Sunday, October 1, 2017

පෙම් හුටපටයක්, මාලිගා කුමන්ත්‍රණයක්, අඩ සහස්වසකට පසු තවම ලිහාගන්න බැරි ගැටයක්

මේක නියම "මාලිගා කුමන්ත්‍රණ" කතාවක්.

එකමත් එක රජෙකුට කසාද දෙකකින් ළමයි කීපයක් ඉන්නවා. ඉන් සමහරෙක් කුඩා වියේදී මියයන අතර අපේ කතාවට වැදගත් වන්නේ පළමු කසාදයේ පුත් කුමරුවෙකු සහ ඔහුට බෙහෙවින් ලාබාල දෙවැනි කසාදෙ කුමාරිකාවක්. මේ කුමාරි උපන්න ගමන් පිය රජු මැරෙනවා. තරුණ වයසේ උන්නු අනිත් කසාදෙ පුත් කුමරා බලය ගන්නවා.

ඊට පස්සේ ඔහු කුමාරිකාව සහ ඇගේ පවුලේ භාරකාරත්වය අරගෙන ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් සීමා කර තරමක නිවාස අඩස්සියක සීමිත ජීවිතෙක ඔවුන් පවත්වා ගන්නවා මීට හේතුව වනුයේ තමන්ගේ දුවට ඔටුන්න පවරා දෙන්න.

සැලසුම හරියට කරන්න ඇති ප්‍රධාන බාධාව වෙන්නේ පෙර කී කුමාරිය. ඒ නිසාම එයාව බොහෝ දෙනෙකුට බන්දලා දෙන්න ඇගේ ටීනේජස් වල සිටම උත්සහ කරනවා.

මේ කුමාරිකාව දැඩි මතයක ඉන්න ශක්තිමත් චරිතයක්. ඇය දිගටම සිය වැඩිමහල් අර්ධ සහෝදරයා කරන සැලසුම් ව්‍යර්ථ කර ගන්නවා. ඇය බලෙන් බන්දලා දෙන්න හදන සැලසුම් කීපයක් වාසනාවට මිස් වෙනවා. මේ අතරේ කුමාරි සමත් වෙනවා කුඩා කාලෙම ඇය බන්දලා දෙන්න කියල වැඩිහිටියන් හිතා උන්නු කුඩා වියේ සිට එකට හැදුනු කුමාරයෙකු සමග රහසිගතව ප්‍රේමයක් පටන් ගන්න,

රටේ කැරලි ඇතිවෙනවා. මිනිස්සු කුමාරිය එහි නායකත්වයට ගන්න හැදුවම ඇය ඒ අවස්තාව ගෙන යුද්ධය නවතා සහෝදරයා සමග එකඟතාවයකට එනවා ඇය ගේ කැමැත්තට පිටින් ඇය බන්දා දෙන්න හෝ රජුගේ දුවට රජය පවරා දෙන්න බෑ තමා ඔටුන්න හිමි කෙනා ලෙස නම්කරන ලෙස. තාම කුමාරිට 17 යි.

රජා ආයිත් කපටි සැලසුම් ගහනවා මේ කරදරකාර සහෝදරිය බන්දා දෙන්න. ඒ වෙලාවේ කුමාරිය මාලිගාවෙන් පලා යනවා. ඇගේ පෙම්වතා සේවකයෙක් ලෙස වෙස්වලාගෙන ඔහුගේ රටින් එනවා. මේ දෙන්න බඳිනවා.

ටික කලකින් සහෝදර රජු මළාම ඇය රජවෙනවා. ඇය කසාද බඳින්නේ අසල රටක ඔටුන්න හිමි කුමරෙක්. ඒ අනුව ඒ දෙන්නට හිමි රටවල් දෙක එකතුවෙලා ලොකු රටක් හැදෙනවා. එය පාලනය කරන්නේ කුමාරි රැජින ලෙස. මේ රැජින ඒ රටේ ඉතිහාසයේ ගත්තු ප්‍රබලම තීන්දුවක් ගන්නවා, ඒ රට ලෝකයේ ප්‍රබලම රටක් බවට පත්කරන්න හේතු වෙච්ච.

දැන් මේ 2017 දී මේ අමාරුවෙන් කසාද බැන්ද ප්‍රේමවන්තයින් දෙදෙනා ගැට ගහපු එක ගනුදෙනුවක් ලිහාගන්න සිද්ද වෙලා තියෙනවා.

-----------
ඔබ මෙය මේ දක්වා ගෙස් කර සිටියා නම්, මේ ඉසබෙලා සහ ෆර්ඩිනන්ඩ් ගේ පැවැත්ම උදෙසා බැඳී ප්‍රේමයේ කතාවයි. කැටලෝනියා දේශයේ කතාවයි.

කැටලෝනියා කියන්නේ වසර පන්සීයකට වඩා කාලයක් නිදහස් ව පැවති රටක්. එය පිහිටුවන්නේ මොරොක්කෝව දිහාවෙන් එන මුස්ලිම් ආක්‍රමණ නවතන අදහසින්. පසුව අසල්වැසි ඇරගන් දේශය සමග එකතුවෙලා ඔවුන් ඇරගන් රාජධානිය හදනවා. ක්‍රමයෙන් මධ්‍යධරණී දූපත් ආඳා ගන්න මේ රාජ්‍යය ප්‍රබල රාජ්‍යක්. වෙනත් බොහෝ යුරෝපිය ජාතික රාජ්‍ය තරම් ම දීර්ඝ ඉතිහාසයක් සහ අනන්‍යතාවයක් සහිතයි. මේ වෙද්දී ඉතිරි ස්පාඥ්ඥ කොටස හඳුන්වන්නේ කැස්ටීලය කියල.


Image result


1451 දී කැස්ටීලයේ ඉසබෙලා කුමරිය ඉපදිලා වසරකින් විතර තාත්ත මිය ගිහින් අර්ධ සහෝදර හෙන්රි යටතේ "නගර අඩස්සියේ" තමා හැදෙන්නේ. හෙන්රි බලන්නේ ඉසබෙලා බන්දලා දීල ලයින් එකෙන් ඉවත් කරලා තම දුවට ඔටුන්න පවරන්න. ඉසබෙලා විවාහ යෝජනා ප්‍රතික්ෂේප කරමින් ඉන්න බලනවා. හෙන්රි ඇය "විකුණා දමන්න " හෙවත් භාණ්ඩාගාරයට සල්ලි දෙන්න කැමති කෙනෙකුට බන්දලා දෙන්න හැදුවත් ඒ ගමනේදී මනාලයා මියයන නිසා ඇය බේරෙනවා. මේ කාලේ ඉසබෙලා දැරියක්.

ඉසබෙලාට 17 වෙද්දී ඇතිවෙන කැරැල්ල තුලින් ඇය සහෝදරයාගේ බලය පාලනය කරගන්නවා. ඉසබෙලා මේ අතර ප්‍රේම සම්බන්ධයක් පටන් ගන්නේ අසල්වැසි ඇරගන් රාජ්‍යයේ ෆර්ඩිනන්ඩ් කුමාරයා එක්ක. ප්‍රේම සම්බන්ධ කිව්වට මුලින්ම මේක යෝජනා කරන්නේ ඇය කුඩා කාලේ. පස්සේ වෙද්දී ඒ සම්බන්ධය හෙන්රි ට පාඩු නිසා ඔහු එයට එරෙහි වෙද්දියි ඉසබෙලා ප්‍රේම සම්බන්ධයකට හරවා ගන්නේ. ඒ සියල්ල පැවැත්ම වෙනුවෙන් කරන අරගලයක් වෙන්නත් පුළුවන්.

කොහොම හරි වයස 18 වෙද්දී සහෝදරයා විසින් බලෙන්ම බන්දා දෙන ඉඩකඩ නිසාත් ප්‍රේම සම්බන්ධයට ඔහු දක්වන විරෝධය නිසාත් ඉසබෙලා මාලිගාවෙන් පලා යනවා. ඇගේ පෙම්වතා කැස්ටීලය ට එන්නේ සේවකයෙක් ලෙස වෙස්වලාගෙන. මෙයාල අතර ඥාති සම්බන්ධ නිසා [යුරෝපේ රජ පවුල් ඔක්කොම නෑදෑයෝ] මෙයාලගේ විවාහය නීතිගත කරගන්න පාප් තුමාගේ විශේෂ අවසරයක් පවා ගන්න වෙනවා. මේවා සඳහා විවිධ පාර්ශ්ව මැදිහත් වෙනවා. ඒ අනුව මේ ප්‍රේමවන්තයින්ගේ සම්බන්ධය වගේම විවාහයත් විශාල දේශපාලන සිද්ධි වලින් මෙහෙයවෙන බොහෝ දෙනා යටින් සපෝට් කරන මාලිගා කුමන්ත්‍රණ ම තමා.

කෙටි කලකින්හෙන්රි මැරෙනවා. කැරැල්ල වෙලාවේ පොරොන්දු ප්‍රකාරව 22 හැවිරිදි ඉසබෙලා කැස්ටීලයේ රැජින වෙනවා. ෆර්ඩිනන්ඩ් මේ අතර ඇරගන් දේශයේ රජු වෙනවා. දෙන්න විවාහ වෙලා හවුල් රජුන් ලෙස දෙරට පාලනය කරන්නේ. මේ දෙන්න මෙහෙම එකතු කරන රට තමා ස්පාඥ්ඥය වන්නේ. ඒ සමග වසර දාහකට ආසන්න ඇරගන් හෙවත් කැටලෝනියා ස්වාධිපත්‍යය වඩාත් විශාල කැස්ටීල් දේශයේ දියවෙලා යනවා.

නව රජ යුවලට සැහෙන ගැටළු එනවා,. හෙන්රිගේ බිරියගේ පැත්තේ අය පෘතුගීසි. ඒ නිසා හෙන්රිගේ දුවට රාජ්‍යය දෙන්න ඔවුන් යුද ප්‍රකාශ කරනවා. රට වැසියා කැරලි ගහනවා. ෆර්ඩිනන්ඩ් ඉසබෙලා යුවල මේවා එක්ක සටන් කරලා විවිධ උපක්‍රම වලින් කෙසේ හෝ දිනනවා. එපමණක් නොවේ කැටලෝනියා දේශය බිහි කරන්න පාදක වෙච්ච මුස්ලිම් ආක්‍රමණය දකුණු ස්පාඥ්ඥ පෙදෙස් වලින් එළවා, ඒ පෙදෙස් වල මුස්ලිමුන් පිටුවහල් කිරීමෙන් හෝ බලෙන් ක්‍රිස්තියානි කරවීමෙන් සහ කැරලි මර්දනය කිරීමෙන් ක්‍රිස්තියානි යුරෝපය මුස්ලිමුන්ගෙන් සුද්ද කිරීමේ පල්ලියේ කොන්තරාත් එකත් ඉවර කරන්නේ මේ ජෝඩුව. මේ දෙන්නම යුදයේ සහ නෙගොශියේෂන් වල සමතුන් ලෙස සැලකෙන්නේ. පස්සේ මෙයාලගේ මුනුපුරෙක් ශුද්ධ වූ රෝමයේ මහාධිරාජ තනතුර [මේක දෙන්නේ එහි අසොසියෙට් රටවල කෙනෙකුට] දක්වා යනවා. ඒ වගේම හබ්ස්බර්ග් නම් මධ්‍යම යුරෝපිය රජ වංශය ස්පාග්න්ග්නයට ගෙන්වන්නේ මෙයාලගේ මානසික අර්බුදයක් සහිත දියණිය ඒ වංශයේ කුමාරයෙකුට සරණ දීමෙන්. ඇයට පාලනය් කල නොහැකි නිසා සැමියා රජ වීමෙන් ස්පාඥ්ඥ හබ්ස්බර්ග් පරපුර පටන් ගන්නවා. මෙය සියවස්  ගානක්  දිගට  ඇදෙන යුරෝපා සහ කොලොනියල් රටවල්  අතර  එදිරිවාදිකම්  සහ   ගැටුම් වල මූලයක් වෙනවා.

කෙසේ වෙතත් ඉසබෙලා ගේ ස්පාඥ්ඥ දේශය පිළිගන්න හිලව්වට පෘතුගීසින් ඔවුන්ගේ අප්‍රිකානු කොලනි පවරා ගන්නවා [කැනරි දූපත් හැර]. යටත් විජිත වල සම්පත් නැවතීමෙන් ස්පාඥ්ඥය බංකොලොත් වෙද්දී, ලෝකය බෝලයක් කියල හිතු ටිකක් පිස්සු වගේ පොරක් ඇවිත් ඉසබෙලා කන්වින්ස් කරනවා බෝලේ වටෙන් ගිහින් ඉන්දියාවට යන්න සහ කුළුබඩු ගේන්න පුළුවන් කියල. ගැම්බල් එකක් වැනි මේ සැලසුමට ඇය සහය දෙනවා. රෙස්ට් වොස් හිස්ටරි. ස්පාඥ්ඥය ලෝකයේ ප්‍රබලම අධිරාජ්‍යයක් වෙන්න යන්නේ තව අවු පනහක් සීයක් වගේ.

ඔය හෙන්රිගෙන් බේරෙන්න බැඳුනු රහසිගත ප්‍රේමේ නිසා ජාතියක් භාෂාවක් සංස්කෘතියක් තිබ්බ කැටලන් වරුන්ට අහිමි වෙච්ච ස්වාධිපත්‍යය ආයේ හිමිවන්නේ නෑ. මෙතැනදී කියන්න ඕනේ ස්පාඥ්ඥ අධිරාජ්‍යයේ ස්වර්ණමය අවස්ථාවේ එහි ආර්ථික වාසි නිසා ඔවුන් දිගටම ඒක ඇතුලේ රැඳිලා ඉන්න බව. එහෙත් වරින් වර වෙන්වෙන්න ගන්න උත්සාහයන් බිඳ වැටෙනවා. 1900 ගණන් වෙද්දී කැටලන් වාමාංශිකයන් බිහිකරන වාමවාදී කෙටිකාලින සමූහාණ්ඩුව ස්පාඥ්ඥ ජාතිකවාදී මිලිටරි නායකයින් බිඳ දමලා [ස්පාඥ්ඥ සිවිල් යුද්ධය] ඔවුන් යටපත් කලත්, පස්සේ ටික ටික ඔවුන්ට ඔටෝනොමස් බලයක් දෙන්න සිද්ධ වෙනවා. කටලෝනියාව සෙසු ස්පාඥ්ඥය ට වඩා ආර්ථික අතින් දියුණු පෙදෙසක්

මේ මොහොතේ කැටලන් වරුන් නිදහස් වෙන්න ජනමතවිචාරණයක් තියනවා. කැටලන් ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුව ඒක දින්නොත් නිදහස ප්‍රකාශ කරන්න ඉන්නේ. එහෙත් මේ වෙන්වීම ස්පාඥ්ඥ ව්‍යවස්ථාවට පටහැනියි. චන්දය නීතිවිරෝධී ලෙස නම් කරලා ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුව සතු බලය මධ්‍යම ආණ්ඩුවට අරගෙන ස්පාඥ්ඥ පොලිසිය කටලෝනියාවේ චන්ද මධ්‍යස්ථාන රේඩ් කරලා තියෙන්නේ. කැටලන් පොලිසිය කොයි පැත්ත ගන්නවද කියන එක මත සියල්ල රැඳිලා තියෙන්නේ. සමහර විට වයලන්ට් අවසානයක් වෙන්න පුළුවන්.

අද පුවත් වල කියනවා සිය ගානකට තුවාල කරගෙන ස්පාඥ්ඥ පොලිසිය ප්‍රචණ්ඩ ලෙස මර්දනය කළත් කැටලන් වරුන් නිදහසට අවශ්‍ය චන්දය දිනලා කියල. ඒ අතරම ස්පාඥ්ඥය ඒ ප්‍රතිපලය ප්‍රතික්ෂේප කරනවා නීති විරෝධී කියල. ස්පාඥ්ඥ ව්‍යවස්ථාව අනුව එය නීති විරෝධියි. එහෙත් කැටලන් වරුන් මේ තත්වය වෙනස් කර ගනියි කියා මට වැටහෙන්නේ. සමහර අවස්ථා වල ව්‍යවස්ථා වල කියන කාරණා තව දුරටත් වැලිඩ් නොවෙන්න පුළුවන්. ඒවා කොහෙවත් අර්ථ දක්වා නැහැ.

කැටලෝනියානු ප්‍රශ්නය සතුරුකම් කරන සහෝදරයෙකුට එරෙහිව තම පැවැත්ම උදෙසා  කුමාරියක් වෙනත් කුමාරයෙකු සමග සරණ යාමෙන් බිහිවූ එක්තරා ආකාරෙක විකෘතියක්. එහෙත් ඒ ප්‍රශ්නයේ ඉතිහාසය අමතක කලොත් මෙතන අපිට ගන්න දෙයක් තියෙනවා.

ඒ තමා ව්‍යවස්ථා වල මොන බහුබූත ලිව්වත් ඇතැම් මට්ටමකින් එහා දේශපාලන බල බෙදුමකින් පස්සේ රට එකට තියෙන එක at their mercy තත්වයක් කියල. මධ්‍යමය මොන බම්බුව කලත් ව්‍ය්වසතාවේ උසාවියේ මොන කෙහෙම්මලක් කිව්වත් එතනින් පස්සේ උන්ට ඕනෙනම් වෙන් වෙන්න පුළුවන්. වාර්ගික ලෙස බෙදා වාර්ගික ආතල් උත්කර්ෂ කරන තැනක නම් ඒ වාර්ගිකයන් ඉතාම ප්‍රාථමික හේතු මත වෙන්වෙන තැනට දක්කන්න පුළුවන්.

අපිට කැටලෝනියා ප්‍රශ්නය ලස්සන කේස් ස්ටඩි එකක්

ප. ලි. අන්තර්ජාලයේ  ලියවෙන  දේවල්  වල  වටිනාකම  නම්  අපිට  ඒවා නැවත  ලියන්න  හැකිවීම. ඔක්තෝබර් 1 පළමු  සටහන  ලිව්වට පස්සේ  කැටලෝනියානු  කතාන්දරයේ  ඉදිරි  විකාශයන්  වරින් වර  එකතු කරන්න  හිතුවා.

ඔක්තෝබර් 12:


කැටලෝනියාව ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශ කර ස්පාඥ්ඥය සමග කතාබස් කිරීමට එය අත් හිටුවා ඇත.

ස්පාඥ්ඥය කැටලෝනියානු පාලනය බලෙන් ඉවත් කර ප්‍රාන්තය මධ්‍යගත පාලනයට ගැනීම සඳහා නිදහස ප්‍රකාශ කළේදැයි ඔවුන්ගෙන් නිල වශයෙන් විමසා ඇත.

කැටලෝනියා පොලිසියේ ප්‍රධානියා ස්පාඥ්ඥ උසාවිය සමග එකඟ වන කැටලෝනියානු උසාවිය විසින් කැඳවා ඇති අතර ස්පාඥ්ඥය කැටලෝනියාවේ ස්පාඥ්ඥ පොලිස් සහ අතුරු හමුදා බලය වර්ධනය කර ඇත.

යුරෝපා සංගමය සහ ප්‍රංශය ස්පාඥ්ඥ අනුදැනුමකින් තොරව කැටලෝනියාවක් බිහිවීම ප්‍රතික්ෂේප කරති. බොහෝ ව්‍යාපාර ආයතන කැටලෝනියාව හැර යති.

ඔක්තෝබර් 13:

කැටලෝනියා කතාන්දරයේ ටයිම් ලයින් එක.

පොයු 500 ට පෙර: රෝමානු පාලනය. ස්පාඥ්ඥ ප්‍රදේශවලින් මුලින්ම රෝමානුකරණය වෙච්ච පලාතක්.

700 සියවස: අරාබි කාලිෆෙට් සහ ගොතික් ෆ්රෑන්ක් වරුන් අතර බලය හුවමාරු වීම

800-900: ෆ්‍රෑන්ක් වරුන් දකුණෙන් එන මුස්ලිමුන් නතර කරන්නට පිහිටුවන ෆ්රෑන්ක් රාජ්‍යයේ වෙසල් ස්ටේට් එක. පසුව කැටලෝනියා ලෙස නම් කෙරෙන්නේ මෙය

1100 සියවස: ෆ්‍රෑන්ක් වරුන්ගෙන් ස්වායත්ත වීම. රජුගේ විවාහයක් හරහා ඇරගන් රාජ්‍යය සමග එකතු වීම. ඇරගන් රාජධානියේ කැටලන් කියන්නේ ස්වාධීන හා සමාන ලෙස බලය හිමි පෙදෙසක්. රාජ්‍යය එකතු වුනාට පාලන දෙකක්.

1470 දශකය: ඇරගන් රජු ෆර්ඩිනන්ඩ් අසල්වැසි කැස්ටීලයේ ඉසබෙලා රැජින හා විවාහ වීම. දෙදෙනා සම-රජුන් ලෙස දෙරට වෙන වෙනම පාලනය් කරනවා.

1500 සියවස: පෙර කී යුවලගේ මුණුපුරා යටතේ එකම ස්පාඥ්ඥ දේශයක් ලෙස බාහිරයට පෙනී සිටිනවා. අභ්‍යන්තර පාලනයන් දෙකක්,

1640 දශකය: නිදහස් සටනක් තාවකාලික ස්වාධීන රාජ්‍යයක්. පසුව පරාජය වුනත් ස්පාඥ්ඥ දේශය තුල දිගටම ස්වාධීනව ඉන්න දෙනවා.

1700 ගණන් මුල: ස්පාඥ්ඥ කිරීටයේ අර්බුදයකදී පරාජිත් පිලට සහය දෙනවා 1714 බාසිලෝනා යුදමය අතින් පරාජය වෙනවා. ප්‍රතිවාදී රජු මෙතෙක් පැවති ස්වාධිපත්‍යය ඉවත් කර ස්පාඥ්ඥ දේශයේ ප්‍රාන්ත බවට පත් කරනවා

1900 ගණන් මුල: නිදහස් ව්‍යාපාර. විවිධ උත්සාහයන්. ඇතැම් විට තරමක බලතල ස්පාඥ්ඥ පාලනය ලබා දෙනවා

1930 දශකය: ස්වාධෙන ජනරජයක් ලෙසත් කැටලෝනියානු සමාජවාදී රාජ්‍යය ලෙසත් දෙවරක් ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශ කලත් ජෙනරල් ෆ්රන්කෝ යටතේ එන ස්පාඥ්ඥ ජාතිකවාදී හමුදා අතින් පරදිනවා [ස්පාඥ්ඥ සිවිල් යුද්දය]

1970 දක්වා: ෆ්රන්කෝ ඒකාධිපති යුගයේ සියලු පාලන අයිතීන් ඉවත් කෙරෙනවා

1978: ෆ්රන්කෝ ට පස්සේ නැවත බලය බෙදීම පටන් ගන්නවා,

2005: කැටලන් භාෂාවට මුල්තැන දෙන්න, ව්‍යපාර වලට අවැසි නිදහස වගේ විශාල මට්ටමේ නිදහසක් ලැබෙනවා.

2010: ඒ 2005 දුන්නු බොහෝ දේ නැවත පවර ගන්නවා.

2017: තවම  ලියවෙමින් ...

Tuesday, July 25, 2017

කොන්ස්තන්තිනෝපලය ඔටෝමන් වරුන් අතට වැටෙන්නට බලපෑ ස්වාභාවික සංසිද්ධියක් තිබේද?

ප්‍රශ්නය සාමාන්‍ය දැනුම ග්රූප් [දැන් හෙණ ගොඩයි] වල අහපු එකක්.

---------------

රෝම අධිරාජ්‍යයේ අගනුවර ලෙස කලක් පැවතුනු කොන්ස්තන්තිනෝපලය පසුව බයිසන්තිනු අධිරාජ්‍යයේ අගනුවර විය. ඉන්පසු ඔටෝමන් තුරකින් 1453 දී එය අත්පත් කර ගත්හ. මෙය ලෝක ඉතිහාසයට වැඩිම වෙනසක් කල තනි සිද්ධිය ලෙස සැලකිය හැකිය.

පූර්ව රෝම යුගයේ බයිසන්තියම නම් නගර රාජ්‍යයක් ලෙස ද රෝම හා බයිසන්තිනු අධිරාජ්‍ය තුල කොන්ස්තන්තිනෝපලය ලෙස ද පසුව තුරකින් අතේ ඉස්තාන්බුල් ලෙස ද නම් ලද මෙම නගරය කොන්ස්තන්තිනෝපලය ලෙස සහශ්‍රයකට වඩා බොහෝ සුරක්ෂිත ලෙස පැවතුනි. දුර්ලභ ලෙස වරක් පමණක් පරාජය වූ නමුත් ඒ කාලයේ දරුණු ආක්‍රමණ රාශියක් සාර්ථකව පරාජය කරන ලදී. වසර ගණනක් වටලා සිටියත් ප්‍රබල මොංගල් හමුදාවකට පවා නගරය අල්ලා ගත නොහැකි විය.

මෙතරම් ප්‍රබල ලෙස පැවතුනු නගරය ඔටෝමන් අතට පත්වීමට පිරිහෙන යුද බලයට අමතරව ප්‍රබල මානසික කඩා වැටීමක් ඇතිකළ ස්වාභාවික සිද්දියක් බලපෑ බව කියවේ. නැගෙනහිර ක්‍රිස්තියානියේ අවසන් බල කඳවුර ලෙස මුස්ලිමුන් වටලා සිටින මොහොතක අනාවැකි කරුවන් කී අශුභ ලකුණු රාශියක් එකවර ප්‍රාදුර්භූත වූ බව කියවේ. මේ අසුභ සලකුණු සාමාන්‍යයෙන් සිදු නොවන දුටුවන් බියගන්වන දේවල්ය. එසේම ඒ ස්වාභාවික සංසිද්ධිය නිසා නගර වාසීන්ට ලැබෙන ආහාර අස්වනු අඩු වීමක් වූ බව ද කියවේ, ඒ නිසා වැටලීම වඩාත් සාර්ථක විය.

අවසන ඔටෝමන් වරුන් පහර දෙන්නේ මේම ස්වාභාවික අසුභ සලකුණු දැක පරාජයේ භීතියෙන් ආත්ම විශ්වාසය බිඳී නගරයකටය. මෙය නගරයේ නොබිඳිය හැකි මුරකාවල් බිඳ වැටීමට හේතු වූ බව පැවසේ,

මේම සිද්ධීන් ගැන නිරවුල් ඔප්පු කිරීම් නැති නමුත් දැනට ඒම ස්වාභාවික සිදුවීම ගැන සැක කෙරෙන ස්ථානයක් පවතී.

1. මේම ස්වාභාවික සිද්ධිය කුමක්ද? සිදුවූ බවට සැක කෙරෙන්නේ කොතනද?

2. එහි බලපෑමෙන් නගරය අත්විඳි බියජනක දේවල් මොනවාද?

-------------------

කොන්ස්තන්තිනෝපලය ලෙහෙසියෙන් කෙනෙක් අල්ලලා නෑ. කීප වරක් ෆේල් වෙන නිසා ඔටෝමන් ලා ආපහු යන්න පවා කතා වෙනවා

දැන් ඔය ප්‍රහාරයට මාස කීපෙකට පෙර නගරයේ වසන්ත අස්වනු හොඳටම අඩු වෙනවා මෙය සීජ් එක නිසා තදින් වදිනවා. ඒ එක්කම මැයි මාසේ දවසක සඳ අර්ධ චන්ද්‍රග්‍රහණයක් වගේ දුඹුරු අඳුරු පාටකින් පායන්නේ. සඳ නගරේ සලකුණ. අනාවැකි අනුව නගරේ වැනසෙන්නේ සඳ ඔහොම වෙන දවසක. ඒ එක්කම මහා මුරුගසන් වැස්සක් වැටෙනවා. හේල් එක එක්ක හිටගන්න පවා බෑ කියනවා නගරය යටවෙනවා. ඒ සමගම ෆොග් එකක් එනවා. මේ කාලෙට කවදාවත් ෆොග් ඇවිත් නෑ. ෆොග් ඉවර වෙනකොට දේව මෑණියන් ට යාඥා කරමින් ඉන්න මානසිකව වැටුණු මිනිස්සු දකිනවා මහා බැසිලිකාවේ වහලෙන් රැස් හෝ ගිනිදැල් අහසට විහිදෙනවා. දුර තියෙන ගම්මාන වලිනුත් එහෙම වෙනවා. මේ සමග දෙවියන් පවා අප හැර ගියා කියලයි උන් හිතන්නේ, ඔටෝමන් ලා බහින්නේ මෙහෙම මානසිකව බිඳ වැටුණු නගරයට. ඒ නිසා තමා වැටෙන්නේ.

ඔටෝමන් ලාත් මෙලෙසින්ම මානසික ව වැටෙනවා මේ සීන් උන්ටත් පෙනෙන නිසා, ඒ වැටිල්ල නිසා තමයි ආපහු යන්න හදන්නේ. හැබැයි එක උපදේශකයෙක් හමුදාවේ මතය ලෙස බොරු මතයක් රජාට කියල එක සටනක් කොහොම හරි කරගන්න අවසර ඉල්ලන්නේ [මූ ග්‍රීකයෙක් - පාවාදෙන්නෙක්], ඒ සටන උන් ග්‍රෑන්ඩ් ස්ටයිල් කරන්නේ. ගහන්න කලින් ගිනි මැල ගහනවා හැම තැනම. ඒවා තුර්කියේ පවා ගහනවා. නගරවාසීන් වටෙන්ම ඇවිලෙන ගැනිය නොහැකි ගිනි ගොඩවල් දැක බියෙන් බියට පත්වෙනවා [ඒ වෙද්දී දෙවියොත් හැර ගිහින්]. ඊට පස්සේ අල්ලා තමයි දෙයියා මොහොමඩ් තමයි පණිවුඩකරු කියන එක එකම වෙලාවේ මුළු ඔක්කොම ඔටෝමන් ලා කෑගහනවා. විසි තිස් දාහක් මෙහෙම කා ගහද්දි නගරය ඇතුල තවත් වැටෙනවා. ඊට පස්සෙයි උන් එන්නේ.

රෙස්ට් වොස් හිස්ට්‍රි නොවේ. හිස්ට්‍රි වොස් රී රිට්න් බයි රෙස්ට්. එදා ඔය නගරේ නොවැටෙන්න මේ මුළු ලෝකෙම වෙනස් තැනක්. එහෙනම් තුනපහ හොයාගෙන පෘතුගීසින්  අප්‍රිකා/ආසියා  කලාපෙට  එන්නෙත්  නෑ,  ඉන්දියාවට  යන්න  ගිහින් කොලොම්බස් ඇමරිකාවේ  හැප්පෙන්නෙත්  නෑ.  එව්වා  වෙයි  හැබැයි  ඔයිට  හෙමින්. ඉතින් ලෝක ඉතිහාසය  ආයෙත්  කොණක  සිට ලියන්න  වෙයි

රායිට් දැන් හැබෑටම මොකද වුනේ?

ඔය සිද්ධි වුනේ ඔතන පමණක් නොවේ. චීනයේ නොකඩවා මාසගානක් වැටෙන අඩි ගානක් ගනකම හිම නිසා මිනිස්සු දාස් ගණන් මැරෙනවා. ස්වීඩනයේ අස්වනු හටගන්නේ නෑ. ඒ වෙද්දී ලෝකය කුඩා මට්ටමේ හිම යුගයක උන්නේ එය තීව්ර වෙනවා. 1456 හේලිගේ ධූම කේතුව පායන්නේ රතු පාටට.

මේ ඇයි?

බොහෝ දෙනෙක් හිතනවා 1452 හෝ 1453 මුල විශාල ගිනි කන්දක් [සුපර් පවුලට ආසන්න එකක්] විදාරණය වෙලා කියල. එයින් යන විශාල ප්‍රමාණයක් දූවිලි පොලොව වටේ පැතිරීමෙන් මේ සිද්දි වෙනවා කියල. අස්වනු නැත්තේ ඉර එලිය අඩු නිසා, වර්ෂා හිම ෆොග් එන්නේ ඒ ධුලි සහ සල්ෆර් වල බලපෑමෙන්. හඳ සහ ධුමකෙතුව රතු/දුඹුරු වන්නේ දූලි වලින්. ඒ වගේම විශාල විදාරනයකින් වාතයට මුදාහැරෙන ආරෝපිත අංශු විසින් ලෝහමය වහලවල් වල ගිනි වැනි සලකුණු ඇති කරනවා [1880 දශකේ ක්‍රකටෝවා පිපිරුනාම ඇමරිකන් බිල්ඩින් වලට ෆයර් බ්‍රිගේඩ් ගෙන්නලා තියෙනවා]. කොහොම වුනත් ඔය කාලේ වසර 400 විතර අස්සේ මහා විදාරණ හතරක් විතර වුනා කියනවා. 1200 ගණන් වල වෙච්ච ලොකුම එක හිම යුගයට හේතුව ලෙස සලකනවා මිනිස් ඉතිහාසයේ වාර්තාගත ලොකුම එක වන ටම්බෝරා ට වඩා ලොකුයි කියා හිතන්නේ. හැබැයි ඒ තැන දන්නේ නෑ.

1452 වෙච්ච එක නම් දැනට ලෝකේට් කරගෙන ඉන්නේ කොන්ස්තන්තිනෝපල් එකෙන් ලෝකේ අනිත් පැත්තේ වනවාටුවල කුවායේ [Kuwae] විදාරණය කියල. දූපතක් චකබ්ලාස් වී විශාල සුනාමියක් ෆැසිෆික් වල ඇතිකර දූපත් වාසීන් රැසක් මරාගෙන දැන් Kuwae ගිනිකන්ද තියෙන්නේ මූද යට. 1450 අවට කාලයට දින තීන්දු වෙලා තියෙන නිසා මේක තමා සැලකෙන්නේ කල්ප්රිට් ලෙස.