත් ඔහු නමින් නම් කරල ලන්කාවෙන් බාගෙක විතර කුඹුරක් නිර්මානය කරනව. ඒ ආහාර හමුදාවට සප්ලයි ලෙස දෙනව.

ක්චින් රජුන් අතර අඩු වයසෙන් රජවෙන කෙනෙක් ඉන්නව ඇලෙක්සැන්ඩර් වගේම කෙනෙක්. මිනිහට හිතෙනවා එකිනෙකා එක්ක මරාගන්න එක වදයක් මම මේ ඔක්කොම රටවල් අල්ල ගන්නව එතකොට ඉවරයි කියල. ඒ නිසා මින්හ හමුදා තවත් ලොකු කරල මිනිහ දශක කීපෙකින් ඔක්කොම චීන රාජ්‍ය අල්ලගන්නව වත්මන් චීනෙ මුලු නැගෙනහිර බාගෙම.. ශව් වගේ නෙවි මේක ජෙනුයින් අධිරාජ්‍යයක්. මෙයා තමන් "පලමු චීන අධිරාජ්‍යය" ලෙස නම් කරගන්නව. ඒ වගේම එතෙක් චීනුන්ට හිමි නැති පර්ල් ඩෙල්ටාව අවට පෙදෙස් වලට පවා තම බලය ගෙනියනව.

ක්චින් වරු සම්ප්‍රදායික චීනය වෙනස් කරල මුලු චීනෙම එකම ස්ටැන්ඩර්ඩ් එකකට ගන්නව. මේ වැඩේ ලෝකෙ ලොකු රටවල් නිටර කරන එකක්. රෝමය බ්‍රිතාන්‍ය, ඇමරිකාව. ඒත් ක්චින් වරු තවත් එහාට ගිහින් ස්වාදින සන්ස්කෘති භාශා ආදිය තහනම් කරනවා. සියලු දෙන අ බලෙන්ම කන්වර්ට් කරනව. කොන්ෆියුසියස් දහම අරගෙන ඒකට තමන්ගේ තියරි දාල ආයෙ කොන්ෆියුසියස් දහම ලෙස බලහත්කාරෙන් ඒ මුලු චීනෙම පතුරනවා. මධ්‍යගත මිලිටරි පාලනයක්.

පලමු චීන අධිරාජයා යුදයෙන් පරදන්න බැරි ඝාතන උත්සාහ ගනනක් වලකන කෙනෙක්. මිනිහ මැරෙන්නෙ අමරනීය වෙන බෙහෙතක් විස වෙලා. ඒත් එයා මැරුනම බලයට එන්නෙ දුර්වලයින්. ඒ වගේම ඇමතිල රජාට කෙලවන්න වැඩියෙන් ටැක්ස් ගහන්න වගේ මිනිස්සු කුපිත වෙන දේවල් කරනවා. එතකොට රටම කැරලි ගහනවා. ඇතිවන සිවිල් යුද්දෙන් දිනන්නෙ හැන් චීන [පෙර කී චීන රාජ්‍ය හතෙන් වෙනත් එකක] පරපුරක කෙනෙක්. හැන් වරුන් බලය අරගෙන සියවස් හය හතක් හිටින චීනයේ දිගම ඩිනාස්ටිය හදනවා. චීනය කියල ලෝකෙ දන්නෙ ඒක. හැබැයි චීනයට චීන නම එන්නෙ ඉන්දියන් සහ පර්සියන් වරුන් ක්චින් වරු එක්ක ගනුදෙනු කලාම ලු.

කෙසේ වෙතත් හැන් චීන කියන්නෙ ක්චින් චීනෙ දිගුවක්. හැන් වරු සිස්ටම් එක එහෙමම ගෙනියනව. වත්මන් චීනෙ බටහිර කොටසත් අල්ලනව. මහා ප්‍රාකාරෙ ලොකු කරල හදනවා. මුලු චීනෙම හැන් ක්‍රමේට [ඒ කිව්වෙ ක්චින් ක්‍රමයම තමා] වෙනස් කරනවා. වෙනත් භාශා තහනම්.

මේ අදින් වසර දෙදාස් දෙසියක විතර ඉස්සර පටන්ගෙන අදින් වසර එක්දාස් හාරසියක් විතර වෙනකම් පවත්වා ගෙන ගිය සිස්ටම් එක.

අද ඒ චීන ලොකු කුට්ටිය තුල ඉන්න පිරිස එක ජාතියක්. හැන් චින කියල කියන්නෙ [ක්චින් නෙවි] උන් කතා කරන්නෙ එකම භාශාවක් මැන්ඩරින් කැන්ටනිස් වෙනස පමනයි. බිලියනය ඉක්මවන එකම ජාතියක්. ජන වර්ගයක් හෙවත් එත්නික් ගෘප් එකක්. එහෙම ලොකු එත්නික් ගෘප් ලෝකෙ වෙන නැහැ. හැන් චීනුන් ට මූනු ගොඩයි මොකද ජානමය ලෙස ෆුලි මික්ස් වෙලා නැහැ. හැබැයි චීනෙ කොහෙ ගියත් ඇවතුම් පැවතුම් එකමයි. ලන්කාවෙ මාතර ගාල්ල කොලඹ නුවර වගේවත් වෙන්සක් නැහැ.

ඊට පස්සෙ ලෝකෙ ලොකු බලයන් හැදෙනවා ආපහු නැතිවෙනවා, චීනයට වඩා දියුනු සහ විශාල රටවල් හැදෙනවා හැබැයි ඒකාග්‍ර බවක් නැතුව කැඩෙනවා. ආර්තිකේ ලොකු අය හැදෙනවා කාලයත් එක්ක පිරිහෙනවා ඔය මොන දේ වුනත් හැන් චීන සම්භවය සහිත රාජ්‍යය දිගටම තියෙනවා . කුඩා කාලවලට වෙනම රටවල් කැඩුනත් ආයෙ හා වෙනවා මොකෙකුට හරි යටත් වුනත් ආයෙ ඌ එලවනවා මාක්ස්වාදෙ ආවත් ආයෙ රි ඩිෆයින් කරගන්නව. කොටිම්ම මාවෝ සේතුන් කල දේවල් අස්සෙ මාක්ස් ට වඩා මට ශන් යන් තමයි පේන්නෙ. ක්චින් වාදය තමා කොමියුනිස්ට් වාදෙට වඩා පේන්නෙ.

ලෝකෙ ලොකුම රටවල් ලිස්ට් එක ගන්න.

  • රුසියාව - කොලෝනියල් බලයෙන් අල්ලපු සයිබීරියාව නිදහස් නොදි අල්ලන් ඉන්න නිසා.
  • කැනඩාව, ඇමරිකාව, බ්‍රසිලය, ඔස්ට්‍රේලියාව, ආජන්ටිනාව - කොල්ල කාපු කොලොනියල් රටවල්
  • ඉන්දියාව - බ්‍රිට්ටො හදාපු රටක්.
  • හැබයි අවු 2000 කට වඩා චීනෙ ඔය සයිස් මයි ලෝකෙ තෙවනි ලොකු රට.

ක්චින් වරුන් ගේ දර්ශනය මත හැන් වරු ඉවර කල එක ජාතියක් හදන වැඩේ අර පරා උඩ කිව්ව වගේ පරම්පරා 10000 ක් ගියත් වැටෙන්නෙ නැහැ. කැඩෙන්නෙ නැහැ. ඒ මත බිහිවන ආර්තික සමාජිය බලය එලෙසින්ම පවතිනවා. ඒ කතාව් පරා මට කලින් කතා කලා. පහුගිය අවු 2000 ගත්තොත් චීනෙ පමනයි ජීඩීපී එක ස්තාවරව සහ ලෝකෙන් ලොකු අගයක් ලෙස තියෙන්නෙ. මන් හිතන්නෙ චීනට තදින්ම වැදුනු එක කාර්මික විප්ලවය - පරා කියන්න වගෙ කාර්මික විප්ලවේ එනකම් ඔක්කොම ලොකුන් නිශ්පාදන කලේ උන් නෙ. කාර්මික විප්ලවේ චීනව අවුරුදු තුන්සීයකට හාන්සි කලා. හැබැයි ඌ නැගිට්ටෙ කාර්මික විප්ලවයත් උගෙ සාක්කුවෙ දාගෙන

ඒ ග්‍රාෆ් එකේ "ඉන්දියාව" කියල රටක් තිබ්බට එහෙම රටක් ලෝකෙ තිබ්බෙ අශෝක යුගයේ සහ 1947 සිට පමනයි නෙ. අශොකට වැරදුනේ ඔතන. ආගමින් රටක් හදන්න බැහැ ජාතියක්ම වෙන්න ඕනෙ. කෙසේ වෙතත් හින්දි බාසාව සහ පැන් ඉන්දියන් හින්දුස්තානි ජාතිය මත දැන් ඉන්දියාව ට්‍රයි එකක් දෙනව. හැබැයි හැන් වරු කල වැඩේ සාර්තකව දැනට ඇමරිකාව සහ බ්‍රසීලය කරල තියෙනව.

මේ  තියෙන්නෙ  චීනයේ  ඓතිහාසික  ව්‍යාප්තිය  කාලය  එක්ක.  බලන්න  කෙතරම්  දිගු  කාල  වල පවා  කෙතරම්  ස්තාවර  ලෙස  පවතිනවාද  කියල.  සන්සන්දනාත්මකව  මේ ඉන්දියාවෙ  ඓතිහාසික ව්‍යාප්තිය.

Saturday, July 20, 2019

සඳ ගමනින් පසු

සඳ ගමනට පනස් වසක් පිරෙන වෙලාවෙ ආයිමත් කතාකරන්න හිතුවෙ  එතනින්  එහාට  මොකද  වෙන්නෙ  කියන එක. මේක  සයිෆයි  එකක්වත්  විද්‍යාවෙ  අනගි  හැකියා  ගැන  ශෝ  එකක්වත්  නෙවි, රියලිටිය  තේරුම්  ගන්න උත්සාහයක්  සහ  ඒ  ගැන  ක්‍රිටික්  එකක්.

1. අවු 50 ක් ගිහිල්ලත් 
සඳ ගමනට එහාට යන දෙයක් අපි ඒ අන්ශයෙන් කරල නැහැ කියලනෙ මාධ්‍ය  ඔක්කොම  කියන්නෙ. [මීර් සහ ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ නැවතුම්පොල ඔයිට එහා යන දේවල් කියා මම හිතනවා ඒක වෙනම කතා කලා] ඒ කියන්නෙ අභ්‍යවකාශය කියන්නෙ මිනිසුන්ට තේරුමක් ඇති ගවේශන මාධ්‍යයක් නොවේ. රාජ්‍යයන් කීපයක් ලොකුකම කියවන්න සහ සීතල යුද්ද නිසා සල්ලි වියදම් කරල ටොප් රිසෝසස් දාල ඕව කලා වුනාට එතනින් පස්සෙ ජාමෙ බේරගන්නයි නාමෙ සුරකින්නයි ලාවට ෆන්ඩ්ස් වෙන්කලා පමනයි. පුද්ගලික අන්ශය ඒ අවු 50 ටම කලේ කතාකිරීම සහ පර්‍යේශන කීපයක් පමනයි. වයබල් බිස්නස් එකක් තවම නිර්මානය වෙලා නැහැ.

2. මිනිසා වෙනත් ඕනෙම ජීවියෙක් වගේ ටික ටික තම හැකියාව වැඩි වෙද්දි තමන් වටේ තියෙන දේවල් වලට අවධානය දෙන්න සැරිසරන්න පටන් ගන්න්ව. මුලින්ම මුහුද දෙවනුව අහස ඊට පස්සෙ අපේ ග්‍රහලෝකෙ අවට අභ්‍යවකාශය, ඒත් ඒ සැරිසරන මිනිස් ගතිය එක පාරට නවතිනවා. මුදල් මෙන්ම දැනුමත් අඩුවෙන් තමා ඒ දිහාට හැරෙන්නෙ. ඊට හේතුව වෙන්නෙ පරිගනකය සයිබරය සහ ස්මාට් ෆෝන් එකේ ආගමනය ද? ඒවා එක්තරා ආකාරෙක ඇබ්බැහියක් වෙනව මිනිසුන්ට. ඒ වගේම ඒවා මිනිසුන්ගේ ඉහලම දැනුම සහ ප්‍රාග්ධන ආයෝජන තමන් දිහාට ඇදල ගන්නවා. ඒ සමග අභ්‍යවකාශය වැනි ක්ශේත්‍ර පසුබානවා වෙන්න බැරිද?

3. අපි අභ්‍යවකාශ යුගයේ අනාගතය ගැන කතා කලොත්, නාසා අගහරු ගමන් සිදුවීමට ලොකු ඉඩක් තිබ්බත් රාජ්‍ය අන්ශයෙන් පලවෙනි ලෝකෙ රටවල් මේවට ෆන්ඩ් කරන එක ලොකුවට වෙන එකක් නැහැ. වෙන්න පුලුවන් එකම දෙ එ පුද්ගලික අන්ශය. ඒත් අභ්‍යවකාශ සන්චාරක කර්මාන්තය කියන එක වියදම සහ තාක්ශනික ගැටලු එක්ක හිරවෙලා. ඒත් අභ්‍යවකාශ ඩොකියුමෙන්ටරි කියන දේ තාම වෙලා නැහැ. ක්ලාක් ගෙ රාමා සීරිස් එකේ එක තැනක, පිටසක්වලින් පොලොවට එන යානයක් නිරික්ශනය කරන්න තරම් ෆන්ඩ්ස් නැති වුනාම ජනමාධ්‍යවේදිනියක් ඒ ගැන වාර්තා වැඩසටහනක් කරන්න මාධ්‍ය ආයතනයකින් ෆන්ඩ්ස් ගන්නවා. මම හිතන්නෙ මේක ඉක්මනින්ම එක්ස්ප්ලොයිට් වෙන්න නියමිත ක්ශේත්‍රයක්. අනික මිනිස්සු යන්නම ඕනෙ නැහැ. මම දකින්න හදන්නෙ එන් බී සී සී එන් එන් වගේ ආයතන තමන්ගෙම යානා යවල අභ්‍යවකාශ්‍යේ මනස්කාන්ත දේවල් වාර්තා වැඩසටහන් ලෙස ප්‍රසන්ට් කරන එක ගැන.

4. 2022 ඇස්ටරොයිඩ් බෙල්ට් එකේ තියෙන සයිකි කියන ලෝහ කුට්ටියට මිශන් එකක් යනවා. ලෝහ ලෙස පවතින නිරාවරනය වු ලොකුම එකතුව ඒක [බෙල්ට් එක හදන්න හේතුවන ගරහලෝකය පුපුරල යද්දි ඉතුරු වෙන එහි මධ්‍යය කියල හිතන්නෙ] එතනින් නිස්සාරනය කල හැකි ලෝහ ප්‍රමානය පොලොවෙ අවශ්‍යතාවය වගේ අතිහ්සයින් විශාල ගුනාකාරයක්. ඒත් ඒ ලෝහ ලේසියෙන් සහ වයබල් ලෙස ගේන්න පුලුවන් කක්ශයට පමනයි. එතනින් බිමට බාන්න යන කොස්ට් එකෙන් පොලොවෙ ලෝහ වලට වඩා විශාල ලෙස ඒ ලෝහ මිල වැඩි වෙනවා, හැබැයි කක්ශය මත කෙරෙන ඉදිකිරීමකදි ගුරුත්වය ඉක්මවා ලෝහ බිම සිට ගෙනියනවට වඩා සයිකි ඉදල ගේන එක ලාබ වෙන්න පුලුවන්. සයිකි වල පතල් සහ අභ්‍යවකාශයේ බිහිවන ආකෘති [හෝටල්/ජනාවාස] කියන එක වැදගත් මාතෘකාවක් වුනොත් මගේ මේ කතාව වෙනස් වේවි.

5. අභ්‍යවකාශය කෙරෙහි ඇමරිකාව වගෙ රටවල රාජ්‍ය අන්ශයේ අවධානය ක්‍රමයෙන් අඩු වෙද්දි, චීනය ඉන්දියාව වගෙ රටවල් තමා ඒ ගැන උනන්දු වන්නෙ, ඉරානය පවා ඇත්තට හෝ බොරුවට අභ්‍යවකාශ වැඩ සටහන් ගැන කියවනවා. ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව සුද්ද පටන්ගෙන අන්තිමේ ඉන්දියාවෙ නතර වුනා වගේ සොෆ්ට්වෙයා ඉන්ඩස්ට්‍රිය ඇමරිකාවෙ පටන්ගෙන අද ආසියාවෙන් කොරව ගන්නව වගේ, මේ ක්ශේත්‍රයත් අන්තිමෙ ආසියාවෙ නතර වෙන්න පුලුවන්. ඇමරිකන්/බහුජාතික පුද්ගලික අන්ශය ලාබ මාකට් හොයාගෙන යාවි. ලන්කාව මේ ගැන හිතල තියේද?

6. කෝම වුනත් ලෝකය සඳ ගමන ගැන නොස්ටල්ජියව සමරන මොහොතක ලන්කාවෙ ඒ සම්බන්ධයෙන් තියෙන ලොකුම ප්‍රශ්නය ඒක එහෙම වුනේ නැහැ කියන කොන්ස්පරසිය විතරක් වීම් ඛේදනීය තත්වයක්. ඒ මතය එතරම්ම ලොකු කතිකාවක් වෙන්න බලපාන ලන්කා මාන්සිකත්වය තමයි එතන කී පොයින්ට් එක. තමන්ට මේ මොහොතෙ බැරි නිසා ඒත් ලොකු [කියා අපිම හිතන] අතීතයකුත් තියෙන නිසා පරන වලවුකාරයෙක් අලුත් සල්ලිකාරයෙක් ගැන ස්කෙප්ටිකල් වෙනව වගේ අපේ උන් හැසිරෙන්නෙ. ඒ නිසා බොහෝ දෙනෙක් ආසයි හිතන්න ඇත්තටම ඕකුන් ගියේ නැහැ කියල. ලාවට හරි සාක්කි කියල දෙයක් දැක්කොත් එල්බ ගන්නව.

7. ටෙරාෆෝමින් සහ වෙනත් ග්‍රහලෝක වල ජනපද. ප්ලීස් අපි විහිලු නොකර ඉමු. සයන්ස් හොලිවුඩ් වලින් ගන්න එපා. ඒකත් තව කනගාටුදායක කතාවක්. මම හිතන්නෙ කක්ශගත ජනපද තමා දැනට තියෙන තාක්ශනයේ උපරිමය.

8. මේ  ගැන  ෆේස්බුක්  එකේ  යන  සන්වාදයේ  මම  දුටු  දෙයක්  තමා  බොහෝ  දෙනෙක්  ස්පේස්  ටුවරිස්ම්  ගැන ලොකුවට මවාගෙන ඉන්නවා.  ඊට  එක  හේතුවක්  ටෙකි  සමාගම් කීපෙක  අතිරික්ත  ප්‍රාග්ධනය  "වෙන  කරන්න  දෙයක්  නැති  නිසා"  ඒ  අන්ශයට  යෙදවීම  සහ  ඒ  සමග  නිර්මානය  වන  හයිප්  එක.  ඒත් ස්පේස්  ටුවරිස්ම්  වල  මූලික වියදම  එක්ක  එය  ලෝක වාසි  බහුතරයක්  ජනයා   නිතර  කරන  එකක්  වීමෙ  ඉඩකඩ   අඩුයි.  ඒ  වගේම  අභ්‍යවකාශය  කියන්නෙ ඔය  කියන තරම්   එක්සයිටින්  තැනක්  නොවේ.  බොහෝ  විට  තියෙන්න  අදුරු   නිශ්චල බෝරින් පසුබිමක්.  මොකුත්  සිද්ද  නොවෙන.  ඔහොම  තැනකට  මිනිස්සු  පිස්සො  වගේ  යාවි කියල හිතන්න  අමාරුයි.  ඔන්න ඔය  නිසා  තමා  හොටෙලියර්   කෙනෙක්  මේ  ගැන  නිකම් වත්  උනන්දු  නොවෙන්නෙ.  මිනිසාගෙ  සන්චරන උනන්දුව  ගැන  හරියට  දන්නෙ  හොටෙලියර්ස්  ලා.  මිනිසාගෙ  සන්චරන  උනන්දුවට  අභ්‍යවකාශය  ලොකු  බලපෑමක්  නොකරන  නිසා  තමා  උන්  උනන්දු  නැත්තෙ.  දැනට  මේ  ගැන  උනන්දුව  දක්වන්නන්  මේකෙ  තාක්ශනික  පැත්ත ගැන  මිස  මාකට්   රියලිටිය  ගැන  ලොකු  අවබෝදෙකින්  ඉන්න  බවක්  පේන්නෙ  නැහැ.

9. ස්පේස්  ටුවරිස්ම්  ගැන  ලොකුවට  කතාවෙන  මේ  මොහොතෙ ක්ලාක්  ගේ සැටර්න්  රයිසින්  කියන  කෙටි  ප්‍රබන්ධය   බොහෝ  දෙනෙකුට  අමතක  වෙනවා.  මේ  තමයි මම හිතන හැටියට  ස්පේස්  ටුවරිස්ම්  ගැන  මුලින්ම  කතාවෙන  මොහොත, 1961 දි. ක්ලාක්  මේ  ප්‍රබන්ධයේ  වැදගත්  කාරනා  කීපයක්  කතාවට   ගන්නව.  පලවෙනියටම  ඔහු  දකිනවා  පවතින  තාක්ශනය  සහ  රොකට්  ක්‍රමවේද  වලින්  මිනිහෙක්ව  අභ්‍යවකාශයට  යවන්න  යන  වියදම  එක්ක  මේක වයබල් බිස්නස්  එකක්  නෙවි  කියල.  ඒ නිසා ප්‍රබන්ධය තුල ඔහු  ප්‍රතිගුරුත්ව  ඩ්‍රයිව්  එක  කියල  එකක්  නිර්මානය  කරනවා.  එතකොට  ඔහු දකිනවා  අභ්‍යවකාශය  සාමාන්‍යෙයෙන් බෝරින් අදුරු  නිශ්චල  තැනක්  බව. ඒ නිසා  ඔහු  තෝරන්නෙ  සෙනසුරුගේ  චන්ද්‍රයෙක්  මත  සිට  සෙනසුරු  උදාව නිරික්ශනය  කරන්න  හෝටලයක්.  මේ  හෝටලේ  ඉස්සරහ අහසෙන්  බාගයක්  වගේ පිරෙන්න  වටේ  කැරකෙන  වලලු  එක්ක  සෙනසුරු  උදාවීම  මිනිසුන්ට  ගිහින්  බලන්න  තරම්  වටී කියල  ඔහු හිතනවා.  තෙවනුව   ඔහුගෙ  ප්‍රබන්ධයේ   ඔන්ටප්‍රිනර්   හොටෙලියර් කෙනෙක්  මේ  සන්චාරක  කර්මාන්තය  ගැන  රියලිස්ටික්  අදහසක්  තියෙන්නෙ  ඔවුන්ට  බව  තමා  ඒකෙන්  ඔහු කියන්න  හදන්නෙ. ඔය  වගෙ තත්ව  රාශියක්  සම්පුර්න  වුනොත්  එක  හෝටලයක්  විතර  සාර්තක  වෙයි.

Saturday, July 13, 2019

චන්ද්‍ර ගමනට අඩ සියවසකි

අද කියවන ආටිකල් එකක පලවෙනි වගන්තිය

Fifty years on, the Apollo Moon programme is probably still humankind's single greatest technological achievement.

ඇමරිකාව හදට ගිය එක ඒ අවස්තාවෙ තිබ්බ විශාල ඊගෝ ඉශු එකක අවසානයක්. ඒ නිසා ඉහත වගන්තිය අර්ධ වශෙය්න් ඇත්ත වුනත් පත දේශපාලනික ප්‍රකාශයක්. ඇමරිකාවට ඕනෙ කලේ මෙ වගන්තිය ලෝකෙ ඉහලින්ම ලියල ඉවරයක් කරන්න.

කොටිම්ම ඇමරිකාව අභ්‍යවකාශයට යන්න හිටපු රටක් නෙවි. රුසියාව වුනත්. ඒ දෙගොල්ලටම ඒ සදහා අවකාශ ලැබෙන්නෙ හිට්ලර් ගේ රොකට් ප්‍රොජෙක්ට් එකේ දැනුම සහ මිනිස් බලය උස්සගෙන හොර පාරෙන් තම දෙරටට දැක්කුව නිසා. එතනින් රුසියාව එකාධිපති නායකය ස්ටාලින් නිසා ඉක්මනින් තම වැඩ සටහන ඉස්සරහට ගෙන ගියා.

කතන්දරේ පටන් ගන්නෙ 1957 රුසියාව ස්පුට්නික් යානය අභයවකාශයට යවපු වෙලාවෙ. මේ වෙද්දි ඇමරිකන් අභ්‍යවකාශ වැඩසටහන තිබ්බෙ කෙතරම් පස්සෙද කිව්වොත් රුසියාව යැව්වෙ මොකද්ද කියල බලාගන්නවත් ඇමරිකාවට විදියක් තිබ්බෙ නැහැ. ඒ තරම් කුඩා ස්තානය නොදන්න ආකාශ වස්තුවක් හොයල නිරික්ශනය කරන්න සමත් දුරේක්ශ තිබ්බෙ නැහැ. ඒත් ජනයා පුදුම ලෙස බිය වෙනවා. ස්පුට්නික් කියන්නෙ මොකද්ද කියන එක රුසියාව මුලින් ක්ලැසිෆයි කරලා පස්සෙ නිකම් අභ්‍යවකාශ යානයක් කියල කිව්ව එක ඊට එක හේතුවක්. මේක සාමකාමි අභ්‍යවකාශ යානයක් කියල ඇමරිකන් ජනයා පිලිගන්නෙ නැහැ. කෙමිකල් බයෝලොජිකල් හෝ නියුක් වෙපන් එකක් කියල ඔවුන් හිතනවා. යානය හොයාගන්නෙ ස්මිත්සෝනියන් ආයතනෙ දුරේක්ශ වලින්. ඒ ඉතාම අපෙහැදිලි කුඩා ඩොට් එකක් ලෙස. ඒත් එය මොකද්ද එයින් කල හැක්කෙ මොකක්ද කියල දැන ගන්න මහජනයා දෙන ෆෝන් කෝල් හින්ද ස්මිත්සෝනියන් ආයතනයට තම දුරකතන රිසීවාර් ඉවත් කර තියන්න සිද්ද වෙනවා. තනි හිස්ටීරියා මොහොතක්.

අන්න එතන පටන් තමන්ට වැටුනු මේ අවමානය සහ පසුබෑමෙන් ඉස්සරහට එන්න ඇමරිකාව දත කාගෙන වැඩ කරනවා. පාසල් වල විශය නිර්දේශ පවා වෙනස් කලාලු.

ඇමරිකාවට කලහැකි බොහෝ දේවල් ඉතුරු නැහැ. මොකද අභ්‍යවකාශයට යන පලවෙනියා ගිහින් ඒ වෙද්දි. යානයක් සතෙක් සහ මිනිසෙක් [ස්ත්‍රීවාදින්ට මදිනම් ගැහැනියකුත්] රුසියාව කොටු ඔක්කොම ටික් කරල. ඉතින් ඇමරිකාවට වැඩේ කරන්න කලින් කරන්න වැඩක් හදන්න වෙනවා.

පිස්සො වගෙ පිස්සො වගේ මහන්සි වෙලා ඇමරිකාව හදට යනවා ඒ සමගම මාධ්‍ය වලින් ලොකුවටම ආවරනය දෙනවා මේකට. හදට යාම තමා උපරිමේ කියන මතය මහජනයට පොවනවා. රුසියාව ටික් කල එව්වට උඩින් ඇමරිකාව එකක් ගහනවා.

වෙන කවුරුත් මිනිසුන් හදට යවන්නෙ නැහැ. ඇමරිකාවත් ඕක කරන්නෙ පලමු ගමනින් පසු අවු දෙක තුනයි. එහෙ ඔච්චර ලොකු සීන්ස් නැහැ එහෙ සීන් තියේද නැද්ද කියල දැනගන්න මිනිස්සු යන්නම ඕනෙත් නැහැ. මේ දෙරටම සද සහ අනිකුත් ආකාශ වස්තු ගවේශනයට යානා යවනවා. වටේ ගිහින් හොයා ගන්න එකට වඩා මාර බක්කන් බැහැල ගන්න බැහැ. ඒත් ලෝකෙ ඉන්න ලොකුම ක්‍රයි බේබි කෙනෙකුට රිපෝට් කාඩ් එකේ 100/100 දාගන්න දෙයක් තියෙන්න ඕනෙ. එච්චරයි.

කොටිම්ම  කාල්  සේගන්  කියන  මේ  කතාවට අනුව ඇමරිකාව  දිගටම යවන්නෙ  සයන්ටිස්ට්  ල   නෙවි   හුදෙක්  නියමුවන්  සහ  ඉන්ජිනේරුවන්   මිසක.  පලවෙනි  වරට  සයන්ටිස්ට්  කෙනෙක්  යවපු  ගමන්  ඇමරිකාව  මිශන්  එක  අතහැර  දානවා.  ඒ කියන්නෙ  මේකෙ ලොකු  විද්‍යාත්මක  උනන්දුවක්  නැහැ.  වැඩේ  සාර්තකව  කරගන්න  ඕනෙ  කම  පමනයි.  බේසිකලි  කොටුව  ටික්  කරගන්න.


අභයවකාශ්‍යට ගිහින් කක්ශගත වුනාම වෙන ඕනෙම තැනකට යන එක හෙනම සින් එකක් නෙවි. එතන පටන් දුර ලොකු අවුලක් නෙවි මොකද කිමි ගානට නෙවි බිල වැටෙන්නෙ. අභ්‍යවකාශ  කතාවෙ  අවදානම්  සහ  අසීරුම  කාර්‍යයන්  තියෙන්නෙ පෘතුවි  ගුරුත්වය  එක්ක  හැප්පෙන  කක්ශය  කරා  ගමනේ.

කෙසේ වෙතත් වෙනත් ලෝකයකට ගොඩ බැසීම කියන කාරනාව නම් විද්‍යා තාක්ශන අන්ශ වල වැදගත් සන්ධිස්තානයක්. මොකද  තවත්  ලෝකයක  ගුරුත්වය  එක්ක  ගැටෙමින්  ඒ  අසිරු  කාර්‍යය  කරන්න  ඕනෙ.  ගනනයන්  වල  සුලු  හෝ  වැරදි  තියෙන්න  බැහැ.  මේ  කාලෙ  ගනනයන් කලෙ එ කඩදාසියේ.

කාරණා එහෙමයි. හැබැයි එදා ගහගත්ත සීල් එක තවම තියෙනවා. දැන් ඒ සීන් එක වෙලා අවුරුදු පනහක්.

ඕකෙන් පස්සෙත් රුසියාව තව කොටුවක් ටික් කරනවා. ඒ අභ්‍යවකාශයේ නිත්‍ය මධ්‍යස්තානයක් හදල. ඒ තමා මීර්. මේක  වැදගත්  වන්නෙ  කක්ශය  මත  ස්ටේශන්  එකක්  තියෙන  කොට  කක්ශයට  එලියෙන්  වෙන  කටයුතු  එතන  සිට  මැනේජ්  කල  හැකි  නිසා.  මම හිතන තාලෙට මිනිස් අභ්‍යවකාශ ගවේශනයේ ලොකුම ඇචිව්මන්ට් එක ස්පුට්නික් නෙවිනම් මීර්.

කෙසේ  වෙතත්  මෙන්න  අර  ආටිකල්  එක.

Friday, May 31, 2019

සයිබීරියාවට නිදහස දෙනු !!!

සාමාන්‍ය දැනීම සමුහයක අහපු ප්‍රශ්නයක්.

පසුගාමී අධිරාජ්‍යයකට එරෙහිව දියුණු ආර්ථිකයක් සහිත විශාල ධනවත් වෙනම රාජ්‍යයක් වෙන් කරන්න කිසියම් ප්‍රාන්තයක තරුනයින් පිරිසක් තීරණය කරනවා. මේ තරුණයින් තම මතවාද පොත් හැටියට ලියලා අර ලොකු අධිරාජ්‍යට හොරා බෙදා හරිනවා. අදිරාජ්‍ය දන්නේ නැතුවට හමුදාවේ පවා සමහරු මේකට සපෝට්.

කුඩා මට්ටමින් පටන් ගත්තට ඔවුන්ට සැහෙන හැකියාවක් තිබ්බේ ඒ පළාත ජනාවාස කරපු ක්‍රමවේදය නිසා. සරලව කිව්වොත් ඒ පළාතේ උන්න ඔක්කොම මේකට සහය දෙන බව ස්ථිරයි.

බෙදුනා නම් ඔවුන් ආදර්ශයට ගන්න කියා ලියා තිබ්බේ ලෝකේ සිරාම රටක්.

දවසක් සුළු සෙබලෙක් ගේ ගමන් මල්ලක හොර බඩු තියේද කියා බලන හමුදා කාණ්ඩයක ලොක්කෙක්ට පොත් සෙට් එක අහුවෙනවා. එතනින් වැඩේ සමාප්තයි. අර තරුනයිනුත් ඉවරයි.

1. ප්‍රාන්තය කුමක්ද?

2. අධිරාජ්‍ය කුමක්ද? කොයි කාලේද?

3. ෂුවර් එකටම බෙදේවි කියන්න හේතු වෙන පලාත තුල වූ විශේෂත්ව මොනවාද?

4. ඔවුන් ආදර්ශයට ගන්න ගියේ කාවද?

5. බෙදීම වුනානම් එයින් ලෝක සිතියමට වෙන බලපෑම කුමක්ද?

---------------------

1860 දශකයේ රුසියාවේ විවි ක උගත් සයිබීරියන් තරුණ පිරිසක් තමා වැඩේට අත ගැහුවේ. ජාතියෙන් රුසියන් වුනත් සයිබීරියන් අනන්‍යතාවය එක්ක උන්නු පිරිසක්.

සාර් රුසියානු අධිරාජ්‍යය සයිබීරියාව ආක්‍රමණය කරන්නේ 1600 ගණන් වල. ඊට පෙර ඒක ස්වාධීන මොංගල් ඛානෙට් එකක් [ගෙන්ගීස් අධිරාජ්‍ය හදන්න පෙර පටන් ම මොංගල් දේශයේ කොටසක්]. සාර් සයිබීරියාව අල්ලන්නේ සත්ව ලෝම හා සම් ව්‍යාපාරය වෙනුවෙන්. එක මුලින්ම යටත් විජිතයක් සෙසු කොලෝනියල්  යටත්  විජිත  වගේ.

රුසියාව සයිබීරියාවේ කරන්නෙත් යුරෝපියන් ලා ඇමරිකා ඕස්ට්‍රේලියා වල කල දේමයි. ස්වදේශිකයන් යටපත් කරලා තම ජාතිය පදිංචි කර සම්පත් කොල්ල කෑම. හැබැයි අර වගේ ගම පිටින් මරන්නේ නැහැ. සයිබීරියාවේ ස්වදේශික ජනගහනය තදින්ම යටපත් වන්නේ සෝවියට් කාලේ තමා. සයිබීරියාවේ ඉන්න අඩු ජනගහනය නිසා දඩුවම්  සහ  පතල්  වැඩ  වලට රුසියානුවන් දිගින් දිගටම යාම මගින්.  දැන් ස්වදේශිකයන් ඉන්නේ 25%, 30% වගේ ගණන්. බහුතරය රුසියන්. ට්‍රාන්ස් සයිබීරියන් රේල් පාරත් එක්ක මේක යකාටම ගියා. හැබැයි රුසියන් උනුත්  ඇමරිකාවෙ  ඇන්ග්ලො  වරුන්  වගේ  සයිබීරියන්  අනන්‍යතාවයක්  හදාගෙන ඉන්නෙ.

1860 දශකයේ සයිබීරියානු තරුණයින්ට අවශ්‍ය වුනෙ පසුගාමී සාර් රුසියාව වගේ නැතිව දියුණු වෙළඳපොල ආර්ථිකයක් සහිත රටක් හදන්න. ඒ වෙද්දී ලෝකෙට තිබ්බේ ඒ වගේ රටවල් එකයි. ඒ තමා ඇමරිකාව. මේ අය හදන්නේ ඇමරිකාව වගේ රටක් හෝ ජනපදයක්  ලෙස අමරිකාවේම කොටසක් වෙන්න. ඒ ගැන ලියු පොත් එහෙම සයිබීරියාවේ බෙදා හැරෙනවා.

මේ අලුත් බලාපොරොත්තුව ලොකු හිට් එකක් වෙන්නේ සයිබීරියාවේ උන්නු බහුතරය දඬුවම් ලෙස පිටුවහල් වූ ය හෝ ස්වදේශික අය වීම නිසා. ලොකු පිරිසක් පෝලන්ත ජාතිකයින් [පෝලන්තය එවකට රුසියාවේ කොටසක්] සියල්ලන් සාර් එක්ක තරහයි. මේක කලානම් බොහෝ විට හරි යන්න තිබ්බා.

කැරැල්ලට සම්බන්ධ සුළු හමුදා සෙබලෙකුගේ මල්ලක් ප්‍රධානියා චෙක් කරන්නේ මේ වෙලාවේ. ඔහු බලන්නේ මල්ලේ හොරබඩු තියේද කියා. එත් අහුවෙන්නේ පොත්. ඒ කාලේ මේ වගේ පොත් ලියන්නේ නමත් එක්කද දන්නේ නැහැ :) කොහොම හරි කැරැල්ලට සම්බන්ධ සියලු දෙනා මාට්ටු වෙනවා.

සයිබීරියා දෙකක් තියෙනවා. එකක් තමා සයිබීරියාව කියන ජනාවාස ප්‍රදේශය, හෙවත් මොන්ගොලියාවට උඩ තියෙන රුසියාවේ මැද කෑල්ල. අනික තමා ජනාවාස අඩු නැගෙනහිර කෑල්ලත් පෙර කී කෑල්ලත් එක්ක ගන්න යුරල් කන්දෙන් මෙහා සියලු කොටස හෙවත් රුසියාවේ ආසියානු කොටස. අන්න ඒ සයිබීරියාව වකිමි මිලියන 13 ට වැඩියි. තනිව ගත්තත් ලෝකේ ලොකුම රට හෙවත් කැනඩාව + ඉන්දියාව විතර ලොකුයි. ඕක  බෙදුනානම් රුසියාව කියන්නේ ඉන්දියාව විතර පොඩි රටක්. එහෙනම් එහි ස්වාභාවික සම්පත් හරි අඩුයි.  සයිබීරියාව ගැලවුනොත් රුසියාවට අහිමි වන්නේ භුමිය පමණක් නොවේ. මුළු රුසියාවම යැපෙන්නේ මිලියන 40 ක මිනිස්සු ඉන්න සයිබීරියාවෙ ස්වාභාවික සම්පත් වලින්. අලුත් සයිබීරියාව තමා සම්පත් සහිත ධනවත් හා විශාලතම රට වෙන්නේ. ජනගහනයත්  මිලියන  40  ක්  පමන  අඩුත්  නැති  වැඩිත්  නැති  නියම ප්‍රමානයක්  දියුනුවෙන්න.

බෝල්ෂෙවික් විප්ලවය වෙලාවේ කිසියම් ආකාරයක ඔටෝනොමස් කමක් ගන්න ඔවුන් උත්සහ කරමින් උන්නේ. විප්ලවය නිසා බැරිවුනා. ඊට පස්සෙත් ඔවුන් සමාජවාදයට කැමති වන්නේ නැහැ. වසර හත අටක් සයිබීරියානු "සුදු හමුදාව" යුද්ධ කරනවා රතු හමුදා එක්ක. මේ වෙලාවේ සයිබීරියාවට ධනවාදී රටවල් සහය දෙනවා ඒත් බෝල්ෂෙවික් වරුන් අතිවිශාල ජන ඝාතනයක් කරලා දිනන්නේ.

ඊට පස්සේ ස්ටාලින් සයිබීරියාවට කෙලවලා දානවා. උන්ගේ ස්වාධීන මතවාද හා එහෙම හිතන ජනතාව් යටත් කර රුසියානුකරණය කරනවා. හැබැයි ඒ කරලත් තාම මූව්මන්ට් එක තියෙනවා. ඊයේ පෙරේදාත් වෙන්  වීමේ උද්ඝෝෂණයක් පූටින් බ්ලොක් කළා.

කොලෝනිය්ල්  යුගයේ  අල්ලගත්  ලොකු  රටවලින්  නිදහස්  නොවුනු  එකම  රට  නිසා  තාර්කිකව  සයිබීරියාවට්  නිදහස  දෙන්න ම  ඕනෙ.

සයිබීරියන් නිදහස් අරගලයේ කොඩිය මේ සමග

Saturday, February 16, 2019

සරස්වතී දෙවඟන සොයා බිම කණින ඉන්දියානුවෝ

සරස්වතී කියන්නේ වචනාර්ථයෙන් ගත්තොත් පිරුණු එක්රැස් වුණු විල්ලුව, පිරුණු තැනැත්තිය කියන එකට. ඒ අර්ථය ක්‍රමයෙන් විකාශනය වෙලා දැනුම සපිරි, පාරිශුද්ධ දැනුම, වචනය හෙවත් ප්‍රකාශනයේ පරිපූර්ණත්වය, ප්‍රකාශනයේ පාරිශුද්ධත්වය, කලාව කියන තැනට එනවා.

සරස්වතී කියන්නේ ගඟක්. භාරතීය ශිෂ්ටාචාරයේ මුල්ම යුගවල වේද ග්‍රන්ථ වල මුල්ම හරියේ සරස්වතී කියන්නේ දිය පිරුණු ලොකු විල්ලු තියෙන ගඟ. ඒ ගඟේ පිරුණු බව සහ පාරිශුද්ධත්වය සංකේතකරණය කරමින් හින්දු දර්ශනයේ පවතින ස්වභාවයේ එසෙන්ස් එකක් සංකේතිය නිරුපනය කිරීමේ "ආත්ම" කරණය කිරීමේ ලක්ෂණය තුල ඒ පිරුණු පාරිශුද්ධ ගංගාව තමයි සරස්වතී දෙවඟන ලෙස විකාශනය වන්නේ. වේද ග්‍රන්ථ වලත් මුලින්ම ගඟ, පසුව ගඟ නම් දෙවඟන වෙලා පස්සේ පරිපුර්ණ සහ පාරිශුද්ධ වචනයේ, ප්‍රකාශනයේ සහ කලාවේ දෙවඟන දක්වා සරස්වතිය එනවා. ත්‍රි දේවි නමින් ලක්ෂ්මි [ධනය] සහ  පාර්වතී [උත්සාහය] සමග  මිනිස් චර්යා නිරුපනය කරන කාන්තා චරිත තුනෙන් එකක් ලෙස හින්දු පුරුෂ දේව ත්‍රිත්වය [විශ්වයේ බිහිවීම, පැවැත්ම  සහ  විනාශය] සමග මනුෂ්‍යයා නිර්මාණය කිරීමට සරස්වතිය දායක වෙනවා. හින්දුන් දෙවියන් කියන්නේ ස්වභාවයේ එසෙන්ස් එකකට.

කෙසේ වෙතත් ශිල්පයට කලාවට දරණ සම්බන්ධය නිසා සරස්වතිය ඒ ගඟෙන් ස්වායත්ත වෙලා මිනිස් රූපික දෙවඟනක් වශයෙන් තනිව සමාජගත වෙනවා උප ඉන්දීය සංස්කෘති වල. රත්මලානේ තෙලවල පාරට හැරෙන හන්දිය වෙනකම් ඉන්දියාවේ සරස්වතී ගඟ ගලන්නේ එහෙම. රත්මලානට ආවේ මිනිස් රූ ගත් දෙවඟනක් මිස ගඟක් නෙවි. හැබැයි ඇත්තටම සරස්වතී කියන්නේ දේව රූපික ගඟ.

සරස්වතී ගංගා සහ යමුනා එක්ක උත්තර්කන්ද් ආසන්නයෙන් පැන නගින්නේ පොලොව යටින්. සරස්වතී හිස එසෙව්වා කියා තැනක් වෙනම ආගමික වන්දනාවට ලක් වෙනවා. ඒ ගංගා ත්‍රිත්වය සොයුරියන් සහ දෙවඟනන් ලෙස සැලකෙන්නේ ඒ වතුර මාතෘ තත්වයෙන් සලකන්නේ ඉන්දීය ශිෂ්ටාචාරවල පදනම ඒ ගංගා නිසා. වේද ග්‍රන්ථ අනුව සරස්වතිය ගලන්නේ රාජස්ඨාන කාන්තාරයට. කාන්තාරය තුල සැගව ගොස් ඉවර වෙන ගඟ අවසාන අවධියේ තියේ කියල ඒ කාලේ කියන්නේ. දැන් සරස්වතී නමින් ගඟක් නෑ.

සරස්වතී වසර දොළොස් දාහකට පෙර බොහෝ පළල දැවැන්ත ගඟක් ලෙස උත්තර්කන්ඩ් හර්යානා රාජස්තාන් ඉන්දු පකිස්තාන් දෙකේම පන්ජාබ හරහා ගොස් ගුජරාටයෙන් මූදට වැටුණා කියනවා. ඒ සරස්වතියේ ශේෂ මත ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය කියන එකේ සමහර නගර බිහි වුනා කියනවා. වේද යුග වෙද්දී එය රාජස්තානය කරා පමණක් ගලන්න ඇති. විද්‍යාඥයින් හිතන්නේ භූ ගර්භමය හේතුවක් නිසා ගඟට සැපයුම් දෙන ග්ලෙසියරයක් අවහිර වුනා කියල.

2002 බලයට එන බී ජේ පී විශාල මුදලක් දාල සරස්වතී සෙවීම් වැඩසටහන අරඹනවා. ලංකාවේ වගේ උප ඉන්දීය සංස්කෘති වලට හුදෙක් දෙවඟනක් වුනාට හින්දු රාශ්ට්‍රිය ස්වයන්සේවක් සංග් වගේ මූලධර්මවාදී හින්දුන්ට ඒ දෙවගන සහ ගඟ කියන්නේ එකක්. ස්වභාවයේ මිනිස් හැසිරීමේ එසෙන්ස් එකතු කර ඔවුන්ගේ දේව සංකල්ප හැදෙන්නේ. ඉතින් ඔවුන්ට සරස්වතී ගඟ ඕනේ. ඒ තමා සරස්වතී.

ඒ ප්‍රොජෙක්ට් එක රීශ්රායෙල් චන්ද්‍රිකා මගින් ගන්න භූ ලක්ෂණ සහ ශාඛ සැකසුම චායාරූප අනුව ගඟ කියල එකක් මාක් කරනවා. ගඟ දිගේ පස සහ වැවෙන ගස් සුවිශේෂී කියල ඒ අනුව තවම ගඟේ ශේෂයක් පවතී කියල ඔවුන් කියනවා. මෙතන ආගමික සහ දේශපාලන දැඩි මත වලින් විද්‍යාව දූෂණය වෙනවා. ඒ නිසා මෙලෝ දෙයක් ෂුවර් නෑ.

බී ජේ පී ගෙදර ගිය ගමන් කොන්ග්‍රසය ප්‍රොජෙක්ට් එක නවතනවා. සරස්වතී ගඟ සම්පුර්ණයෙන්ම නොපවතින්නක් කියල කියන විද්වතුන් ඉස්මතු වෙනවා. ආයෙම එතනත් දේශපාලනය සහ ආගමික විරෝධය නිසා විද්‍යාව දූෂිත වෙලා තියෙන්නේ.

මෝධි දිනපු ගමන් සරස්වතී සොයා පරණ සිතියම දිගේ හාරන්න පටන් ගන්නවා. රුපියල් කෝටි ගණනක් දාල කරන මහා ප්‍රොජෙක්ට් එකක්. අන්න ඒ හාරන අයට මීටර දහයක් පමණ යටදී වතුර හමුවෙනවා.

සරස්වතී දෙවඟන යලි ඉපදෙනවා, වේද ග්‍රන්ථ අනුව ඇය පොලොව යටින් ඇවිත් හිස එසෙව්වා කියන තැන ආසන්නයේදීම. ඒ නිසාම මුස්තාපාබාද් කියන ඒ ගමේ නම එක පාරට සරස්වතී නගර් වෙනවා. පළාතේම මුස්ලිම් උන්ගේ කනට ගහල හින්දු ආගමික අන්තවාදය නැගිටිනවා. අයිරණිය කියන්නේ ගඟ කියල හමුවෙච්ච වතුර හමුවන උදලු පාර ගහන්නේ පොලොව හාරන තැන වැඩ කල මුස්ලිම් සේවිකාවක්.

හැබැයි ප්‍රතියෝජක පිල කියන ආකාරයට මේ තරම් යටදී කෝමත් භූගත ජලය ලැබෙනවා. අනික මේක ගලන තරම් ලොකු වතුරක් නෙවි. ඒ නිසා මේක සරස්වතී නෙවි. මේ කාරනේදී හින්දු පූජකයිනුත් ඒ මතයට සහය දෙනවා. කාව රවටුවත් දෙවියන් රවටන්න බැරි නිසා. ඒත් බී ජේ පී ප්‍රාන්ත සහ ජාතික රජයන් කොහෙත්ම ඇහුම්කන් දෙන්නේ නෑ. කිමි පනහක් සරස්වතී හාරන්න තීන්දු කරනවා. ඒ හෑරුවම පිරෙන්න ස්වාභාවික ලෙස වතුර නැති නිසා ඉහලින් වේල්ලක් බැඳලා කෘතිමව ජලය දෙන්න. බේසිකලි උන්ට ඕනේ කෘතිමව හෝ සරස්වතී හදන්න.

මේ වීඩියෝ එක ටිකක් පරණයි, සරස්වතී කියල අපි දන්නා තෙලවල හන්දියේ ඉන්න මනුස්ස රූපී කෙනාගෙන් එහාට හින්දු ආගමික එසෙන්ස් එක කෙළවර ඉන්න ඇත්ත සරස්වතී හොයා යන ගමනක්.

අවසාන වශයෙන්. සරස්වතී කියන්නේ ගඟක්. දෙවඟනක් ලෙස අපි වඳින්නේ ඒ ගඟේ ස්වභාවික ලක්ෂණ වල එසෙන්ස් එක අරගෙන මනුෂ්‍යකරණය කරපු සංකල්පයකට.


Sunday, September 9, 2018

පැරණි යටත් විජිතයට හිඟමන් ගිය කොලෝනියල් බලවතා

මේකත් ප්‍රශ්නයක් සහ උත්තරයක්.

------------

මීට දශක කීපෙකට ඉස්සර පවා තමන්ගේ යටත් විජිතයක් වෙච්ච රටකින් සල්ලි ඉල්ලලා හිඟමනේ යන්න බලවත් කොලොනියල් රටකට මෑතකදී සිද්ධ වුනා. මේ යටත් විජිතය කොලොනියල් බලවතාගෙන් සියවස් ගානක් දුක් වින්ද නිදහස අමාරුවෙන් දිනාගත්ත රටක් වුනත් ඔවුන් මුදල් සපයනවා. ඒ නිසාම දැන් ඒ ඉපැරණි බලවත් රාජ්‍යයේ සමාගම් රාශියක් සහ වටිනා දේපොළ අයිතිකරගෙන එහි ලක්සරි ප්‍රදේශවල හයි එන්ඩ් ජීවිතයක් ගෙවන බර පිරිසක් පෙර කී යටත් විජිතයේ මිනිස්සු.

1. කොලොනියල් රට කවුද?

2. යටත් විජිතය කවුද?

3. යටත් විජිතය මෙතරම් ධනවත් වුනේ කොහොමද?

4. මේ යටත් විජිතයේ අගනුවර සුවිශේෂී ලෝක වාර්තාවකට හිමිකම් කියනවා ඒ මොකද්ද?

5. ඒ වාර්තාව හිමිවෙන හේතුව මොකද්ද?

---------------

කවුරුත් දන්නා පරිදි ඇන්ගෝලාව පෘතුගීසි යටත් විජිතයක්. ඒ වගේම පෘතුගීසින් වහලුන් අල්ලාගත්ත ප්‍රධාන තැනක්. ඇන්ගෝලාව පෘතුගීසින් අතින් සැහෙන්න කරදර විඳිනවා. එය සියවස් හතරකට වඩා ඔවුන් යටතේ තිබිලා 1975 නිදහස් වෙන්නේ සටනකින්. ඒ සටනේ පාර්ශ්ව දෙකක් පසුව සීතල යුද්ධයේදෙපැත්තට බෙදිලා නැවත සටන් කරන නිසා ඇන්ගෝලා සිවිල් යුද්ධය තව දශක තුනක් පමණ ඇදෙනවා. ඉන් සෝවියට්පැත්තට බර ඒකාධිපතියා බලය ලබාගෙන ඇමරිකන් පැත්තට බර ත්‍රස්තවාදියාගේ කල්ලිය වන යුනිටා එක්ක ගැටෙන්නේ. යුනිටා නායකයා මරා දමලා අවසානේ අන්ගොලාවේ සිවිල් යුද්ධය ඉවරවෙනවා 2000 දශකයේ.

සිවිල් යුද්ධයෙන් පස්සේ ඇන්ගෝලාවේ තෙල් සම්පත් දියුණු වීම නිසා ඔවුන්ගේ ආර්ථිකය ප්‍රසාරණය වෙනවා, ඉලක්කම් දෙකේ වර්ධන වේගයක් පවතී අවුරුදු පවා තියෙනවා. එහෙත් රටේ සම්පත් බෙදිලා නැහැ, ඔක්කොම වගේ මෙහෙයවන්නේ පාලක ඒකාධිපතියා සහ ඔවුන්ගේ පවුල්, හිතවතුන් විසින්. මේ නිසා ධනය විශාල ලෙස සංකේන්ද්‍රගත වෙලා තියෙන්නේ. ඇන්ගෝලාව අතිශයින් දූෂිත රටක්.

පෘතුගාලය මේ අතර ආර්ථික අතින්කඩා වැටිලා බංකොලොත් වෙන්න ගිහින් සහන සේවා කප්පාදු කර යුරෝපා සංගමයේ ණයකින් තමයි බේරෙන්නේ. මේ සිද්ධියෙන් පස්සේ පෘතුගාල අගමැති ලැජ්ජාව ලිස්බන් වල තියලා අන්ගොලාවට ගිහින් එහි රජයට කියනවා තමන්ගේ රටේ ආයෝජනය කරන්නකියලා. මේ යෝජනාවට ඇන්ගෝලාව කැමතිවෙලා ඇන්ගෝලාවේ හැදුනු බිස්නස් කොමියුනිටි එක බස්සනවා ලිස්බන් වලට. එක්තරා සීමාවකින් එහා ධන ආයෝජනයක් කරන අයට පෘතුගාලය සිටිසන්ශිප් පවා දෙනවා මෑතක සිට. ඒ යටතේ වැඩියෙන්ම ආවේ ඇන්ගෝලා සල්ලිකාරයෝ ලු.

දැන් පෘතුගාලයේ පත්තර ටීවී වාණිජ සමාගම් බැංකු රියල් එස්ටේට් වගේ ක්ෂේත්‍ර ගණනාවක් අයිති කරගෙන ඉන්නේ ඇන්ගෝලා සල්ලිකාරයින්. ආණ්ඩුවේ ආයතන පුද්ගලික අංශයට දෙනකොට එව්වත් ගිහින් තියෙන්නේ ඔවුන් අතට. ඒ පාලනය කොපමණ ද කිව්වොත් දැන් පෘතුගාල මාධ්‍ය අන්ගොලාවේ දූෂණ සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝන ගැන පවා මොකුත් කියන්නේ නැහැල්ලු. යුරෝ බිලියන 20 අවට විශාල ධනයක් ඇන්ගෝලාවේ මිනිස්සු ගෙනල්ලා තියෙනවා. ලිස්බන් වල ලක්සරි ලෙස සම්මත ස්ථාන වල ඔවුන් පදිංචි වන්නේ. විරැකියාවෙන් පෙලෙන පෘතුගාල තරුණ පිරිස් ඇන්ගෝලාවේ රස්සාහොයාගෙන යනනිසා දැන් ඇන්ගෝලා පෘතුගීසි ජනගහනය වර්ධනය වීමකුත් වෙනවාලු.

අන්ගොලාවේ ලුවන්ඩා අගනුවර ලෝක ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ලෝකයේ ජීවන වියදම ඉහලම නගරය ලෙසටයි. මෙතැනදී ජීවන වියදම ඉහල කියන්නේ පිටස්තර අයට සහ හයි ක්ලාස් සමාජයට පමණයි. මිලියන හයක ලුවන්ඩා නගර ජනගහනයෙන් 2/3 පමණ ඉන්නේ යුද්ධේ නිසා පන බේරාගෙන අගනුවරට ආපු අවතැන් වූ පිරිස්. යුද්ධේ දිගට ඇදුනු නිසාදැන් ඔවුන්ට ආපහු යන්න බැහැ. ඒ මිනිස්සු ඉන්නේ මුඩුක්කු වල, ඒ මිනිස්සු කොහොම හරි එදා වේලක් හොයාගෙන ඉන්නවා. ඒ මිනිස්සු ඉන්න ආකාරයට පිර්ටරටින් එන හෝ සල්ලි තියෙන අයට ඉන්න බැහැ.

යන්තම් එදාවේල ඇරෙන්න අනිත් හැම දෙයක්ම ලුවන්ඩා වලට ආනයනය කරන්න වෙනවා, රටේ කිසිම නිෂ්පාදනයක් හෝ කෘෂි ආර්ථිකයක් නැහැ, යුද්ධය නිසා. ඒ ආනයන සපුරා පාලනය කරන්නේ පාලක පිරිසේ පවුල් [ජනාධිපතිගේ දුව බිලියන ගණනක ධනයක් හිමි ව්‍යාපාරිකාවක්] ඉතින් ආනයන ද්‍රව්‍ය වල මිල තීන්දු කරන්නේ තනි මතයට. ටෙන්ඩර් නැහැ නීති නැහැ. ඒකාධිකාරයක්. සාමාන්‍ය දෙයක් වන සපත්තු දෙකක් හොඳ කමිසයක් හෝ බර්ගර් එකක් වගේ දෙයක් යුරෝපේ වගේ දෙගුණයක් විතර ගණන් ලු.

ඒ මිලත් ගෙවාගෙන එහි ගැවසෙන පිටරැටියන් ඉන්නේ තෙල් ආර්ථිකය නිසා. නයිජීරියාවට පස්සේ ඇන්ගෝලාව තමයි අප්‍රිකාවේ ඒ හරියේ ලොකුම තෙල් සම්පත් හිමිකරු.

ලුවන්ඩා ලෝකයේ තෙවැනි විශාලම පෘතුගීසි කතා කරන නගරය [රියෝ, සාවෝ පාවුලෝ දෙකටපස්සේ], සහ විශාලම පෘතුගීසි කතා කරන අගනුවර.

යටත් විජිතයෙන් හිඟා කන්නට යන්නට සිදු වූ ඒ ස්වර්ණමය මොහොත

Image may contain: 2 people, people standing